Мөнәҗәт һәм бәетләрдә иң мөһиме тавыш түгел, ә сүз - Гөлзада Сафиуллина

Татарстанның халык артисты "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядъкәрләре фестивале катнашучыларына киңәшләрен җиткерде.

Бүген "Казан" милли-мәдәни үзәгендә "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядкарьләре фестивале уза. Шул уңайдан, бәйгедә катнашучылар өчен семинар оештырылды. Анда Татарстанның халык артисты, Кырым Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, фестивальнең жюри әгъзасы Гөлзада Сафиуллина, проект җитәкчесе, КФУ һәм Россия ислам институтында белем бирүче Резеда Сафиуллина, сәнгать белгече, фольклорчы Геннадий Макаров, ТР Мәдәният министрлыгы каршындагы халык авыз иҗаты үзәгенең баш белгече Лилия Җиһаншина катнашты.




"Безнең төп максатыбыз – сезне бергә туплап, аралашу, фикер алышу. Без, татарлар, үзебезнең кем икәнебезне, тамырларыбызны белеп бетермибез. Ә үзебезнең кем икәнебезне белү, тулаем аңлау өчен тамырларыбызны сиземләү кирәк. Аны милли үзаң диләр. Халкыбыз интелектуаль байлыкка искиткеч бай. Дини, рухи мирасыбыз искиткеч көчле безнең. Бер заман без аны югалта яздык, шул максаттан әлеге конкурс та оештырыла башлады", - диде Р.Сафиуллина. Аның сүзләренчә, 2014 елда оештырылган бәйгегә берничә дистә генә иҗади эш юлланылган булган. Быел исә заявкалар көтелгәннн дә күбрәк һәм 150 дән артып киткән.

"Бу мирасны яңартасы да түгел, ул бар икән. Аны бары бергә җыярга, тупларга гына кирәк", - диде ул. Резеда Сафиуллина хәбәр иткәнчә, бәйгедә Төмән, Пермь, Курган, Киров, Казахстан, Дагыстан кебек төбәкләрдән дә катнашучылар бар.




Гөлзада Сафиуллина билгеләп үткәнчә, 1980 елларда мөнәҗәтләр әйтү тыелган. Хәзер исә моның өчен мөмкинлекләр бар, бары тик балаларны әлеге сәнгатькә кечкенәдән өйрәтү кирәк. "Мөнәҗәттә иң мөһиме - ул сүз. Аны җыр белән бутарга ярамый. Мөнәҗәт белән җырның ритмнары төрле, шуны аера белү шарт. Безнең татар халкына гына хас мөнәҗәтләр бар. Аны башкарганда, күңел аша үткәреп, йөрәк белән чыгыш ясау кирәк. Ә тавышыңнын мөмкинлекләрен, матурлыгын күрсәтүне максат итеп куясы түгел", - диде остаз.

Җырчы фикеренчә, мөнәҗәт башкарганда сәхнә киеме дә чуар түгел, бер төсле, күп очракта аксыл булырга тиеш. "Без еш кына сәхнәгә милли киемнәрдән чыгабыз. Бу чыгышны "авырайта". Узган ел бәйгедә өч апа чыгыш ясады. Алар барысы да ап-ак, турыдан тегелгән күлмәкләрдән чыгыш ясады, башларында - яулык. Бер нинди артык әйберләре юк. Нәкъ фәрештәләр төсле! Алга таба сәхнәдән мөнәҗәтләр әйткәндә ачыграк төсле киемнәр киегез, алар чуар булмасын", - дип, теләкләрен җиткерде.



Аны Геннадий Макаров та хуплады. "Мөнәҗәт әйтергә мәктәпләрдә дә, мәдрәсәләрдә дә өйрәтмиләр. Әмма хәзер балалар өчен бик күп иҗати үзәкләр эшли, теләгән кешегә юл табып була. Мөнәҗәт әйткәндә тавыш турында түгел, ә аның эчтәлеге турында уйларга кирәк. Җыр белән бәетне аера белү шарт. Алайса без кайчагында бәет әйтә башлыйбыз да, аны "Арча көе" белән тәмамлыйбыз. Габдулла Тукайның "Туган тел"е дә җыр буларак язылмаган. Әмма без аны бигудилар куеп, "бөдрәләтеп" җибәрдек", - ди фольклор белгече.

Аның фикеренчә, һәрвакыт яңа әйберләр өйрәнергә кирәк, шул исәптән, мөнәҗәтләрне дә. Әмма элеккеге әйберләрне онытырга ярамый. "Безнең үзебезгә хас мәкамнәребез бар. Кайвакыт шәкертләр гарәп илләрендә укып кайта да, аларның Коръән укыганын өлкәннәр аңламыйча, улым, үзебезчә укы әле дип сорый. Инде үз мәкамнәребезне онытып бетерә яздык. Без үз йөзебезне сакларга тиеш", - ди Геннадий Макаров. Ул фестивальдә катнашучыларның чыгышларына бераз анализ ясап, уңай һәм тискәре якларны күрсәтте.

Лилия Җиһаншина, үз чиратында, катнашучыларга мөнәҗәтләрнең танылган һәм билгеле булганнарын гына түгел, ә сирәк яңгыраганнарын да башкарырга киңәш итте. "Бик күп фестивальләрдә булырга туры килә. Бүгенгесендә яшьләрнең күбрәк булуы бик сөендерде. Димәк, бу юнәлешкә яшьләр дә тартыла башлады. Гел берүк көйләрне башкармагыз, төрлеләрен өйрәнегез. Бүген яңа мөнәҗәтләр дә яңгырады, монысы да бик сөендерде. Районнардагы яшьләргә шуны да әйтер идем, әбиләрегездән, олы яшьтәге апаларыгыздан мөнәҗәтлрне, бәетләрне өйрәнегез. Мөнәҗәт ул - Аллаһ белән элемтәгә керү. Әгәр син аны ихластан башкарсаң, күздән яшьләр ага башлый. Кеше шул хәлаткә керә торган булырга тиеш", - диде.

Фестивальдә катнашучылар, үз чиратында, мөнәҗәтләрне башкару үрнәкләрен интернетка куюны сорады, бу фестивальнең һәм семинарның алар өчен бик мөһим һәм кирәклеген ассызыклады.  

сылтама: http://tatar-inform.tatar/news/2016/11/14/129691/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Реклама
Хәзер укыйлар
  • «Таккан белән теккән кебек без...» – Кайнана белән ничек торасың син? Минем сыман гомер буе бием белән яшәгән, башкалар кайнаналарын сөйләгәндә сүзгә кушылмаган кешегә бу сорауны бик еш бирәләр. Җавабым гел бер була минем: – И-и, рәхәт бит аның белән! – дим. Чын күңелдән әйтәм! Бер риясыз...
    4391
    10
    113
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 8   Рәфис тә, кайнатам да туасы баланың малай булуын  бик тели иделәр.  Ирем: «Малай тусын, Алладан сорап дога кыл әле», – дип, авылдагы сукыр Фәния карчыкка сәдака да илтеп бирде. Ул заманда туасы баланың кызмы, малаймы икәнен алдан белеп булмый иде шул...
    12872
    2
    90
  • «Ирең яратсын дисәң, кайнанаңны ярат» – Бу – төп нигез. Ишле гаилә! Эшле гаилә! Монда килгән-киткән кеше дә бик күп булыр. Ә син шушы йортның хуҗабикәсе булырсың! Әнинең – кайнанамның туйда әйткән бу сүзләре бүгенгедәй колагымда яңгырап тора. Ул көнне ишеткән теләкләрнең бик күбесе күптән онытылды, ә әнинекеләрне гомерлеккә хәтерләп калганмын. Матур тормышның башы шушы сүздән үк башлангандыр.
    2719
    9
    87
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 11 Көн артыннан көн, ай артыннан ай узды. Икенче балама көмәнле вакытымда без, кайнана белән кайната яшәгән йорттан башка чыгып, үз йортыбыз белән яши башлаган идек...
    10854
    13
    74
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 10  Мин, иремне уятмаска тырышып, куенымда мыш-мыш килеп йоклаган баламны саклык белән агач караватка китереп салдым. Өстемдәге пальтомның төймәләрен чишеп, чөйгә өлдем. Урамда апрель башы булуга карамастан бик суык иде шул, кар да эреп бетмәгән. Салкын төндә печән өстендә баламны кысып кочаклаган килеш төн кундым бит.
    13437
    4
    73
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 29 сентябрь 2022 - 14:49
    Без имени
    Очень жизненно интересная история!👏👏👏
    Үз кызы итеп кабул итте
  • 29 сентябрь 2022 - 13:17
    Без имени
    Искиткеч шагыйрэ!
    Лена Шагыйрьҗан шигырьләре
  • 29 сентябрь 2022 - 20:53
    Без имени
    ФӘгыйләүүүүү, сез кая?) дәвамын көтәбез бит, һаман язмыйсыз. Языгыз инде, тизрәк укыйсы килә биииииит!!!!😻
    Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 11
  • 28 сентябрь 2022 - 08:57
    Без имени
    Эчә инде ул,туктамый хәзер.Алма агачыннан ерак төшми шул.Ераграк тәгәрәгәне бик сирәк аның.Бер ни эшли дә алмыйсыз,кызганыч.Ә кызыгыз,нәрсә булса да булыр инде диеп,буйсынган тормышы белән....
    Бүре баласын бүреккә салсаң да...
  • 27 сентябрь 2022 - 18:49
    Без имени
    Кияугэ чыкканда баласы бар икэнен белмэдегез мени? Ул беренче хатыны хэм баласы янына кире китэргэ дэ момкин, беренче хатын Аллахтан
    Баладан көнләшәм
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда