Коронавирустан соң...

Һәр авырудан соң сәламәтлекне ныгытырга кирәк. Моны барыбыз да белә, әмма бу хакта истән чыгарабыз. Авыру билгеләре бетүгә, элекке тормышка кайтып, кабат җиң сызганып тормыш куарга керешәбез. Ә терелү бер мизгелдә генә булмый. Эшчәнлеген вирус какшаткан орган һәм системаларны тәртипкә китереп бетерү өчен организмга вакыт таләп ителә. Гади грипптан соң да йөрәк өянәге, үпкә ялкынсынуы һәм башка инфекцияле авырулар килеп чыгу очраклары берничә атна югары булып кала. Ныклап өйрәнелеп бетмәгән коронавирус инфекциясен үткәргәннән соң, организмга аеруча ял кирәк. Үзеңне сакламау үтә куркыныч булырга мөмкин.

 Врач-терапевт, диетолог, нутрициолог Элина БОРҺАНОВА тернәкләнү буенча киңәшләрен бирә.


Коронавирус инфекциясе белән авырган кешеләр арасында диспансеризация үткәрелгән. Тикшеренүләрдән күренгәнчә, пациентларның яртысы авырудан соң тиз хәлсезләнүдән, 15,3 проценты буыннар авыртудан зарланган, 31,7 процентында тын кысылу, 13,5 процентында йөткерү, 12,7 процентында йөрәкнең еш тибүе күзәтелгән, 23 проценты депрессиягә бирелгән. Күрәсез, авыру эзсез генә узмый икән. Шуңа күрә дә тернәкләнү периоды үтә мөһим. Авырып терелгәннән соң ашау, йокы режимына, физик активлыкка аеруча игътибарлы булу кирәк. Бөерләр белән проблема юк икән, аксымга бай продуктларны җитәрлек күләмдә ашагыз. Чөнки организмда саклаучы антитәнчекләр нәкъ менә аксымнан ясала. Ул йомыркада, балыкта, диңгез, сөт продуктларында, кузаклыларда бар. Мәсәлән, көнгә өч порция аксым: иртәнге ашка – йомырка, әбәттә – ит, балык, ә кичке ашка ясмык ашы әзерләргә була.
Саф һавада йөрү дә организмны савыктыра. Моны гадәткә кертегез. Физик күнегүләр дә COVID-19 белән авырганнан соң тернәкләнүдә мөһим өлеш булып тора. Дөрес итеп сулыш алырга өйрәнегез. Әгәр дә күңел болгану, баш әйләнү, тын кысылу, күкрәк туры авырту күзәтелсә, тирләсәгез, күнегүләрне кичектереп торыгыз. Димәк, организм әле әзер түгел. «Йокы чирне җиңә» дигән әйтем бар. Йокы, бигрәк тә төнге йокы организмга зур ярдәмче, шуның өчен йокы режимын саклагыз.

Сулыш техникасы

  • терәлеп, җайлап утырыгыз. Бер кулыгызны күкрәгегезгә, икенчесен эчегезгә куегыз. Күзләрегезне йомыгыз. Бөтен игътибарыгызны сулыш алуга юнәлтегез.
  • борын белән әкрен генә сулыш алып, аннан аны авыздан чыгарыгыз;
  • сулыш алганда эчкә куелган кулның күкрәккә куелган кулыгызга караганда ныграк күтәрелгәнен сизәрсез;
  • әкрен генә, тыныч кына – артык көч куймыйча суларга өйрәнегез.

Хәтерне яхшырту
Авырту авыр узган очракларда, бигрәк тә ясалма сулыш алдыру аппаратыннан соң, игътибар кимү, хәтер начарлану күзәтелә. Әлеге проблема берничә атнадан йә берничә айдан бетә. Әмма кай-берәүләрнеке озаккарак та сузыла. Түбәндәге киңәшләр әлеге проблеманы җиңәргә ярдәм итәр:

  • баш мие функциясен тернәклән-дерүдә физик күнегүләр ярдәм итә;
  •  шулай ук яңа хобби, башваткычлар, сүзләр йә саннар белән бәйле уеннар, хәтерне үстерү өчен күнегүләр, уку ярдәм итә;
  •  исегезгә төшерә торган алымнар кулланыгыз. Башкарасы эшләрегездән исемлек төзегез, телефонга махсус сигнал куегыз. Аларны берничә гамәлгә бүлегез. Ул чакта алар авыр кебек тоелмас.

Моны белү мөһим

  • Иммунитет өчен мөһим витаминнар – Д, А, С витаминнары, фолий кислотасы.
  • А витамины – кызыл-сары яшелчәләрдә, тәрәч (треска балыгы) бавырында.
  • С витамины – цитруслыларда, җимешләрдә, татлы борычта, гөлҗимеш суында.
  • Фолий кислотасы – яшел үләннәрдә, яшел төстәге яшелчәләрдә.
  • Д витаминын азыктан алу авыр. Хәзер кышка кергәндә кояш та кирәгенчә яктыртмый. Шуңа күрә безнең якларда яшәүчеләргә һәр көнне профилактика дозасында 800–1000 ед. Д витамины кабул итәргә киңәш ителә. Әлеге витаминның сезгә профилактик дозадамы, әллә дәвалау дозасында кирәкме икәнлеген белү өчен, кан анализын тикшертсәгез яхшы.
  • Шулай ук иммунитет системасы өчен цинк (1 аш кашыгы кабак төшендә бер тәүлеккә җитәрлек цинк нормасы бар), селен (ике-өч бразилия чикләвегендәге селен тәүлек буена җитә), бакыр (диңгез продуктларында, бавыр) да кирәк.

Барлык рекомендацияләрне дәвалаучы табиб белән киңәшләшеп үтәгез.
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7245
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4486
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4943
    0
    37
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2958
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9685
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда