Мөнәҗәт һәм бәетләрдә иң мөһиме тавыш түгел, ә сүз - Гөлзада Сафиуллина

Татарстанның халык артисты "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядъкәрләре фестивале катнашучыларына киңәшләрен җиткерде.

Бүген "Казан" милли-мәдәни үзәгендә "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядкарьләре фестивале уза. Шул уңайдан, бәйгедә катнашучылар өчен семинар оештырылды. Анда Татарстанның халык артисты, Кырым Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, фестивальнең жюри әгъзасы Гөлзада Сафиуллина, проект җитәкчесе, КФУ һәм Россия ислам институтында белем бирүче Резеда Сафиуллина, сәнгать белгече, фольклорчы Геннадий Макаров, ТР Мәдәният министрлыгы каршындагы халык авыз иҗаты үзәгенең баш белгече Лилия Җиһаншина катнашты.




"Безнең төп максатыбыз – сезне бергә туплап, аралашу, фикер алышу. Без, татарлар, үзебезнең кем икәнебезне, тамырларыбызны белеп бетермибез. Ә үзебезнең кем икәнебезне белү, тулаем аңлау өчен тамырларыбызны сиземләү кирәк. Аны милли үзаң диләр. Халкыбыз интелектуаль байлыкка искиткеч бай. Дини, рухи мирасыбыз искиткеч көчле безнең. Бер заман без аны югалта яздык, шул максаттан әлеге конкурс та оештырыла башлады", - диде Р.Сафиуллина. Аның сүзләренчә, 2014 елда оештырылган бәйгегә берничә дистә генә иҗади эш юлланылган булган. Быел исә заявкалар көтелгәннн дә күбрәк һәм 150 дән артып киткән.

"Бу мирасны яңартасы да түгел, ул бар икән. Аны бары бергә җыярга, тупларга гына кирәк", - диде ул. Резеда Сафиуллина хәбәр иткәнчә, бәйгедә Төмән, Пермь, Курган, Киров, Казахстан, Дагыстан кебек төбәкләрдән дә катнашучылар бар.




Гөлзада Сафиуллина билгеләп үткәнчә, 1980 елларда мөнәҗәтләр әйтү тыелган. Хәзер исә моның өчен мөмкинлекләр бар, бары тик балаларны әлеге сәнгатькә кечкенәдән өйрәтү кирәк. "Мөнәҗәттә иң мөһиме - ул сүз. Аны җыр белән бутарга ярамый. Мөнәҗәт белән җырның ритмнары төрле, шуны аера белү шарт. Безнең татар халкына гына хас мөнәҗәтләр бар. Аны башкарганда, күңел аша үткәреп, йөрәк белән чыгыш ясау кирәк. Ә тавышыңнын мөмкинлекләрен, матурлыгын күрсәтүне максат итеп куясы түгел", - диде остаз.

Җырчы фикеренчә, мөнәҗәт башкарганда сәхнә киеме дә чуар түгел, бер төсле, күп очракта аксыл булырга тиеш. "Без еш кына сәхнәгә милли киемнәрдән чыгабыз. Бу чыгышны "авырайта". Узган ел бәйгедә өч апа чыгыш ясады. Алар барысы да ап-ак, турыдан тегелгән күлмәкләрдән чыгыш ясады, башларында - яулык. Бер нинди артык әйберләре юк. Нәкъ фәрештәләр төсле! Алга таба сәхнәдән мөнәҗәтләр әйткәндә ачыграк төсле киемнәр киегез, алар чуар булмасын", - дип, теләкләрен җиткерде.



Аны Геннадий Макаров та хуплады. "Мөнәҗәт әйтергә мәктәпләрдә дә, мәдрәсәләрдә дә өйрәтмиләр. Әмма хәзер балалар өчен бик күп иҗати үзәкләр эшли, теләгән кешегә юл табып була. Мөнәҗәт әйткәндә тавыш турында түгел, ә аның эчтәлеге турында уйларга кирәк. Җыр белән бәетне аера белү шарт. Алайса без кайчагында бәет әйтә башлыйбыз да, аны "Арча көе" белән тәмамлыйбыз. Габдулла Тукайның "Туган тел"е дә җыр буларак язылмаган. Әмма без аны бигудилар куеп, "бөдрәләтеп" җибәрдек", - ди фольклор белгече.

Аның фикеренчә, һәрвакыт яңа әйберләр өйрәнергә кирәк, шул исәптән, мөнәҗәтләрне дә. Әмма элеккеге әйберләрне онытырга ярамый. "Безнең үзебезгә хас мәкамнәребез бар. Кайвакыт шәкертләр гарәп илләрендә укып кайта да, аларның Коръән укыганын өлкәннәр аңламыйча, улым, үзебезчә укы әле дип сорый. Инде үз мәкамнәребезне онытып бетерә яздык. Без үз йөзебезне сакларга тиеш", - ди Геннадий Макаров. Ул фестивальдә катнашучыларның чыгышларына бераз анализ ясап, уңай һәм тискәре якларны күрсәтте.

Лилия Җиһаншина, үз чиратында, катнашучыларга мөнәҗәтләрнең танылган һәм билгеле булганнарын гына түгел, ә сирәк яңгыраганнарын да башкарырга киңәш итте. "Бик күп фестивальләрдә булырга туры килә. Бүгенгесендә яшьләрнең күбрәк булуы бик сөендерде. Димәк, бу юнәлешкә яшьләр дә тартыла башлады. Гел берүк көйләрне башкармагыз, төрлеләрен өйрәнегез. Бүген яңа мөнәҗәтләр дә яңгырады, монысы да бик сөендерде. Районнардагы яшьләргә шуны да әйтер идем, әбиләрегездән, олы яшьтәге апаларыгыздан мөнәҗәтлрне, бәетләрне өйрәнегез. Мөнәҗәт ул - Аллаһ белән элемтәгә керү. Әгәр син аны ихластан башкарсаң, күздән яшьләр ага башлый. Кеше шул хәлаткә керә торган булырга тиеш", - диде.

Фестивальдә катнашучылар, үз чиратында, мөнәҗәтләрне башкару үрнәкләрен интернетка куюны сорады, бу фестивальнең һәм семинарның алар өчен бик мөһим һәм кирәклеген ассызыклады.  

сылтама: http://tatar-inform.tatar/news/2016/11/14/129691/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    1567
    22
    189
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    5193
    2
    71
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 14 октябрь 2021 - 20:56
    Без имени
    Бик куркэм, эчтэлекле язма. Анда эйтелгэнчэ бэхет сезнен бн янэшэ йорсен.
    Оясында ни күрсә...
  • 14 октябрь 2021 - 20:30
    Без имени
    Бик матур унган, булган, топле гаилэ. Килэсе коннэре гез аяз, тыныч бэхет э утсен. Шундый язмалар килэчэк тэ дэ туып торсын.
    Оясында ни күрсә...
  • 15 октябрь 2021 - 08:28
    Без имени
    дус кызларны иялэштерергэ кирэкми икэн ул.
    Нигә мине чүпрәк итәләр?!.
  • 14 октябрь 2021 - 23:07
    Без имени
    "бала өчен дип" үзегезнең ахмаклыгызны гына бала бәхетеннән (һәм үзегезнең бәхетегездән дә) алда куймагыз. балага кирәк әти. балага кирәкми әтигә охшаган хәйван.
    Мәхәббәттән нәфрәткә бер адым икән
  • 14 октябрь 2021 - 22:31
    Без имени
    Огромное спасибо за информацию. Крурсы валют
    Бәхетле очрак-2
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан