​Ярата беләсезме?

Яратуның иң төп кагыйдәсе — баланы ничек бар, шулай кабул итәргә кирәк. Тышкы кыяфәтенә, мөмкинлекләренә, өстен якларына һәм кимчелекләренә, плюс-минусларына игътибар итмичә. Сорауларыбызга «Егоза» психологик-педагогик иртә үсеш үзәге директоры Наталья Леонидовна Реснянская җавап бирә.


? Кечкенә чагында өлкәннәр тарафыннан ярату, җылылык тоймаган бала үсеп җиткәч үзе дә ярата белмәячәк, диләр. Баланы яратуның нинди дә булса кагыйдәләре бармы? 
– Әзер кагыйдәләр, әлбәттә, юк, кайбер киңәшләр генә бирергә мөмкиндер. Бу мәсьәләдә дөрес җавапны әти-әнинең сизгер йөрәге үзе таба. Тормыш шуны күрсәтә – баланың, аннан инде олы кешенең һәр проблемасы аны тәрбияләүдә киткән ялгышларга бәйле. Шуларның иң зурысы – балага карата мәхәббәт җитмәү, уңыш­лары өчен аны мактый, үсендереп җибәрә белмәү.  


Балалар күзнең бер чите белән булса да без яшереп калырга тырышкан әйткәләшүләрне күрә; колак очы белән булса да дусларыбыз, күршеләребез, очраклы кешеләр белән ничек сөйләшүебезне ишетә. Кискен тон, башкалар турында яратмыйча әйтелгән сүзләр бала күңелендә эзсез калмый: теләсәк-теләмәсәк тә, безне кабатлый башлаячак, безгә охшарга тырышачак ул.

? Балага яратуыңны ничек белдерергә: сүзләр белән кабатлап торыргамы, күзләрдә чагылсынмы ул, әллә кочаклап, үбеп алулар, баштан сыйпаулар белән күрсәтергәме?
– Бала үзен яратуларын белеп үссен. Бертуктаусыз кочып-үбеп торырга димәгән, кулына кагылып, аркасыннан кагып, чәчләреннән сыйпап алу да җитә – бала үзен ышанычлырак тоя башлаячак. Ярату төрле гаиләләрдә төрлечә чагыла. Кемдер кочу-үбүләргә юмарт, кайбе­рәүләр җылы хисләрен эчке тыенкылык, кырыслык пәрдәсе артына яшерә. Тик бер кагыйдәне истән чыгармагыз – ярату ихлас булсын. 


? Күп әниләр балага «мин сине яратам» дигәндә, «әгәр» дип тә өстиләр. Әгәр сүземне тыңласаң, тәртипле булсаң, әйбәт укысаң...
– Әгәр без балабызны тәртибендәге уңай-тискәре якларга карамыйча яратсак, ул эчке шәхси конфликтлардан котылыр, үзенә тәнкыйть белән карарга өйрәнер. Балаларны үз калыбыңа салмыйча кабул итә белергә кирәк. Кызганыч, шушы гади хакыйкатьне күпләр аңлап бетерә алмый... Бала тәртипле, тыңлаучан булганда гына ул – «тәти», тик тормый, чыгырдан чыгара башласа – «юньсез кыз»га, «әшәке малай»га әйләнә. Менә шул «әгәр»ләр балада үзенә ышанычны югалта, мөмкинлекләрен чикли, ялган кыйммәтләр формалашуга сәбәп була. 
Безнең караштан моңа лаек булмаган мизгелләрдә (ялгышканда, нәрсәнедер дөрес эшләмәгәндә), бала яратуыбызга бигрәк тә мохтаҗ бит. Без, әниләр, шуны аңламыйбыз, дөресрәге, аңларга теләмибез.
– Әйе, бернинди яратуларга лаек булмаганда, бала сезнең мәхәббәткә аеруча мохтаҗ. Ул дөньяны өйрәнә, алга таба үз-үзен ничек тоту серләренә төшенә, ә танып белү юлы берничек тә хаталардан хали була алмый. Әти-әнидән башка кем дөрес юнәлеш бирсен?! Тәнкыйтьләгәндә, беркайчан да баланың шәхесенә кагылмагыз. «Син коточкыч!» яки «Яр бакасы кебек кычкырма – болай да башым авырта!» дип кисәтү ясаганчы, җайлап кына аңлатыгыз: «Зинһар, акрынрак сөйлә, юкса телефоннан әтиеңне ишетмим» яки «Сеңлеңнең уенчыгын тартып алуың бер дә ошамады миңа!» диегез.


? Баланы ярату хисе табигатьтән бөтен әниләргә дә бертөсле биреләме? Соңгы вакытта ул кимеде шикелле. Чөнки күп хатын-кызлар хәзер карьера ясарга, дуслар белән аралашырга, үзе теләгәнчә яшәргә бала комачаулый дип саный...
Әлбәттә, яратуның нигезендә гап-гади аналык инстинкты ята. Сабыен сакларга, якларга омтыла ул: урыны җылы, тамагы тук, үзе сәламәт булсын дип ут йота. Аналык инстинкты, тәрбия процессында рухи кыйммәтләр белән баеп, социаль аспектлар, тупланган белем хисабына тулыланып, үз балаңны шәхес дәрәҗәсенә күтәреп карый белү кебек матур сыйфатлар бәрабәренә тагын да көчәя, ныгый. Соңгы вакытта яшьләр өйләнешүгә үзгә бер карашта. З0 яшькә кадәр алар уку, карьера ясау, материаль базаны ныгыту ягында, шуннан соң гына өйләнергә, кияүгә чыгарга мөмкин дип исәплиләр. Кызганычка каршы, гаилә, балалар төшенчәсе хәзер бар кеше өчен дә беренче урында тормый.


? Дөнья куу, акча эшләү белән мәшгуль кайбер әти-әниләр балага җитмәгән игътибарны акча белән түли: бүләккә күмә, бала күпме сораса, шуның кадәр акча бирә... Моның нәтиҗәләре ничек булыр?
– Балалар белән бергә уздырылган вакыт – шугалактамы ул, походтамы, өйдә бергәләп китап укыгандамы, идәндә тәгәрәп уйнагандамы – менә шунысы гына сезнең файдага эшли: бер-береңә якынайта, үзара хөрмәтне ныгыта. Бала белән сирәк күрешү бушлыгын бүләк биреп томаламагыз. Бергә үткәрелгән бәхетле сәгатьләр һичнәрсәгә алыштыргысыз. Ә «бүләккә күмүләр» көннәрдән бер көнне баланы үз ихтыяҗларын гына канәгатьләндерүче эгоист итеп формалаштыра.  

фото: http://pixabay.com

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин... Сүземне ерактанрак башлыйм әле. Әти үлгәндә мин әле тумаган да булганмын – әни 7 айлык корсаклы килеш калган. Аңа бу вакытта нибары 21 яшь булган...
    6698
    2
    47
  • Ялгыз канат Ире чит хатынга чыгып китсә дә, йөрәк болай әрнемәс иде. Хыянәтен кичерә алмый, мендәр кочаклап елар да, мәхәббәтне нәфрәткә әйләндереп яшәр иде. Ә ул хатынына гына түгел, балаларына, әти-әниләренә, диненә, үзенә хыянәт итте. Миләүшә яшь көе ирсез калды.
    7580
    0
    35
  • Рәхмәт, әнием! Аның ирен үтереп ташладылар. Дөресрәге, үләр дәрәҗәгә җиткәнче кыйнап ыргыттылар... Аңсыз гәүдәсен өйләреннән ике йөз метрлар чамасы җирдә, барак кебек шыксыз йортларның пычрак ишегалдыннан таптылар...
    4005
    0
    33
  • Бар җылымны сиңа бирәм, әни... Әнигә бар җылыңны да, назыңны да, яратуыңны да бирәсең, чөнки ул әни, һәм башкача уйлау, яшәү мөмкин түгелдер... Ә үз әниең булмаса?! Кемгә бүләк итәргә? Сине ничек бар шулай кабул итә торган кем бар тагын?! Әни бар! Иремнең әнисе!
    2057
    0
    32
  • Менә шулай... Чәй кайнар суга эләгү белән куе булып чыга башлый. Буяу бит инде. Шайтан алгыры!..
    2199
    0
    19
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 июнь 2022 - 10:56
    Без имени
    Сез язманы игътибар белән укымаган, ахры, иптәшләр. Монда бит колхозчы баласының кеше була алмавы турында бармый сүз! Ә ата-ананың баланы аралавы, башкаларга караганда, начаррак мөнәсәбәттә булуы турында сүз бара. Әгәр шартлар булса, бу өлкән кыз да, кече сеңлесе кебек, врач була алыр иде!
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 28 июнь 2022 - 11:47
    Без имени
    Узегез йомшак булгансыз. Чыгып китяргя иде. Нык телясягез врач булыр идегез. Урында утырып , хыяллар белян яшяргя унайлырак булган курясен сезгя. Атиегез гаепле тугел ,а узегез . А хазер барсы да гаепле сезнен очен. Алай булмай шул. Узегез ялгышкансыз. Шуны анлагыз хям яшягез алга карап. Артка карап, барсында гаепляп тугел.
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 24 июнь 2022 - 19:54
    Без имени
    Бик позитив, укып чыккач, кунелгэ рэхэт булып калды
    Галим
  • 24 июнь 2022 - 20:10
    Без имени
    Азаматны ышандырып йорисе тугел иде! Йомшак ирлэр дэ ничектер бэхетле яши бит эле. Кайбер гаилэдэ хатын-кыз эйдэп бара, торле гаилэ бар. Ин мохиме, ир куп эчмэсен, акча тапсын.
    Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин...
  • 24 июнь 2022 - 23:53
    Без имени
    Гаеп синдэ бит
    Аздан гына кылынмаган хата
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда