Кара хәбәр

Сугышның беренче көннәрендә ук әтиебезне фронтка озаттык. Әниебезгә дүрт кыз бала калдык. Сирәк кенә булса да, әтиебездән хатлар алып тордык. Ул хатларны иң кадерле хәзинәбез кебек җыеп, кичләрен кат-кат укый идек.
 
...1944 елның кызу эш өсте. Әнием кырда уракта, ике апам ындыр табагында ашлык сугуда. Мин үземнән зуррак апам белән су буеннан өйнең нигез ярыкларын сылар өчен үзле кызыл балчык алып кайтып килөм. Күршебез Җәмил абый безгә өчпочмаклы хат китереп тоттырды да: “Әниегез эштән кайтмыйча ачмагыз”, — дип кисәтеп чыгып китте. Апа түзмәде, хатны ачып укыды да елый-елый ындыр табагына йөгерде. Эшнең нәрсәдә икәнлеген аңлап бетермәсәм дә, ападан калышмаска тырышып, абына-сөртенә аның артыннан йөгердем. Ындыр табагындагы авылдашлар эшләрен ташлап, барысы да безнең тирәгә җыелдылар. Бригадир абый хатны укып бетерүгә бөтен халык “аһ" итте. Әлеге хатта әтинең каты бәрелеште (командир иде) аягын өздерүе, операциядән соң гангрена башлануы һәм, ахыр чиктә, табибларның аны саклап кала алмавы турында язылган иде. Караңгы иңгәндә, авыл халкы эштән кайтып безгә җыелды. Апамнар самовар куеп, өстәл әзерләргә керештеләр. Әтием кайтуына дип чормага элеп куйган какланган казны алып төшеп турадылар. Сугышка киткәндә әти тешләп калдырган икмәк телемен сандыктан алып өстәлгә куйдылар. Чәйләр эчеп, безнең кайгыны уртаклашканнан соң, әтием рухына дога кылынды. Авыл халкы таралгач, әнием эшләп сөялләнгән куллары белән битен каплады да гөрселдәп сәкегә ауды. Елый-елый, йокламыйча таң аттырды. Әниемә карап җаным тетрәнде. Эче тулы ялкынны бушатырга теләгәндәй, аның вакыт-вакыт сулкылдап куюлары күңелне әрнетте. Елаудан күз төпләре күгәргән әниемнең кочагына килеп сарылдым. Күз яшьләре юган тозлы яңакларыннан үптем, ләкин әниемне юатыр сүзләр таба алмадым. Ил өстенә төшкән сугыш кайгыны йорт саен өләште. Көн аралаш кемгә дә булса “кара хәбәр” килеп торды.
 
Язның иң матур көне — 9 Май җиңү хәбәре китерде. Сугышка китеп, исән калган безнең авылның (элекке Минзәлә районы, Боерган авылы, хәзер Тукай районына керә) абыйлары да кайта башладылар. Ләкин авыл агайларының бик азлары гына туган якка өйләнеп кайттылар. Без әтиләре кайткан балалардан көнләшә идек. Әтиләребезне көтеп ала алмаган балалар, кайтачакларына өметләнеп, көн саен үзебездән унсигез-егерме чакрым ераклыктагы Курья пристанена йөгерәбез. Пароходларны каршылап, озатып, бик озак яр буенда басып торабыз. Ашыйсыбыз, эчәсебез килүдән түземлегебез беткәч, әтиләребезне көтеп алудан өметләребез киселгәч, елый-елый, кайту ягына борылабыз. Хәтерлим, әнием көн дә мендәренә капланып, безгә сиздермәскә тырышып елый. Без йоклагач, төн уртасында сандыкны ача да әтиемнең киемнәрен тартып чыгара. Мин, әтиләре сугыштан әйләнеп кайткан кызларның, малайларның ничек әтиләренә иркәләнүләрен күз алдыма китереп, йокыга китә алмый ятам. Әни, сизеп, яныма килә, үзенең кочагына ала, әйтерсең лә, минем күңелдәге уйларымны укый.
Ә урамда уйнаганда без үзара бәхәсләшсәк, әтиле балалар:
—  Мин сине әтигә әйтем, ул синең кирәгеңне бирер, — дип үртиләр иде. Мин читкәрәк китә идем дә:
—  Кайтарыгыз минем әтиемне! Әти, син булмагач, мине кыйныйлар, кимсетәләр, башкаларның әтиләре бар, минеке нигә кайтмый (үлгәненә ышанасы килми), — дип өзгәләнәм. Соңгы тапкыр әтием атлап киткән урам юлына чыгам. Зурларның безнең өчен йөрәкләре телгәләнә, тик ул чагында сигез-тугыз яшьлек балаларга сугышның чын мәгънәсен кем аңлатып бирә ала соң?
—  Кайтыр, кызым, кайтыр, — дип баштан сыйпап мине юаталар иде.
 
...Бүген шушы хатирәләрне барлыйм да ул чордагы абый-апаларның күңелендәге миһербанлылык, шәфкатьлелек кебек асыл сыйфатларны коточкыч сугыш авырлыклары да юа алмаган, дип уйлыйм. Хәзер үзебез дә өлкән яшькә җиттек. Яшьләргә без күргән борчуларны күрергә язмасын, дөньялар тыныч булсын. Туган җирләреннән хезмәткә киткән яшьләр, мәгънәсез яу кырларына эләгеп, табутларда кайтмасын!
 

 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7165
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4462
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2937
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9613
    6
    35
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4781
    0
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда