​Бишектән үк башлыйбыз

Сорауларга ТР Сәламәтлек саклау министрлыгының баш белгече, акушер-гинеколог Наилә Гайнанова җавап бирә. 
Хәләл җефетең белән кулга-кул тотышып кына йөргән, битеңнән генә үптергән, ир белән хатын арасындагы җенси якынлыкның ни икәнлеген дә өйләнешкәннән соң гына белгән заманалар инде күптән артта калды. Бүген без бөтенләй башка дөньяда яшибез. Әхлакый норма дигәнебез дә сүздә генә. Уңайга үзгәрмибез, димәк. Ә бу аннан башка да катлаулана барган яшәешебезгә өстәмә проблема гына. Ике көннең берендә газета һәм журнал битләреннән, үзәк телевидение тапшыруларыннан ни укыйбыз, ни ишетәбез соң без?! Әйтергә куркыныч... Ни өчен әти-әни тезеннән төшәргә дә өлгермәгән кызларыбыз «җанлы курчак» белән уйнарга кереште соң әле?! Моның ише «иртә өлгерү»ләрнең җитди борчылырга мәҗбүр итә торган икенче бер ягы да бар: әйтик, төрле хатын-кыз чирләре, кирәкмәгән абортлар, балага узулар... Шушы хәлләрне булдырмас өчен ни эшләргә? Нәрсәдән башларга? Ничек кисәтергә? Инде авырган очракта, кемгә мөрәҗәгать итәргә һәм ничек дәваланырга? «Табиб киңәше»  рубрикасы астында биреләчәк язмалар журналыбыз-ның киләсе саннарында да урын алачак.   

– Кызганычка каршы, әниләрнең күбесе кызларын гинекологка үсеп җиткәч кенә күрсәтү ягында. Ә бит гинекологик чир хәтта бишектәге бәбидә дә булырга мөмкин. Шулай дип әйтсәң, әниләр аптырап кала. Ничек инде?! Кечкенә бит әле ул хатын-кыз чире белән авырырга?! Ышанмыйлар, кыскасы. Чирли башласа, ашказанына, аппендицитка, эчәк авыруына сылтыйлар. Бактың исә, ул хатын-кызларда киң таралган гадәти бер цистит йә вульвовагинит булып чыга.

Туганнан алып унбиш-уналты яшенә кадәрге чорда кыз балада нинди гинекологик чирләр булырга мөмкин соң? Баланың җенес әгъзасы авырга узуның уналтынчы атнасында формалаша. Шунлыктан йөкле хатынның спиртлы эчемлек­ләр куллануы, тәмәке тартуы, йогышлы чирләр белән авыруы... барысы да  яралгы үсешенә тис­кәре йогынты ясый. Моның ахыры күңелсез бетәргә, туачак бәбинең аналык бизләрендә шеш үсә башларга мөмкин. УЗИдан караганда бик әйбәт күренә ул. Андый баланы тугач та дәвалый башлыйлар. Ә кайвакыт хәтта операция ясарга мәҗбүр булалар. Гормональ кризның нидән гыйбарәт икәнен кызлы әниләр яхшы белә. Криз вакытында бәләкәчнең сөт бизләре шешә, аннан сөт сыман аксыл тамчылар бүленеп чыгуы да ихтимал. Шулай да була. Җенес юлыннан йә аксыл, йә канлы бүлен-дек килә. Бу ананың йөкле вакытта күп итеп эстроген – хатын-кыз гормоны эшләп чыгаруы нәтиҗәсендә килеп чыга. Туганда шуның бер өлеше балага эләгә. Шуңа да кыз бала канында ана гормоннары өстенлек итә дә. Криз чире – ул куркыныч түгел. Баланы чисталыкта тотарга, бөтен гигиена кагыйдәләрен үтәргә генә кирәк – ул үзеннән-үзе бетәчәк.

Бала тууның беренче атнасында җенес иренчекләренең бер-берсенә ябышуы (синехии) күзәтелергә мөмкин. Чирне булдыра алганча иртәрәк тотып алырга кирәк. Чөнки башлангыч стадиядә аңа эстроген катнашмалы мазь сөртү дә җитә. 

Ә инде ул азып китсә, операциясез булмый. Җенес иренчекләренең бер-берсенә ябышуы сидек юлларын томалый. Ул аналык җиңсәсенә бе­ре­геп үскән шәмәхә төстәге бирчәдән гыйбарәт. Әлбәттә инде, бу чирне кызын көн саен карый торган әни кеше генә күреп алырга мөмкин. Әлеге чир ун яшенә кадәрге кыз балада гына була. Аннан соң  кирәкле эстрогенны организм үзе бүлеп чыгара башлый.

Бакчага йөри башлаган кыз бала да әнисенә күп борчулар тудыра. Тәрбияче барын да күреп-карап җиткерә алмый. Шуңа да аны салкын идәнгә, йә җиргә утырмаска, пычрак кулы белән җенес юлларына кагылмаска, бәдрәфкә барганнан соң әйбәтләп кулын юарга өйрәтегез! Гадәттә, әниләр, баласы мәктәпкә киткәч, йөгәнне бераз йомшарта төшә: тынычланып калалар. Ләкин проблеманың иң зурысы шушы чорда башлануын искәртик. Кызларда еш күзәтелгән вульвит һәм вульвовагинит (тышкы җенси әгъзалар­ның һәм аналык җиңсәсенең берь-юлы ялкынсынуы) турында да әйтмичә кала алмыйм. Ул киң таралган чирләрдән санала. Ни өчен дигәндә, бу чорда аналык җиңсәсе төрле чир «уятучы» белән мөстә-кыйль көрәшер­гә өйрәнмәгән. Чөнки аның микрофлора составында лактобациллалар юк. Җиңсәгә аз гына пычрак яисә инфекция эләкте исә, ул шундук ялкынсыну белән җавап бирә.

Вульвит еш кына стрептококк, стафилококк, энтерококк ише микроорганизмнар эләгү аркасында башлана. Болар янә пычрак кул, кием, пычрак суларда коену нәтиҗәсе. Вульвит һәм вульвовагинитның төп билгеләре – бот арасы әчетеп-кыздырып, кычытып тора, эчнең аскы өлеше авырта, температура күтәре­лер­гә дә мөмкин. Аннары җенес юлыннан бүлендек чыга башлавы да ихтимал. Балагызда шундый бил­геләр күзәтелсә, аны кичекмәстән, шундук гинекологка алып барыгыз. Үз белдегегез белән дәваларга керешмәгез. Төрле мазь куллану дөрес диагноз куярга комачаулый. Вульвовагинитны вакытында дәвала­масаң, ул хроник төс ала һәм җенес юлларына йогышлы чир булып күчә.

Исегездә тотыгыз: гөмбә авыруы дүрт яшьлек баланы да читләтеп үтми. Бу чирне уятучы Кандида төркеменнән булган гөмбәчек бала организмына әле ул карында чагында ук шул чир белән авырган әнисеннән күчә. Кыз бала дүрт-алты яшенә җиткәндә генә чир үзен сиздерә башлый. Балада да шундый ук билгеләр күзәтелә. Туганда ук анадан күчкән чирләр рәтенә герпес, хламидиоз, трихомоноз, гонорея кебек йогышлы авыруларны да кертик. Болар да балага дүрт-алты яшь булганда баш төртә. Һәм соң-гысы, әгәр дә гаиләгездә җенси юл белән күчә торган йогышлы чирле кеше булса, балагызны үзегез белән яткырмагыз, гигиена таләпләрен саклагыз!                

фото: pixabay.com

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7075
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4426
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2893
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9528
    6
    35
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4573
    0
    33
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда