Кишер үстерүнең  биш сере

Бер карасаң, кишер үстерүнең ние бар инде? Чәчтең, утадың, сирәкләдең, алдың... Әмма кайчак менә шушы гап-гади генә булган кишерне дә тиешенчә үстереп булмый. Йә тишелми, йә вак була, йә кәкре дә бөкре булып үсә...

Бу язмада кишер үстерүгә бәйле берничә серне чишмәкче булабыз.

 

Кишер тирес яратмый

Кишер тигез, озын, юан булып үссен өчен аны чәчәсе түтәлгә тирес кертмәгез. Хәтта узган ел кертелгән тиресне дә яратмый ул. Тиресле җирдә кишер кәкре-бөкре булып үсә. Ул көпшәк, йомшак туфракны ярата. Иң яхшысы, туфракка ком, торф һәм чери башлаган пычкы чүбе кертегез (яңа пычкы чүбе кертергә ярамый).

Кишер кояш ярата

Аны рәшәткә буйларына, иртә күләгә төшә торган урыннарга да утыртмагыз. Кишер бик тә кояш ярата, аңа көн буе кояш карый торган җир кирәк.

Чәчү вакыты

Кишер орлыгы бик озак тишелә. Яз көне, әле туфракта дым барында чәчсәң, уңайрак – су сибәсе юк. Өстән лейка белән су сибү туфракны катыра. Әмма бик иртә чәчкән кишерне иртә аласы да була.  Җәй башында тишелеп чыкканы кыш саклар өчен яхшырак.

Суны чамалап

Кишергә артык дым кирәкми. Суны күп сипсәң, ул «сакал» үстерә. Дым эзләп үзе тирәнгәрәк китеп үссә, шома, туры була. Шуңа күрә суны чамалап кына сибегез.

Сирәкләү

Кишер орлыгы вак, аны сирәк итеп чәчүе кыен. Шуңа да ике тапкыр сирәкләргә кирәк була. Сирәкләмәсәң, ул вак булып үсә. Беренчесе – тишелеп чыгып, үсә башлагач, икенчесе – кишер чәнчә бармак буе үскәч сирәкләнә. Араларын 4-5 см калдырсаң, җитә. Кишерне бары тик кич белән генә сирәкләгез. Кишер чебенен җәлеп итмәс өчен бу.

Күршеләр

Бу яшелчәгә кишер чебене бик зыян сала. Тишекле һәм көпшәк кишерләр – шул чебен эше. Әлеге корткыч бөҗәк суган исен яратмый. Шуңа күрә кишер түтәлен суган кишәрлеге арасына ясагыз. Бер түтәлгә икесен бергә утыртырга да була. Әмма суган кишергә үсәргә комачауларлык булмасын, рәт арасын шактый ук ерак ясарга кирәк.

Кишерне сирәкләмәслек итеп тә чәчәргә мөмкин. Берничә ысул тәкъдим итәбез.

Ком белән аралаштырып чәчү. Болай чәчкәндә, ике куянны бергә тотасың: сирәклисе дә булмый, ком дымны да сакларга булыша. Ярты чиләк комга ике аш кашыгы орлык кушып бутала.
Кесәл белән чәчү. Онны суда пешереп, бик сыек та, бик куе да булмаган клейстер ясарга. Бераз суынгач, орлыкларны салып бутап, кишер чәчәсе буразнага аз-азлап кына агызырга. Орлыклар төпкә батмасын өчен, гел болгатып торырга. 1 литр суга 1 аш кашыгы он алып ясала.
Орлыкларны бәдрәф кәгазенә берәм-берәм клейстер белән ябыштырып чыгу. Монысы вакытны күп ала торган ысул, әмма иң отышлысы да.
«Иләп»  чәчү. Иләк ролен бу очракта «Киндер сюрприз» савыты үти. Савыт төбенә орлык сыярлык  2-3 тишек тишәргә кирәк. Савытка орлыкларны бушатып, капкачын ябасы да, ашка борыч сипкән кебек, кишер чәчәсе буразнага орлыкларны сибеп чыгасың.
Шприц белән чәчү. Шприцның энәсен һәм пешкәген алып, эченә орлыкларны саласың да,  ара калдырып, орлыкларны берәм-берәм селкеп төшерәсең.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8786
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6354
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4779
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5174
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»