«Бөек Болгар» фестивале: җайдаклар атта утырган килеш кәбестә турый!

14-16 августта Болгар дәүләт тарих-архитектура музей-тыюлыгында «Бөек Болгар» Бөтенроссия тарихи реконструкция фестивале узды. ЮНЕСКО бөтендөнья мирасы исемлегенә кергән урында бу шундый икенче чара.
 
«Бөтенесе дә чын-чынлап!» девизы белән үтә торган әлеге масштаблы фестивальдә хәрби ярышлар була. Гаскәриләр, 16-17 гасырдагы хәрбиләр кебек, үзара сугыша. Өсләрендәге киемнәре дә, кораллары да урта гасырларныкын хәтерләтә. Тик бары бер генә аерма бар: фестивальдәге сугыш кораллары очланмаган. Әйтергә кирәк: фестивальдә Россиянең 30 төбәгенннән хәрби клублар катнаша. Моннан тыш, Израильдән килгән команда да бар.
 
Киемнәре 40 килограмм авырлыкта – Беренче чиратта, Россиянең төрле төбәкләреннән килгән катнашучыларга рәхмәт җиткерәсем килә. Былтыргы башлангыч, елдан-ел  үсә бара. Бу фестиваль соңгы еллардагы башкарылган эшләрнең матур дәвамы булып тора. Узган гасырларның вакыйгаларын тарихи реконструкцияләп, сез бик зур эш башкарасыз. Бу вәзгыять мирасыбызны буыннан-буынга күчерүдә дә ярдәм итә, – диде Татарстанның Яңарыш фондының попечительләр советы рәисе Минтимер Шәймиев ачылыш тантанасында.
 
Владимир шәһәреннән килгән тарихи клуб вәкилләре маневрларда гына катнаша. Бу аңлашыла да: аларның җитәрлек дәрәҗәдә саклагыч кораллары юк. Хәер, сугышчылар кырда башкалар ярдәменнән башка бернәрсә эшли дә алмый. Мәсәлән, корал йөртүчеләрсез алар ике кулсыз кебек икән. Саратов өлкәсеннән килгән Константин Бубликов – корал йөртүче ролендә. Алебарда, кылыч, калкан, баклер (кечкенә кылыч), фальшион - сугышчыларның төп кораллар шушылар булуын сөйләде ул безгә. Сугыш кораллары очланмаган, дидек, тик уеннан уймак чыккан вакытлар да юк түгел, җәмәгать! Гаскәриләрнең баш мие селкенү, борыннары җәрәхәтләнгән очраклар да була икән.
 
Катнашучыларның рыцарь кораллары һәм киемнәре 40 килограммга кадәр авырлыкта. Санап чыгарсак, һәр сугышчының авырлыгы кием-кораллары белән бергә 150 килограммга җитә дигән сүз.
 
Фестивальнең беренче ярышы – бугуртта (массовые бои) һәрберсе 30 кешедән торган командалар катнашты. Ул өч “период”тан торды. Чара кунаклары бу төр ярышны җылы кабул итте. Шулай ук 10га 10 дип исемләнгән бугуртлар булды. Тамашачы да бу сугыш хәрәкәтләрен тагын да көтте.
 
Җайдаклар 80 км/сәг белән «оча»
 
Чираттагы тамаша – атлы кавалерия артиллериясе. Берничә этаптан торган ярыш халык күңелен тиз яулап өлгерде. Тарихка күз салсак, атлы кавалерия артиллериясе 15 гасырда барлыкка килгән. Башта рыцарьлар ат өстендә утырган килеш бер-берсен тар-мар итсә, аннан соң инде җирдә күзгә-күз карашып сугышкан.
 
Фестивальдәге атлы кавалерия чыгышы да ул гасырныкыннан аерылмады: кагыйдәләргә тугры калдылар. Дүрт ат һәм дүрт җайдак катнашындагы көрәштә күп сынаулар узарга туры килде. Атлар да сабыр гына маташмады. Җайдакларын тыңламаган очраклар да булмады түгел. Атта утырган килеш мишеньгә тидерү, боҗраларны алырга тиеш иде җайдаклар. Хәтта кәбестә белән алманың да эше “хутка китте” бу турнирда. Ник дигәндә, атта утыручылар аларны сөңге белән турарга тиеш булды. Менә кайда кирәк икән ул егетләргә кухня белән дус булу! Хәер, бу биремнәрнең барысын да алар 80 км/сәг тизлеге белән үтәде. Монысы, һичшиксез,мактауга лаек. Ә жюри әгъзалары исә сынган сөңге, иярдән егылып төшкән өчен икеләтә баллар өстәде. 
 

Кызлардан башка «никак»

 Мондый фестивальләрдә ир-атлар гына катнаша, дип уйлаган кеше бик нык ялгыша. Ник дигәндә, чарага кызлар шактый күп җыелган. Кем әйтмешли, янып торган йортка да керә, чабып килә торган атны да туктата. Бу сүзләр нәкъ менә шушы кызлар хакында. Атлы турнирда алар ярышларны башлап җибәрә, атларны җитәкләп йөртә. Ә иң мөһим бурычлары исә – рыцарьларның гүзәл затлары  (дама сердца) ролен үтәүдер. «Безнең өчен үз клубларбызның гына түгел, башка клубларның рыцарьлары да көрәшә. Бу, әлбәттә, күңелле күренеш. Егетләр җәрәхәт ала калса, алар бүзләре белән дарулар савытын да йөртәбез», – дип сөйли Тверь шәһәренең «Дружина» клубы вәкиле Марина Акулова.
 
Былтыр «Бөек Болгар» фестивален ике көн дәвамында 14 мең кеше караган. Быел фестиваль көннәренең артуы сәбәпле, бу сан 20-24 мең кешегә җитәргә мөмкин. Фестивальдә һөнәрчеләр ярминкәсе, мастер-класслар, балалар мәйданчыгы да эшли.
 
Тамашачы арасында Татарстаннан гына түгел, Россия өлкәләреннән килгәннәр бик күп. Киров өлкәсенең Малмыж районыннан Равилә Зәкиева махсус шушы фестивальне карар өчен бөтен гаиләсе белән килгән. «Чарага «5»ле бәясен бирәм. Әле һаман да монда килгәнгә күңелләр ышанып бетә алмый. Чып-чын тарихи мисал бу безгә. Мөселманнарның җыела торган җире бар икәненә дә бик сөенәм», – дип сөйләде Intertat.ru хәбәрчесенә Равилә апа.
 
Тарихи реконструкция фестивале бүген, 16 август көнне дә дәвам итәчәк. Аның расписаниесендә шәхси номинацияләрдәге турнир, бугуртлар, атлы турнир, тарихи биюләр буенча мастер-класслар, «тере» экспозиция бар.

сылтама: http://intertat.ru/tt/society-tt/item/47557-%E2%80%9Cb%D3%A9ek-bolgar%E2%80%9D-festivale-%D2%97aydaklar-atta-utyirgan-kilesh-k%D3%99best%D3%99-turyiy-video.html

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Дус кызымның ире икенче хатын алган  Дус кызыма шулчак әллә нәрсә булды, мышык-мышык елап җибәрде, керфекләренә яккан тушь җебеп, алсу бите буйлап акты. Мин Гөлчәчәкне тынычландырырдай кирәкле сүзләр таба алмадым, ни өчен сорау биргәнемә дә үкендем...
    7459
    1
    52
  • Хата Тормышта бер генә кеше дә хаталардан хали түгел. Без ясаган хаталар бер-берсеннән зурлыгы йә кечкенәлеге белән генә аерыладыр. Кечкенәләре шунда ук онытыладыр. Ә зурраклары, язмышыңны башка сукмактан алып кереп киткәннәре... Алары башка шул. Алары сине гомер буе озата бара...
    5007
    0
    35
  • Ләкләкләр Яз җиткән саен ләкләкләр кайтуын өзелеп көтә башлыйм. Бу кошлар кайткач җиһанга яңа тормыш иңә кебек. Мин өчен бик кадерле алар. Аларга кагылышлы үз тарихым бар. 
    1828
    0
    21
  • «Кичер мине, әни!» Ә менә бу – ул керәсе йорт, анда аны әнисе көтә. Унбиш ел көтә инде... Кичке эңгер-меңгер. Кәүсәриянең күзе ирексездән ике якты тәрәзәгә төште. Аларның берсендә бөкрәйгән хатын-кыз шәүләсе күренде. «Йә Хода! Ничек картайган!» Кызганудан Кәүсәриянең йөрәге чәнчеп алды...
    3770
    1
    20
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 март 2023 - 11:56
    Без имени
    Башта ул үзе генә булганда аңа игътибар күп булган, аннан сез кияүгә чыккансыз, игътибар кими төшкән, бала туган, тагын ныграк кимегән, аңа гына карап тору беткән. Ул бала гына икәнен онытып җибәргәнсез. Сезгә ул инде зур, үчтекиләргә кирәк түгел дип саный башлагансыз. Ә ул балада әкренләп әнә шул көнләшү дә, үпкәләү дә, үртәлү дә барлыкка килгән. Белмим, бу хәлне төзәтә алырсызмы.
    Ничек дуслаштырыйм?
  • 22 март 2023 - 10:47
    Без имени
    «Улымны узем генэ устердем» дигэн суздэн сон ук барысы да анлашылды. Киленне яратмавыгыз хэр суздэн «кычкырып» тора. Вот и гаеп эзлисез
    Оныгым минеке түгел...
  • 22 март 2023 - 09:46
    Без имени
    Менэ бу ирне жэллэп язгансыз, кешенен гаилэ тормышын белмичэ язып булмый бит, юньле ирдэн хатын китми, малаен курергэ тилмереп артыннан чабып йоргэнче, гаилэ бн яшэгэндэ кадерлэрен белеп яшэргэ булган дип тэ уйлап була, остендэге киемен утюклап кию кимэу кешенен узеннэн тора, аяксыз, кулсыз кеше тугел бит ул, утюклап кисен, хатын- кыз эш аты тугел бит ул, баласын карарга вакыты тисэ бик яхшы, ир- ат бала чага тугел, гаилэ коргач ул узе йорттагы ботен кеше очен жаваплы булырга тиеш, хатын жилкэсенэ менеп утырырга тиеш тугел!!
    Бер очрашу
  • 22 март 2023 - 14:07
    Без имени
    Улыгыз баланы яраткач, кысылмагыз. Безкапчыкта ятмый конечно. Ноикенче яктан, кешелэрбит детдомнан да алып устерэ
    Оныгым минеке түгел...
  • 23 март 2023 - 16:39
    Без имени
    Бу язманы бик дулкынланып,тетрэнеп укыдым,Аннан коментарийларны да укып чыктым,торле фикерлэр эйтелгэн,хэрберсе дэ дорестер дип уйлыйм.Куренекле шэхеслэрнен тормышын гади халык белми,курми бит,барысы да ал да гол кебек.Баксан, алай тугел икэн...Боек шэхеслэр бераз эгоистрак булалар шикелле,аларга кубрэк игьтибар кирэк,шуна курэ аларнын гаилэ тормышлары да ,яшэу рэвешлэре дэ бераз узгэрэк,ягьни каршылыклы,ямьсезлеклэр белэн чуарлана.Икенчедэн боек шэхес булыр очен узенне танытыр очен ботен гомеренне шул идеяга юнэлтергэ кирэк.Э ботенесенэ дэ житешер очен бик кочле рух,батырлык кирэктер дип саныйм мин.Андыйлар да бар сэнгать кешелэре арасында.Э шулай да Галимэ апаны актриса буларак бик яраттым,рольлэрен бик оста уйный иде.Э тормышына килгэндэ,нишлисен,беребез дэ эулия тугел,хэрбер кешенен дэ русча эйтмешли свои скелеты в шкафу
    Чибәрлек – матур кешенең сыңар канаты! 
Реклама
«Балалы Солянка» балалар музыкаль премиясе
«Татар гаиләсе / килен-кайнана» бәйгесе җиңүчеләрен котлау тантанасы
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату