​Ярата беләсезме?

Яратуның иң төп кагыйдәсе — баланы ничек бар, шулай кабул итәргә кирәк. Тышкы кыяфәтенә, мөмкинлекләренә, өстен якларына һәм кимчелекләренә, плюс-минусларына игътибар итмичә. Сорауларыбызга «Егоза» психологик-педагогик иртә үсеш үзәге директоры Наталья Леонидовна Реснянская җавап бирә.


? Кечкенә чагында өлкәннәр тарафыннан ярату, җылылык тоймаган бала үсеп җиткәч үзе дә ярата белмәячәк, диләр. Баланы яратуның нинди дә булса кагыйдәләре бармы? 
– Әзер кагыйдәләр, әлбәттә, юк, кайбер киңәшләр генә бирергә мөмкиндер. Бу мәсьәләдә дөрес җавапны әти-әнинең сизгер йөрәге үзе таба. Тормыш шуны күрсәтә – баланың, аннан инде олы кешенең һәр проблемасы аны тәрбияләүдә киткән ялгышларга бәйле. Шуларның иң зурысы – балага карата мәхәббәт җитмәү, уңыш­лары өчен аны мактый, үсендереп җибәрә белмәү.  


Балалар күзнең бер чите белән булса да без яшереп калырга тырышкан әйткәләшүләрне күрә; колак очы белән булса да дусларыбыз, күршеләребез, очраклы кешеләр белән ничек сөйләшүебезне ишетә. Кискен тон, башкалар турында яратмыйча әйтелгән сүзләр бала күңелендә эзсез калмый: теләсәк-теләмәсәк тә, безне кабатлый башлаячак, безгә охшарга тырышачак ул.

? Балага яратуыңны ничек белдерергә: сүзләр белән кабатлап торыргамы, күзләрдә чагылсынмы ул, әллә кочаклап, үбеп алулар, баштан сыйпаулар белән күрсәтергәме?
– Бала үзен яратуларын белеп үссен. Бертуктаусыз кочып-үбеп торырга димәгән, кулына кагылып, аркасыннан кагып, чәчләреннән сыйпап алу да җитә – бала үзен ышанычлырак тоя башлаячак. Ярату төрле гаиләләрдә төрлечә чагыла. Кемдер кочу-үбүләргә юмарт, кайбе­рәүләр җылы хисләрен эчке тыенкылык, кырыслык пәрдәсе артына яшерә. Тик бер кагыйдәне истән чыгармагыз – ярату ихлас булсын. 


? Күп әниләр балага «мин сине яратам» дигәндә, «әгәр» дип тә өстиләр. Әгәр сүземне тыңласаң, тәртипле булсаң, әйбәт укысаң...
– Әгәр без балабызны тәртибендәге уңай-тискәре якларга карамыйча яратсак, ул эчке шәхси конфликтлардан котылыр, үзенә тәнкыйть белән карарга өйрәнер. Балаларны үз калыбыңа салмыйча кабул итә белергә кирәк. Кызганыч, шушы гади хакыйкатьне күпләр аңлап бетерә алмый... Бала тәртипле, тыңлаучан булганда гына ул – «тәти», тик тормый, чыгырдан чыгара башласа – «юньсез кыз»га, «әшәке малай»га әйләнә. Менә шул «әгәр»ләр балада үзенә ышанычны югалта, мөмкинлекләрен чикли, ялган кыйммәтләр формалашуга сәбәп була. 
Безнең караштан моңа лаек булмаган мизгелләрдә (ялгышканда, нәрсәнедер дөрес эшләмәгәндә), бала яратуыбызга бигрәк тә мохтаҗ бит. Без, әниләр, шуны аңламыйбыз, дөресрәге, аңларга теләмибез.
– Әйе, бернинди яратуларга лаек булмаганда, бала сезнең мәхәббәткә аеруча мохтаҗ. Ул дөньяны өйрәнә, алга таба үз-үзен ничек тоту серләренә төшенә, ә танып белү юлы берничек тә хаталардан хали була алмый. Әти-әнидән башка кем дөрес юнәлеш бирсен?! Тәнкыйтьләгәндә, беркайчан да баланың шәхесенә кагылмагыз. «Син коточкыч!» яки «Яр бакасы кебек кычкырма – болай да башым авырта!» дип кисәтү ясаганчы, җайлап кына аңлатыгыз: «Зинһар, акрынрак сөйлә, юкса телефоннан әтиеңне ишетмим» яки «Сеңлеңнең уенчыгын тартып алуың бер дә ошамады миңа!» диегез.


? Баланы ярату хисе табигатьтән бөтен әниләргә дә бертөсле биреләме? Соңгы вакытта ул кимеде шикелле. Чөнки күп хатын-кызлар хәзер карьера ясарга, дуслар белән аралашырга, үзе теләгәнчә яшәргә бала комачаулый дип саный...
Әлбәттә, яратуның нигезендә гап-гади аналык инстинкты ята. Сабыен сакларга, якларга омтыла ул: урыны җылы, тамагы тук, үзе сәламәт булсын дип ут йота. Аналык инстинкты, тәрбия процессында рухи кыйммәтләр белән баеп, социаль аспектлар, тупланган белем хисабына тулыланып, үз балаңны шәхес дәрәҗәсенә күтәреп карый белү кебек матур сыйфатлар бәрабәренә тагын да көчәя, ныгый. Соңгы вакытта яшьләр өйләнешүгә үзгә бер карашта. З0 яшькә кадәр алар уку, карьера ясау, материаль базаны ныгыту ягында, шуннан соң гына өйләнергә, кияүгә чыгарга мөмкин дип исәплиләр. Кызганычка каршы, гаилә, балалар төшенчәсе хәзер бар кеше өчен дә беренче урында тормый.


? Дөнья куу, акча эшләү белән мәшгуль кайбер әти-әниләр балага җитмәгән игътибарны акча белән түли: бүләккә күмә, бала күпме сораса, шуның кадәр акча бирә... Моның нәтиҗәләре ничек булыр?
– Балалар белән бергә уздырылган вакыт – шугалактамы ул, походтамы, өйдә бергәләп китап укыгандамы, идәндә тәгәрәп уйнагандамы – менә шунысы гына сезнең файдага эшли: бер-береңә якынайта, үзара хөрмәтне ныгыта. Бала белән сирәк күрешү бушлыгын бүләк биреп томаламагыз. Бергә үткәрелгән бәхетле сәгатьләр һичнәрсәгә алыштыргысыз. Ә «бүләккә күмүләр» көннәрдән бер көнне баланы үз ихтыяҗларын гына канәгатьләндерүче эгоист итеп формалаштыра.  

фото: http://pixabay.com

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 7995
    4
    109
  • Яңа йорт Әлфия йокысыннан уянуга, янында яткан иренең чигә чәчләренә саклык белән генә кагылды да, аны уятудан куркып, иреннәре
    9499
    5
    71
  • Син мине гафу ит Экраннарга «Зөләйха күзләрен ача» фильмы чыккач, күпләр андагы кайнана образын кабул итә алмады. Татар карчыклары андый усал булмаган, дигән фикерләр дә ишетелде. Бүген язарга теләгән вакыйгам – геройларымның исемнәре үзгәртелсә дә, тормыштан алынган чын хәл. Арабызда Галимҗан Ибраһимовның Сабирасыдай («Татар хатыны ниләр күрми») усал кайнаналар әле дә бармы дигән сорауга җавап табарсыз сез анда.
    9239
    2
    60
  • Дәва Авылына кайтты. Авыл үзгәрмәгән, ул – үзгәргән. Хәтта исәнләшеп үткән авылдашлары да, танымыйча, артыннан карап калды. Нәфис гәүдәле, сара чәчле хатын ят иде аларга. Ә ул бер ел элек кенә дегет кебек кара чәчле, интегеп яшәгәне йөзенә чыккан Мәрсилә иде бит. Тик аның тормышындагы авырлыклар узды. Ак полосадан бара ул. Чәчен дә шуңа буятты...
    4587
    4
    42
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 август 2020 - 11:58
    Без имени
    Бик матур язгансыз Венера !Э чынлыкта бу булган хэл !Фэридэ ул чыннан да бик лаеклы ,хормэтле ,бик чибэр дэ унган да хатын -кыз !Исеме генэ узгэртелгэн .
    Күз яшьләрең булып мин тамам...
  • 6 август 2020 - 15:36
    Без имени
    Сабак алмаган бу хатын
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 19:21
    Без имени
    Йозлэтэ чыгар ул аферисттан-узе генж тугел-7 буынына кадэр тошэр лэгьнэте!
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 00:58
    Без имени
    Исән - сау Илдар! Тырыша- тырмаша Рузалиясе белән яшәп ята. Сәламәтлеге алга таба түгел, алай да бирешми. Һәр көнгә сөенеп, Аллага шөкер дип яшиләр. Юмористик хикәяләре һәрдаим "Татарстан яшьләре" битендә дөнья күрә. Биш китабы чыкты, алтынчысының табадан төшкәнен көтәләр.
    Мәхәббәт сурәте
  • 5 август 2020 - 20:19
    Без имени
    Ачыктан ачык ирегезгэ эйтегез, без кем сон сина дип. Нармальный хатын яшь баласы булган килененэ булышыр иде, сездэ узем эзерлэп идем дип. Юбилей бит диеп. Э малае аркылы эш йортмэс иде. Или узегез кайнана бн ачыктан ачык сойлэшегез. Акылы булса анлар. Э болай тавыш тын булмагач, сезгэ ошый дип уйлый. Ир кеше ойдэ нэрсэ бар нэрсэ югын белми ул. Тавыш чыга дип тэ курыкмагыз, бер чыгада бетэ ул. Э бала бн берни эйтмичэ, ачуыгвзны эчкэ йотып кайтып китеп, доресен эйтергэ кирэк. Алар ял итэсе килгэндер дип кенэ уйларга может.
    Көйсез кайнана хикмәтләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...