Мөнәҗәт һәм бәетләрдә иң мөһиме тавыш түгел, ә сүз - Гөлзада Сафиуллина

Татарстанның халык артисты "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядъкәрләре фестивале катнашучыларына киңәшләрен җиткерде.

Бүген "Казан" милли-мәдәни үзәгендә "Илаһи моң" III рухи мирасыбыз ядкарьләре фестивале уза. Шул уңайдан, бәйгедә катнашучылар өчен семинар оештырылды. Анда Татарстанның халык артисты, Кырым Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, фестивальнең жюри әгъзасы Гөлзада Сафиуллина, проект җитәкчесе, КФУ һәм Россия ислам институтында белем бирүче Резеда Сафиуллина, сәнгать белгече, фольклорчы Геннадий Макаров, ТР Мәдәният министрлыгы каршындагы халык авыз иҗаты үзәгенең баш белгече Лилия Җиһаншина катнашты.




"Безнең төп максатыбыз – сезне бергә туплап, аралашу, фикер алышу. Без, татарлар, үзебезнең кем икәнебезне, тамырларыбызны белеп бетермибез. Ә үзебезнең кем икәнебезне белү, тулаем аңлау өчен тамырларыбызны сиземләү кирәк. Аны милли үзаң диләр. Халкыбыз интелектуаль байлыкка искиткеч бай. Дини, рухи мирасыбыз искиткеч көчле безнең. Бер заман без аны югалта яздык, шул максаттан әлеге конкурс та оештырыла башлады", - диде Р.Сафиуллина. Аның сүзләренчә, 2014 елда оештырылган бәйгегә берничә дистә генә иҗади эш юлланылган булган. Быел исә заявкалар көтелгәннн дә күбрәк һәм 150 дән артып киткән.

"Бу мирасны яңартасы да түгел, ул бар икән. Аны бары бергә җыярга, тупларга гына кирәк", - диде ул. Резеда Сафиуллина хәбәр иткәнчә, бәйгедә Төмән, Пермь, Курган, Киров, Казахстан, Дагыстан кебек төбәкләрдән дә катнашучылар бар.




Гөлзада Сафиуллина билгеләп үткәнчә, 1980 елларда мөнәҗәтләр әйтү тыелган. Хәзер исә моның өчен мөмкинлекләр бар, бары тик балаларны әлеге сәнгатькә кечкенәдән өйрәтү кирәк. "Мөнәҗәттә иң мөһиме - ул сүз. Аны җыр белән бутарга ярамый. Мөнәҗәт белән җырның ритмнары төрле, шуны аера белү шарт. Безнең татар халкына гына хас мөнәҗәтләр бар. Аны башкарганда, күңел аша үткәреп, йөрәк белән чыгыш ясау кирәк. Ә тавышыңнын мөмкинлекләрен, матурлыгын күрсәтүне максат итеп куясы түгел", - диде остаз.

Җырчы фикеренчә, мөнәҗәт башкарганда сәхнә киеме дә чуар түгел, бер төсле, күп очракта аксыл булырга тиеш. "Без еш кына сәхнәгә милли киемнәрдән чыгабыз. Бу чыгышны "авырайта". Узган ел бәйгедә өч апа чыгыш ясады. Алар барысы да ап-ак, турыдан тегелгән күлмәкләрдән чыгыш ясады, башларында - яулык. Бер нинди артык әйберләре юк. Нәкъ фәрештәләр төсле! Алга таба сәхнәдән мөнәҗәтләр әйткәндә ачыграк төсле киемнәр киегез, алар чуар булмасын", - дип, теләкләрен җиткерде.



Аны Геннадий Макаров та хуплады. "Мөнәҗәт әйтергә мәктәпләрдә дә, мәдрәсәләрдә дә өйрәтмиләр. Әмма хәзер балалар өчен бик күп иҗати үзәкләр эшли, теләгән кешегә юл табып була. Мөнәҗәт әйткәндә тавыш турында түгел, ә аның эчтәлеге турында уйларга кирәк. Җыр белән бәетне аера белү шарт. Алайса без кайчагында бәет әйтә башлыйбыз да, аны "Арча көе" белән тәмамлыйбыз. Габдулла Тукайның "Туган тел"е дә җыр буларак язылмаган. Әмма без аны бигудилар куеп, "бөдрәләтеп" җибәрдек", - ди фольклор белгече.

Аның фикеренчә, һәрвакыт яңа әйберләр өйрәнергә кирәк, шул исәптән, мөнәҗәтләрне дә. Әмма элеккеге әйберләрне онытырга ярамый. "Безнең үзебезгә хас мәкамнәребез бар. Кайвакыт шәкертләр гарәп илләрендә укып кайта да, аларның Коръән укыганын өлкәннәр аңламыйча, улым, үзебезчә укы әле дип сорый. Инде үз мәкамнәребезне онытып бетерә яздык. Без үз йөзебезне сакларга тиеш", - ди Геннадий Макаров. Ул фестивальдә катнашучыларның чыгышларына бераз анализ ясап, уңай һәм тискәре якларны күрсәтте.

Лилия Җиһаншина, үз чиратында, катнашучыларга мөнәҗәтләрнең танылган һәм билгеле булганнарын гына түгел, ә сирәк яңгыраганнарын да башкарырга киңәш итте. "Бик күп фестивальләрдә булырга туры килә. Бүгенгесендә яшьләрнең күбрәк булуы бик сөендерде. Димәк, бу юнәлешкә яшьләр дә тартыла башлады. Гел берүк көйләрне башкармагыз, төрлеләрен өйрәнегез. Бүген яңа мөнәҗәтләр дә яңгырады, монысы да бик сөендерде. Районнардагы яшьләргә шуны да әйтер идем, әбиләрегездән, олы яшьтәге апаларыгыздан мөнәҗәтлрне, бәетләрне өйрәнегез. Мөнәҗәт ул - Аллаһ белән элемтәгә керү. Әгәр син аны ихластан башкарсаң, күздән яшьләр ага башлый. Кеше шул хәлаткә керә торган булырга тиеш", - диде.

Фестивальдә катнашучылар, үз чиратында, мөнәҗәтләрне башкару үрнәкләрен интернетка куюны сорады, бу фестивальнең һәм семинарның алар өчен бик мөһим һәм кирәклеген ассызыклады.  

сылтама: http://tatar-inform.tatar/news/2016/11/14/129691/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    10239
    5
    129
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6035
    1
    82
  • 7207
    2
    52
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8228
    1
    46
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 сентябрь 2020 - 07:50
    Без имени
    Минем курше авылга к лен булып тошкэн апам нэк шушындый тормыш а гомер кичерде, кайнэсе эгэр балалар га берэр кием алса апам барында мичкэ ата иде дип сойли, бер вакыт малае на бурек алып кайткан идём кулымнан тартып алдыда янып торган мичкэ а ты ди, ике каен сенелсе бар иде эти _энисе урынга калгач пинсэлэрен алдылар, э кайтып та алып китеп тэ карамадылар алар вафат инде хэзер, э апамны хэзер бик авыр чир бэреп екты шулай бер рэхэт курмэде язсан язып бетерэ торган тугел роман язырлык анын тормыш, аллам андый тормыш ны бер кемгэ дэ курсэтмэсен
    Инде минем чират...
  • 18 сентябрь 2020 - 10:15
    Без имени
    Бик матур хикэя !!! Укыйсы да бик кунелле булды !!! Эйдэ бергэлэшеп устерсеннэр инде сабыйларын .... Лэйлэ узе дэ югалтуны кичергэн бит !!!Бэхет елмайган димэк .... Бэхетлэре булсын барча балаларнын да .... Кеше бэхет очен туа,бэхетле булсын hэркем ....
    Син минем балам!
  • 18 сентябрь 2020 - 14:00
    Без имени
    Бик яхшы эсэр,бик азлар гына анлый шул язмышнын кисэтуен.Яшь чагымда ирем бн ачуланышкач,сойлэшмим дип уземэ-узем суз биреп,ярты кон сойлэшмэсэм,ике улымнын берсе нык итеп авырый башлый иделэр,температуралар бн.Шуннан сойлэшэ башлыйсын инде,уртак борчу килгэч.Купме сынадым,гел шулай була иде,аннары тэкэбберлегемне читкэ куеп,элэгешсэк тэ,сойлэшмичэ йормэдем,мин хаклы булсам,ярар,Аннан минем Бер жирем жэ кимеми дип,уземне тынычландыра идем.Бер тирэ,аерылыйм микэн эллэ дигэн уйлар да кергэлэде,аннары уйладым,этилэре балаларга минем шикелле ук якын,бигрэк тэ ир балага,этилэреннэн аерып алсам,барыбер мине гаеплэрлэр,алар да бит ир кешелэр,алга таба узем генэ доес тэрбия бирэ алырмынмы дип,барысын уйлап торып калдым.Аллага шокер,хэзер шуна соенеп бетэ алмыйм,инде 45-ел яшибез.Балалар да гаилэле,аларга гел тигезлектэ уз балаларын узлэренэ устерулэрен телим.Балалар бэхете эти-энидэн тора.
    Бала хакы
  • 18 сентябрь 2020 - 14:47
    Без имени
    Шуннан ни булды?
    Яңгыр 
  • 18 сентябрь 2020 - 15:05
    Без имени
    Фото, фото, купме хатирэ саклый. Ойгэ кайткач, экрен генэ фотоальбом алып, карап утырырга яратам. Менэ балачак, менэ усмер чак, менэ мин инде усеп житкэнмен. Бу ваеыт аралыгында ни генэ булмады, ни генэ тормышта алышынмады. Сагынып искэ аласын. Тагын бер кайтыр идем дип эченнэн генэ хыялланасын.
    Фотолар дәвалый? 
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...