Балаларны катнаш никахтан ничек араларга? 

Гөлнур Сафиуллина

Бер танышым шалтырата. Тавышы бик борчулы:

 

 

– Кызым рус егете белән очраша. Чынлап торып шуңа кияүгә чыгарга әзерләнә. Ничек кенә сөйләшеп карамадык. «Ярамагынын да беләм, ләкин яратам. Бәхетемә аяк чалмагыз», – ди. Юк, дип өздереп әйтә дә алмыйбыз – аннан ялгыз калса нишләрсең? «Сезнең аркада гына кияүгә чыга алмадым», – дисә? 

Киңәш сорап шалтыратуы түгел танышымның. Күңелен бушатырга теләве генә. Хәер, сораса да, нинди киңәш бирәсең?!   

...Халыкара «Татар кызы-2019» бәйгесенең ярымфиналына Казанга җыелган кызлар белән Бөтендөнья татар конгрессы бинасында беренче очрашу бара. Россия төбәкләреннән генә түгел, дөньяның төрле илләреннән (!) килгән кызлар белән Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты рәисе урынбасары Данис Шакиров, Халыкара «Татар кызы» бәйгесенең Дирекция җитәкчесе Лена Колесникова һәм «Ак калфак» татар хатын-кызлары иҗтимагый оешмасы рәисе Кадрия Идрисова сөйләшәләр. Беренче танышу әле бу. Татарчаны кем ничек белә – күбрәк шуны ачыклау максатлары.  

Кызлар шундый ихласлар, ачыклар.  

Сүз кайдан бу темага кереп китте, хәзер хәтерләмим. Кызларның берсе: «Рус егете белән очрашам», – диде. Аннан үз гаилә тарихларны сөйләде: 

– Әтием рус минем... Әни аны әбием белән очраштырырга, таныштырырга алып кайткач, әбием: «Татарча сөйләшергә өйрәнсәң генә, кызымны сиңа бирәм», –  дигән. Безнең шәһәрдә ул вакытта татар иҗтимагый оешмасы яңа оешкан булган. Алар якшәмбе мәктәбе дә ачканнар. Һәм аңа иң беренче кеше булып минем әти барып язылган... Минем дә егетем татарча өйрәнергә тели. Аерым сүзләрне белә инде...  

Ул сөйләп бетерүгә, кызларның икенчесе кушылып китте: 

–  Мин Мәскәүдә яшим. Аралашкан яшь кешеләр арасында башка милләт вәкилләре шактый. Барыбыз да бертөсле кебек... Без бит үзебезне хәзер күбрәк дөнья кешесе дип саныйбыз.  Әйе, безне үз милләтеңә генә кияүгә чыгарга ярый дип үстерделәр. Моны аңлыйбыз да кебек... Алай да сез менә тагын бер кат әйтегез әле: нигә бу безнең өчен шулкадәр мөһим?  

Иң элек бу сорауга Кадрия Рәисовна җавап бирде: 

– Катнаш никахта иң беренче проблемалар бала тууга башлана, кызлар. Әтисенең аңа үзенчә исем бирәсе килә, сезнең – татарча. Ә дин белән нишләргә? Мулла чакырып балага исем куштырыргамы, әллә чиркәүгә алып барып чукындырыргамы? Улыгыз-кызыгыз сезгә кем дип дәшәр? Рус әтисе янында үскән бала сезгә: «Әни», – димәс бит... Ярый ла бу кызыбызның әнисе бик көчле булган – ирен дә татарчага өйрәткән, баласын да татар итеп үстергән. Моны эшләргә сезнең көчегез җитәрме? Бу сорауга: «Әйе!» – дип җавап бирә аласызмы?  

Мин дә сүзгә кушылып, «Сөембикә» журналына туксанынчы елларда килгән бер хатны искә төшердем – кызларга шуны сөйләдем. Журналны укучы бер өлкән яшьтәге апа язган иде аны. Кыскача эчтәлеге болай. Ул рус егетенә кияүгә чыккан булган. Бик матур гомер иткәннәр, балалар үстергәннәр. Илдә үзгәртеп корулар башлангач, алар яшәгән шәһәрдә дә мәчет ачылган. Бу апа шунда йөреп дәресләр алган, намаз укырга өйрәнгән. Өлкәнәйгәч ире дә үз диненә тартылган – чиркәүгә йөрүе ешлаган. Шул апа редакциягә язган хатында: «Зиратта безнең урыныбыз кайда булыр икән? Гомер буе бергә яшәгән кешең белән анда да янәшә ятасы килә бит. Тик инде хәзер мин тәреле каберләр күршесендә ятарга бер дә теләмим. Намаз укыган кеше анда ята да алмый торгандыр», – дигән иде... 

Әмма бу очрашуда кызлар күңеленә үтеп керерлек иң мөһим сүзләрне Халыкара «Татар кызы» бәйгесенең Дирекция җитәкчесе Лена ханым Колесникова әйтте бугай.  

– Без шул яшь чакта барыбыз да гомерлеккә дигән ярыбызны йөрәк белән сайлыйбыз, – диде ул. – Туксанынчы елларда кияүгә чыктым мин. Ул чакта Чиләбедә татар тормышы бүгенге кебек гөрләп тормый иде әле. Кәримова минем кыз фамилиям. Әти миңа да: «Ирең татар кешесе булсын, кызым», – дия иде. Әйткәнемчә, йөрәгем сайлаган кешегә чыктым. Ул чакта үзем: «Аннан да яхшы кеше юк», – дип санаган кешегә... 

Безнең нәсел бик зур – әти ягы да, әни ягы да. Татар халкының барлык гореф-гадәтләрен үтәп яшибез. Коръән ашлары да еш үткәрәбез. Ирем аларның барысында да катнаша, туганнарымның һәммәсен хөрмәт итә.  

Тик өлкәнәйгән саен үз динеңә тартыласың дигән сүз дөрес ул. Без дә икебез ике якка китә хәзер. Бәйрәмнәрне төрлечә үткәрәбез. Бала тәрбияләү мәсьәләсенә төрлечә карыйбыз... Менә бу каршылыкларны, аңлашып, бергә үтә алсаң, бик әйбәт. Без үтәбез. Ә бит күпләр үтә алмый, аерылыша... 

Минем дә кайчак үткәнгә кайтасым килә. Әти ул чакта ничек дөрес әйткән дип уйлыйм... Үз телемдә ирем белән иркенләп сөйләшә алмыйм. Татарча җырларны бергә тыңлыйбыз, мин аңа тәрҗемә итәм. Әмма ул аларны минем сыман барыбер күңеле белән аңламый бит.  

Ни генә дисәң дә, катнаш гаиләдә тел югала. Миңа да туган телемдә сөйләшү елдан-ел авырлаша. Мохит та башта. Балалар инде татарча аерым сүзләрне генә әйтәләр.  

Мин дә хәзер соңгы урыныбыз турында еш уйланам... Ничек, кайда булыр ул – мин белмим... 

Лена Рафыйк кызының күзләренә мөлдерәп яшь тулды.  

Кызлар күзендә дә яшь иде.  

Улың яки кызың: «Мин шушы кешене сайладым», – дип өйгә кемнедер җитәкләп кайтып кергәч, анда инде бик соң буладыр, мөгаен. «Үз милләтеңдәге кеше кирәк, балам», – дияргә, аны туктатырга, ул сайлаган ярны кабул итмәскә. Бу сүзне кечкенәдән үк әйтә, кабатлый башлау дөресрәк булмасмы? Тамчы кебек: ул да бит тама-тама гына ташны тишә... Кызым сиңа әйтәм, киленем син тыңла дип, читтән-читтән генә. Бала-чага кайчакта сүзеңне ишетмәгән, тыңламаган кебек тоелса да, күңеленең бер почмагына, гадәттә, барыбер салып куя ул.  

Ә гыйбрәт алып сөйләрлек мисаллар – адым саен.  

 

  

Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 20 октябрь 2019 - 19:11
    Айгизә
    Катнаш никахлар - авыр мәсьәлә.. Әмма бит без дә булачак иребез, хатыныбыз тормышта нинди булачагын белмибез.. Бер-берсен яраткан кешеләр, бер-берсен хөрмәт иткән кешеләр нинди дә булса компромисс табачак...
Хәзер укыйлар
Соңгы комментарийлар
  • 18 ноябрь 2019 - 14:06
    Фәнүзә
    Бик моңсу... Уйлап карасаң, бер гөнаһсыз күпме бала әти-әни җылысыннан ятим кала. Аларның да бит башкалар кебек үк сөеләсе, наз аласы килә. Әти-әнисе белән бер табында, бергә утырып ашыйсы килә. Ә андыйларның саны чиксез... Көнкүрештә аяныч язмышлы гаиләләр турында еш ишетелә. Ләкин, ярдәм кулы сузучылар гына санаулы. Дөньябызда киң күңелләр күбрәк булсын иде. Югыйсә, һәрберебез бәхеткә лаек...
    «Тәрбиягә бала алмакчы идем...»
  • 18 ноябрь 2019 - 14:06
    Без имени
    Елаттыгыз
    «Әни җырлап китте...»
  • 18 ноябрь 2019 - 14:06
    Фәнүзә
    Әлеге язманы укыдым да дус кызымның әтисенең әйткән сүзләре искә төште. Дус кызым йөргән егетем белән очрашуга әзерләнә. Әтисе көзге алдында ясанып торганын күрә дә, аны-моны кызыксынмый: "Аракы эчәме ул?", дип сорый. Кыз аптырап китә. "Юк", дип җавап бирә. Югыйсә, капкалап алырга яратканын бик яхшы белә. "Аракы эчә торган егет булса, йөреп тә торма. Томышыңда бик зур ялгышлык эшләрсең", дия аның әтисе. Дус кызым егетенең эчеп йөргән вакытларын зарланып миңа да сөйли иде. Әтисенең сүзен тыңлады. Һич тә үкенмәде. Аралары өзелгәч тә ул егетнең запойга китүе беленде. Шуны әйтәсе килә, кайвакытта якын кешеләребезнең сүзләренә колак салу да кирәк. Алар безгә бары яхшылык тели. Юкка гына элеккегеләр аракыны "шайтан суы" дип әйтмиләр иде. Ул суны эчкәч, дөрестән дә, шайтан котырта диярсең. Күп санлы аварияләр, фаҗигаләр, кыйнау, җәберләү... Күбесе әлеге дә баягы шайтан суына барып тоташа. Хатын-кызлар андыйлардан читтәрәк торса иде...
    Эчкән ир аракы эчмәс, хатынының күз яшен эчәр
  • 18 ноябрь 2019 - 14:06
    Без имени
    Если эта история из жизни, может Энже можно помочь найти маму и родственников через передачу " Жди меня" Чудеса в жизни бывают Так хочется, чтобы она была счастлива
    Язмышларны сайлап алмыйлар
  • 18 ноябрь 2019 - 14:06
    Без имени
    Уз баланны ничек яратмаска киряк, 13 яшьтя ул бала нярся анлый ала? Никах укытып куеп алдагы юлларын ябу була тугелмя? Кечкеня бала эни кушканны эшли, узе эле анламый бит.бэлки аны алдагы кондя зур мяхябят котядер? Ашык маска киряк,кыз чаклар болай да тиз уза. Э хязер нярся инде, егет кулга алынган,э бялякяй кыз баланын кунгеле китек. Без олылар ,тормыш тяжрибябез бар,баланын бяхетле булуы безнен кулда, укытыйк,тярбиялик,устерик язмышына аяк чалмыйк, кулына профессия бирик. Э алдагы конендя уз бяхетен табар,
    13 яшьлек кәләшме, корбанмы?