Тычкан бизгәге

Яз көне бакчада, ишегалдында эш күп – җыештырабыз, тырмалыйбыз, себерәбез. Барына да җитешергә кирәк дип ашыкканда иң мөһимен онытып та җибәрәбез. Ә иң мөһиме: үз-үзеңне саклау. Беренче карашка артык зарарлы булып күренмәгән чүп-чар арасында куркыныч чир китереп чыгаручы вируслар булырга мөмкин.

Тычкан бизгәге белән авыручылар нәкъ менә яз һәм көз айларында арта. Югары категорияле табиб-инфекционист, Татарстанның Сәламәтлек саклау министрлыгының йогышлы авырулар буенча төп белгече, медицина фәннәре кандидаты, доцент Халит ХӘЙРЕТДИНОВ белән әлеге чирнең билгеләре һәм кисәтү юллары хакында сөйләшәбез.

 

 

 

 

 

 

Бөер синдромлы геморрагик бизгәк – тычкан бизгәгенең медицина телендәге атамасы әнә шундый – кискен йогышлы авыру. Энцефалит яки боррелиоз кебек үк, ул да табигый чыганаклы чирләрдән санала. Татарстан Республикасында бөер синдромлы геморрагик бизгәк табигый чыганаклы чирләр арасында иң киң таралганы. Инфекциянең төп чыганагы – тычканнар, аеруча җирән кыр тычканы.

Ничек йога
• һава аша. Кимерүчеләрнең нәҗесләре булган тузанны сулаганда чирне кузгатучы инфекция һава белән тын юлларына эләгә;
• авыз куышлыгы аша. Тычканнар кимергән яки өстеннән йөргән ризыкларны кулланганда чирне кузгатучы вируслар организмга авыз куышлыгы аша үтеп керә;
• контакт юлы белән. Җәрәхәтле кул белән тычканнар пычраткан печән-салам яки чүпләрне тотканда да тычкан бизгәген йоктыру ихтимал;
• кешедән кешегә бу чир күчми.

Нинди билгеләре бар
• югары температура;
• бизгәк тоту;
• баш авырту;
• буыннар һәм мускуллар сызлау;
• күз алды томалану;
• яктылыкка карый алмау;
• тәнгә кызгылт таплар чыгу;
• бит һәм муен тирәсенең шешенкелеге;
• бил авырту;
• бәвел бүленеп чыгу кимү.

Бу билгеләрнең күбесе гриппныкына охшаш, шуңа да башлангыч мәлдә диагнозны дөрес итеп кую мөһим.
Вирусны йоктыргач та, кеше авырый башламаска мөмкин әле. Чирнең инкубация чоры ике атнадан алып биш атнага кадәр. Төп симптомнар башланыр алдыннан хәлсезлек, йончу, йокы килү, аяк-куллар сызлау, тамак авырту күзәтелү ихтимал. Беренче билгеләр күренү белән табибка мөрәҗәгать итү мәҗбүри. Тычкан бизгәге йоктырган кеше инфекцион хастаханәдә табиб-инфекционист күзәтүендә булырга тиеш. Чөнки геморрагик бизгәкнең авыр формасы кеше гомере өчен куркыныч.
Югыйсә әлеге чиргә тарымауның кагыйдәләре бик гади: дачаны яки бакчаны, сарайларны җыештырганда, табигатькә чыкканда саклык чараларын төгәл үтәү.
 

Нәрсәсе белән куркыныч
кан тамырлары зарарлана;
эчке органнарга, нигездә, бөерләргә кан сава;
бөерләр сафтан чыга (уремик кома халәте);
организмда инфекцион-токсик шок
 башлана (кан басымы кискен төшә, пульс әкренәя, һәм кеше аңын югалта);
эчке кан китүләр күзәтелә.

Ничек сакланырга
кимерүчеләргә каршы көрәшү;
көзен бакчаны җыештырып, тычканнар ояларлык чүпләрне түгү яки яндыру;
ризыкларны ачык калдырмау;
тычканнар йөрүе ихтимал урыннарны җыештырганда авыз-борынны битлек белән томалау;
кулга резин перчатка кию;
тычкан тизәге булган җирдә яланаяк йөрмәү;
кыш буе кеше яшәмәгән торакларны җыештырганда дезинфекцияләүче препаратлар куллану;
җыештырып бетергәч яки табигатьтә булып кайкач кулларны сабын белән юу, авыз-борынны  чайкау, битне юып төшерү; киемне алыштыру.
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    1900
    26
    209
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    5727
    2
    81
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 октябрь 2021 - 19:01
    Без имени
    Бу бит кеше тугел, бу кешедэн ничек кирэк шулай котылырга кирэк. Бу бит русча эйтсэк "Урод"
    Мәхәббәттән нәфрәткә бер адым икән
  • 19 октябрь 2021 - 15:22
    Без имени
    Аңлый балалар күбрәк булсын иде,сирәктер шул.Кайберләре ата кыланганны эшли шул.
    «Кагыласы булма әнигә!»
  • 19 октябрь 2021 - 11:37
    Без имени
    Рәхмәт,бик яхшы хикәя
    ​ Ястык
  • 20 октябрь 2021 - 07:38
    Без имени
    Менэ шул инде ул,гонахларын очен бу доньяда ук жэзасын алу,балан да,гаилэн дэ юк.Картлыгында берузен каласын.Бу зина кылу дип атала,Раббым,узен сакла балаларыбызны,оныкларыбызны шундый гонахтан!!!
    Көтеп яшәү
  • 20 октябрь 2021 - 08:42
    Без имени
    Аллааа, бигрэк эчтэлекле хикэя
    ​ Ястык
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан