«Ашыгыч ярдәм»не кайчан чакырырга?


(10 очракны карап китәбез)


Аңлаешсыз сөйләм, муенны боргандагы кыенлыклар, көрән косык һәм куркыныч авыруларның башка билгеләре тиз арада дәвалана башларга кирәген искәртә.

Беренче тапкыр күкрәкне кисеп авырту
Бу йөрәк өянәге булмаска да мөмкин, ләкин тикшерелергә кирәк. Күкрәк читлеген кысып алып, ул кинәт кисеп авыртуга күчә, сул кулга, калак сөягенә, аскы яңакка тарала. Бу вакытта йөрәк авыртудан эчә торган таблеткалар булышмый. Кисәк хәл китү, баш әйләнү, сулыш кысылу, салкын һәм ябышкак тир бәреп чыгу күзәтелә.
 Эчнең өске ягы авырту яки сару кайнау йөрәк өянәге билгесе булып тора.

Беренче тапкыр йөрәкнең тигезсез тибүе 
Бу – аритмия, ягъни йөрәк эшчәнлегенең нормаль ритмы бозылу. Ул йә бик еш, йә сирәгрәк тибә, яки туктап-туктап алгандай була.
Куркыныч аритмияләр аерым билгеләре белән килеп чыкмаска да мөмкин, приступ симптомнары шулай ук хәлнең ни дәрәҗәдә авыр икәнен белдерә алмый. Әгәр дә мондый хәл беренче тапкыр гына булып, хәлсезлек, баш әйләнү, тын бетү, аңны югалту күзәтелсә – шундук «Ашыгыч ярдәм»не чакыртыгыз. м Аритмияне дәваламасаң, йөрәк эшчәнлеге җитешсезлеге (сердечная недостаточность), тромбоз килеп чыгарга, инфаркт куркынычы артырга, ә кайчак йөрәк туктап та калырга мөмкин.

Авыр аллергик реакция (анафилаксия)
Кинәт барлыкка килә, хәл бик тиз начарая. Сәбәбе – азык-төлек, дарулар, бөҗәкләр тешләү була ала. Билгеләре:
* баш әйләнү, кисәк хәл китү;
* тын кысылу;
* тире ябышкак тир белән каплану;
* аң томалану һәм тынычсызлык;
* һуштан язу.
Аллергиянең башка симптомнары, әйтик, кычытыну, тимгелләр, укшу, бит һәм муен шешү, эч авырту да еш күзәтелә.
Авыр аллергик реакция бик тиз анафилактик шокка әйләнеп, кеше үлеп тә китәргә мөмкин. Шуңа күрә моңа охшаш симптомнар күзәтелсә, табиб чакыртуың хәерле

Эчнең кинәт кистереп авыртуы
Бозылган ашамлык, пешеп бетмәгән ризык ашап яки инфекциядән эч авыртулар белән һәркайсыбыз очрашканы бар, әлбәттә. Әйе, рәхәт түгел! Ләкин андый авыртулар тиз уза, даруханәдән рецептсыз дарулар да алып була.
Ләкин авырту кинәт булып, эч үзеңне белештермәс дәрәҗәдә бик нык авыртса –  корсак куышлыгында каастрофа дигән сүз бу. Мәсәлән, җәрәхәт йә шеш тишелү, көчле панкреатит, аппендицит яки корсак артерияләре инфаркты булырга мөмкин. Мондый очракларда, шулай ук эч авырту туктаусыз күңел болгану һәм косу, бизгәк тоту, баш әйләнү, битнең саргаюы белән бергә барса, «Ашыгыч ярдәм»гә мөрәҗәгать итәргә кирәк. 

Канлы какрык белән ютәлләү
Ютәлләгәндә, ачык кызыл төстәге кан яки кан кисәкләре белән какрык чыккан очраклар да була. Табиблар аны как какыру дип атый, үпкәләрдә проблема булганда күзәтелә.
Әгәр кан кара-кызыл булып, азык кисәкләре белән яки кофе куесы сыман чыкса, димәк, ул ашкайнату трактыннан килә. Күп очракта кан какыру үпкәдә инфекция, ягъни плеврит яки пневмония булуын сөйли. Яман шеш, туберкулез яки үпкә шешү билгеләре дә булырга мөмкин. Какрыкта кан аз булып, үзегезне яхшы хис итсәгез, табибка язылыгыз. Ләкин кан күп килсә, хәлегез китсә, сулыш алу кыенлашса – «Ашыгыч ярдәм»гә шалтыратыгыз. 

Кан косу
Ашкайнату трактының өске өлешендә – үңәчтә, ашказанында яки уникеилле эчәктә кан киткәндә барлыкка килә. Җәрәхәт (язва) яки веналар өзелү сәбәп булырга мөмкин. Косканда кан кызыл, көрән яки кофе куесы кебек кара була. Кан төсе кай җирең җәрәхәтләнүгә бәйле: никадәр өстәрәк, шулкадәр ачыграк. 
Ашказанына борыннан яки авыздан кан эләксә, сирәк кенә кан косалар. Ашказаны-эчәктәге кан китү кебек үк куркыныч түгел анысы.
Кан күп косылса һәм шок билгеләре күзәтелсә, «Ашыгыч ярдәм»гә мөрәҗәгать итегез:
* Еш, ләкин тирән булмаган сулыш.
* Баш әйләнү, көчле хәлсезлек.
* Томанлы итеп күрү.
* Аң буталу, һушны югалту.
* Салкын, ябышкак тир, агарып киткән йөз.

Сөйләм бозылу
Сөйләмдәге сәерлекләр шуңа карый. Кеше сүзләрне бутый, аңлаешсыз сөйләшә, әңгәмәдәшен аңламый һәм дөрес җавап бирми. Кайчак сөйләм бөтенләй югала. Язу һәм уку сәләтен югалту да сагайтырга тиеш. Инсульт аркасында баш миендә әнә шундый үзгәрешләр була.

Югары температура вакытында муенны бора алмау  
Монысы менингит билгесе – баш мие кабыгының инфекцион ялкынсынуы нәтиҗәсе. Ул ишетү сәләтен югалтуга, хәтер начараюга һәм хәтта үлемгә китерә.
Югары температура өстенә, муенны борып булмый. Менингит көчле баш авырту, яктылыкка сизгерлек, күңел болгану, кайчагында бизгәк тоту һәм тән тиресенең тимгелләр белән каплануы рәвешендә чагыла. Авыр очракларда кеше берничә сәгать эчендә үлеп тә китә.
Кинәт күз начар күрә башлый
Әгәр күз берничә минут, сәгать яки көн дәвамында күрми башласа, күрү сәләтен югалту кинәт дип билгеләнә. Сез тулысынча яки өлешчә, бер яки ике күз белән дә күрми башлыйсыз. Күз каршында томан яки кара таплар барлыкка килү дә шуны раслый.
Еш кына ул инсульт, күзнең челтәр катлавындагы тромб һәм җәрәхәтләр белән аңлатыла. Диагноз куеп, дәвалауга күчкәнче, шактый вакыт үтә, ул арада күзсез калуыгыз да ихтимал. Шуңа күрә сузмыйча тиз арада «Ашыгыч ярдәм»не чакырыгыз.       
  
  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7237
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4484
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4918
    0
    37
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2954
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9674
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда