​Аның исемен дөньяның бөтен мөселманнары белгән

Күренекле галим, мәгърифәтче, дин эшлеклесе, тарихчы, журналист һәм Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте мөфтие Ризаэддин ФӘХРЕДДИНнең (1859-1936) тууына 17 гыйнварда 160 ел булды. Шул уңайдан Әлмәт төбәгендә аңа багышланган чаралар башланды. 

Галимнең исемен мәңгеләштерү юлында башкарылган иң зур эшләрнең берсе Кичүчат авылында, галимнең туган нигезендә 1995 елда ачылган Р. Фәхреддин мемориаль музеедыр мөгаен. Инде аны яңартырга вакыт җиткән. Экспонатлар заманча бизәлешне көтә – мемориаль музейга яңа бина кирәк. 

Р. Фәхреддин мемориаль музееның киләчәге профессионаллар күзлегеннән ничек күренә? Ул нинди булырга тиеш, бәлки аны зур комплекс итеп үзгәртергә дә вакыттыр: бәйрәм иртәсендә Кичүчатта шушы хакта эшлекле зур сөйләшү булды. Анда Татарстан Дәүләт Советы рәисе урынбасары Римма Ратникова (ул үзе дә галимнең әнисе – Мәүһүбә абыстай ягыннан якын туганы), «Татнефть» җитәкчеләре, Татарстан музейлар Ассоциациясе, Татарстан Язучылар берлеге әгъзалары катнашты. Әлмәт шәһәре һәм районында гына түгел, республика югарылыгында бу күренекле шәхеснең исемен мәңгеләштерү юнәлешендә башкарылырга тиешле эшләрне барладылар, моның өчен галимнәрнең игътибарын да тартырга кирәген ассызыкладылар. 

Бәйрәмнең икенче өлеше Әлмәт шәһәрендә, «Иске Әлмәт» Мәдәният Сараенда дәвам итте. Фойеда мемориаль музейдан китерелгән кайбер экспонатлардан һәм Ризаэддин Фәхреддинның китапларыннан күргәзмә әзерләнгән иде. 
Залга җыелган тамашачы каршында Әлмәт шәһәренең Ризаэддин Фәхреддин исемендәге гимназия укучылары, Әлмәт татар дәүләт академия театры артистлары чыгыш ясады. 

Татарстан Дәүләт Советы рәисе урынбасары Римма Ратниковага, «Татнефть» акционерлык җәмгыятенең генераль директорының гомуми мәсьәләләр буенча урынбасары Рөстәм Мөхәммәдиевкә, Татарстан Республикасы музейлар Ассоциациясе рәисе, Татарстан Республикасының Милли музее җитәкчесе Гөлчәчәк Нәҗиповага, Ризаэддин Фәхреддин мемораиль музее директоры Диләрә Гыймрановага, галимнең туганнарына сүз бирелде. 

Чыгыш ясаучы һәркем рәхмәтнең иң олысын «Татнефть» компаниясенә, аның җитәкчеләренә  җиткерде. Алар музейны ачуда да, аны җиһазлауда да, экспонатлар туплауда да  ярдәм итеп торалар. «Татнефть» акционерлык җәмгыятенең «Рухият» хәйрия фонды, оешкан көненнән башлап, атаклы галимнең китапларын бастырып чыгару белән дә шөгыльләнә  Алар арасында «Шура» журналы: әдәбият мәсьәләләре», «Жәвамигуль-кәлим шәрехе», «Асар» (1, 2, 3, 4 томнар), «Дини вә иҗтимагый мәсьәләләр», «Мәшһүр адәмнәр: «Шура» журналы сәхифәләреннән» һәм башка китаплар бар. Быел «Жәвамигуль-кәлим шәрехе» китабын русчага тәрҗемәдә бастырып чыгарырга ниятлиләр (Мәдинә Рәхимкулова тәрҗемәсе).

Ризаэддин Фәхреддин – туып-үскән авылы Кичүчатны гына түгел, бөтен татарны дөньяга таныткан шәхес. 

Бер генә мисал. 

1926 елда ул Мәккә шәһәрендә бөтендөнья күләмендә оештырылган мөселманнар конгрессында катнаша. Согуд Гарәбстанының әмире татар галимен конгрессның вице-президенты итеп билгели. Гарәп телен камил рәвештә белгән Ризаэддин Фәхреддин билгеләнгән вазыйфаны уңышлы башкарып чыга... 

Ризаэддин Фәхреддин турында 10 кызыклы факт-1

 Ризаэддин Фәхреддин турында 10 кызыклы факт – 2                 
 

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7418
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4519
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5281
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3004
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9836
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда