Әнием булсын иде

 
(хикәя) 
 
Тирә-яктагы авыллардан район үзәгендәге мәктәпкә йөреп укучы балалар, көз ишек шаку белән, мендәр-юрганнарын күтәреп, тагын интернатка җыелыштылар. Интернат ерак түгел, мәктәп ихатасында гына диярлек. Ике атлап, бер сикерүдә барып җитәсең. Авыллар гына әллә кайда. Күп авылларда мәктәп башлангыч кына, яки сигезьеллык. Шуңа күрә район үзәгендәге урта мәктәпкә тирә-яктан шактый гына бала җыела. Унынчы сыйныф укучысы, өстенә бәйрәмчә челтәрле ак алъяпкыч, иңнәренә төшеп торган чәчләренә ак тасма таккан Айзәрә беренче тантаналы линейкада иптәшләре янында бераз дулкынланып та, сөенеп тә басып торды. Яшь күңелдә әллә ниләр... Унынчы сыйныф! Нинди җаваплы, катлаулы ел! Менә шулай матур булып үсеп җитү, бер яктан, сөендерсә, икенче яктан, өркетә дә. Тыштан нинди зур күренсәләр дә, күңелдә алар барысы да бала гына бит әле!  
Беренче сентябрь көнне мәктәптә дәресләр булмады. Укытучылар, үткән җәй эчендә танымаслык үскән кызлар-егетләрны классларга җыеп, яхшы укырга, җаваплы булырга өндәп, тәрбия дәресе үткәрделәр дә кайтарып җибәрделәр. Интернатта бүген мәшәкатьле көн. Урын алырга, урнашырга кирәк. Җәй буена буш торган бинада, балалар тулу белән, күңелле җанлану сизелә. Өч ай күрешмәгәннәр бит, бер-берсен бүлә-бүлә яңалыкларын сөйлиләр. Бер авылдан, яки күрше авылдан чыккан балаларны бер бүлмәгә урнаштырырга тырышалар. Унике кыз, караватлар сайлагач, тумбаларны бүлешеп, әйберләрне урнаштырып куйдылар. Һәркем дус кызына якынрак булырга тырыша. Айзәрә дә үзенә – дивар янындагы, ә ахирәте Зилиягә янындагы караватны эләктереп өлгерде. Караватларны җыештырып, ап-ак мендәрләрне кукрайтып куйгач, кызлар яшисе бүлмә бик ямьләнеп киткән сыман булды. Унынчы сыйныфка укырга килгәннәр интернатта «ыстарший» санала. Яңа килгәннәр белән танышалар, аралашалар. Бер бүлмәдән икенче бүлмәгә «кунакка» йөриләр.  
Кичен кызлар тәтелди-тәтелди җыелышып чәй эчеп ятканда, елмаеп ят кыз килеп керде. Үзен кыю гына тоткан кыз күрше бүлмәдән икәнлеген әйтте. Исеме Римма. Ерак кына бер авылдан килеп укый. Айзәрә яңа танышын чәй эчәргә чакырды. Авыл күчтәнәчләре белән, утырып, кызларча гөрләшә-гөрләшә чәй эчтеләр. Зилия, Римманың утыз чакрым ераклыктагы авылдан икәнлеген белгәч, «Ничек йөрисең син шундый ерактан?» – дип кызыксынды. Римма күз дә йоммыйча җаваплады: 
− Мине әтием машинада китереп куйды. Безнең яңа машинабыз бар.  
Авызларын ачып тыңлаган кызларга Римма үзе турында күп нәрсә сөйләде. Гаиләдә бер генә кыз икән. Хастаханәдә табиб булып эшләгән әнисе аны бик ярата ди. Әтиләре колхоз идарәсендә экономист вазыйфасын башкара. Әнисе Римманы өйдә берни дә эшләтми. Йортлары бик зур. Аларның гаиләсе авылда иң бай санала. Әнисе аны һәр җәйне еракка сәяхәткә алып бара. Былтыр Мәскәүдә булганнар. Менә әле күптән түгел әти-әнисе белән бергәләп Волгоградтан кайттылар. Кызыгудан телләрен йоткан кызларга Римма хәтта Волгоградның матур-матур сурәтләрен дә күрсәтте: «Без менә монда булдык, тегендә булдык...» 
Римма чыгып киткәч тә, авыл кызлары аңардан ишеткәннәр турында озак кына  сөйләштеләр. 

– Прәме кинодагы кебек яши бу Римма, – диде алты балалы ишле гаиләдә ачлы-туклы үскән беркатлы Әлфия, урын җәя-җәя. Аның тавышында бу матур тормышлы кызга әзрәк көнләшү сизелде.  
− Мин дә быел бөтен җәйне яңа төзелеп килгән Нефтекамда үткәрдем. Мәскәүдән бер дә ким түгел, − һәрвакыт алда булырга яраткан Вәсимәнең кемнәндер ким буласы килмәде.  
Әнисе үлеп, дәү әнисендә үскән Зилия барыннан да бигрәк Римманың шундый ягымлы әнисе барлыгына кызыкты: 
− Әнисе дә бар. Ишшу табиб та... 
− Ә чучка караучы табибтан яхшырак та әле. Алар халыкны туйдыра, − монысын әнисе фермада эшләгән Мәшүдә кыстырды.  
− Шыттыра ул. Бара бармыйни Волгоградка, − үзе дә әзрәк алдашырга яраткан Суфия гына Риммага ышанмады.  
Авыл кызлары, тәмле йокыга киткәнче, бу чибәр, чая Римманың бәхетле балачагына кызыгып, аның хакында сүзне озак кына дәвам иттеләр. Күбесе район үзәгеннән ерак китә алмаган гади авыл балалары өчен дөнья гизеп йөргән бу Римма, әлбәттә, серле әкият кызы булып күренде. Машина да авылда берәү генә – колхоз председателендә генә. Әти-әниләр дә бер дә әллә кем түгел, авылча гадиләр. Тормыш та җиңел түгел. Җәй буена авыл баласы әти-әнисе белән бертигез эшли – бәрәңге утырта, күмә, казый, печә-утын әзерләшә, көтү көтә. Кая инде ул Мәскәүләргә бару турында хыяллану?! 
Айзәрә дә, ята торгач, төсле кино карагандай, Римма сөйләгәннәрне күз алдыннан үткәрде. Менә Римма әтисенең яңа машинасында җилдерә... Менә алар Мәскәүдә йөриләр... Менә ул берни эшләмичә генә зур, бай өй эчендә йөри... Ап-ак халат кигән табиб әнисе кабинетта кешеләрне кабул итеп утыра... Айзәрә хәтта үзе яшәгән гадидән гади тормышы өчен үзалдына оялып куйды. Әтисе атлар карый, әнисе сыер сава... Шулай да, бер атна күрмәгән әнисен Айзәрә шундый сагынып кайта! Ә киткәндә аның яныннан китәсе дә килми...  
− Чын сөйли микән бу Римма? − Айзәрә йокыга киткән иптәш кызларын уятмас өчен Зилиядән шыпырт кына сорады.  
− Чын кебек, − шулай ук шыпырт кына җавап бирде уйчан Зилия. – Тик бик күңелсез кебек шулай гел эшсез генә яшәве... 
Римма яшәгән искиткеч тормыш белән үз дөньяларын чагыштыра-чагыштыра йокыга талган кызлар, әлбәттә, иртән торуга аның хакында онытканнар иде инде. Коридорда зеңгелдәп кыңгырау шалтырау белән, үсмер кызлар, дәррәү торып, юынып-киенеп, ашап алдылар да мәктәпкә юнәлделәр. Унынчы классның нинди җаваплы уку елы икәнлеген аңлаган Айзәрә дә баштан ук күңел биреп укырга тырыша. Әле уку җиңел бара. Дәрес әзерлисе юк. Укытучылар да әле бик ягымлы. Тиргәргә сәбәп юк.  
Дүрт-биш дәрестән соң күтәренке күңел белән чыгып килгән Айзәрә мәктәп янында басып торучы Риммага игътибар итте. Кыз, башкаларны күрмәмешкә салышып, янындагы сәләмә киемле, чәче-башы тузган, бит-маңгае күгәргән урта яшьтәге хатын белән сөйләшеп тора. Аларның яныннан үтеп киткәндә Айзәрәгә Римманың бераз үпкәле тавышы ишетелде: «Әни, килеп йөрмә монда дип әйттем бит мин сиңа...» Айзәрәнең борынына ертып кергән ачы хәмер исе килеп бәрелде. Кичәге ушларын алган хикәяттән соң Айзәрәгә бу күренеш шундый ямьсез, килешсез булып күренде. Аның балаларча самими, садә күңеле инде Римманың кинодагы кебек соклангыч тормышына ышанып, куанып өлгергән иде. Әйтерсең лә, аңардан сорамыйча, кызыклы киноны сүндереп куйдылар... Икенчедән, үзе ялганлый белмәгән Айзәрәгә шыр алдакчы Римма өчен кыен булып китте. Күргәнен башка кызлар белән бүлешмәсә дә, Айзәрә сердәше Зилиягә ачылмый кала алмады.  
− Алдашкан икән ул кызый. Ә мин ышанган идем, − Айзәрәнең бу ачышыннан үсмерләрчә беркатлы Зилиянең дә кәефе кырылган кебек булды.  
− Ә мин Римманы кызганам. Ул эчкече әнисеннән оялганга әкият уйлап чыгарып, уйдырма сөйләп йөри, − кичә үз әти-әнисе өчен бераз кимсенүенә Айзәрәгә оят булып китте. «Менә бит нинди аналар бар! Ә синеке нинди! Кадерен бел!» – диде эчке тавышы.  
Кызны ахирәте Зилиянең олыларча җитди төс белән моңсу гына әйткән сүзләре бик тә гаҗәпләндерде һәм тирән уйга салды: 
− Эчкечеме-түгелме, нинди генә булмасын, әнием булсын иде әле...  
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 25 июль 2021 - 00:15
    Без имени
    Тәрбияви әһәмияте һәм тасвирлау осталыгы белән сокландыра хикәяң, Физәлия! Бик зур рәхмәт!!!
  • 25 июль 2021 - 00:15
    Без имени
    Әйе, әни булуга ни җитә! Усал булса да, инде карт булса да, әнием исән булсын әле... Рәхмәт, Физәлия, моны аңлатканыгыз өчен...
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8390
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8684
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8402
    8
    67
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4015
    2
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
  • 22 июль 2021 - 11:16
    Без имени
    берниге дэ борчылма. ускенем. Вакытында. белгенсен. шунысына. соен. борчвылма. Узеннен чын. тормышын. алда. эле. Андыйларны. Аллахе. тагэлэ. кичерми. жэзасын. алыр. борчылма.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 23 июль 2021 - 11:25
    Без имени
    Бик аянычлы,котычкыч хэл.эх өлгермэгэн шул ана.рэхмэт Физэлия,уңышлар сезгэ.
    Киселгән муел  агачы
  • 22 июль 2021 - 20:00
    Без имени
    И это пройдёт.. Дигән бер акыл иясе. Тормыш тәҗрибәсе шулай туплана инде ул. Кешегә ничек ышанмыйсың... Андый подоноклар да бар инде ул. Елама дип әйтү җиңел лә ул. Син ела, ләкин аңардан файда булырмы дип уйла. Шулай булгач, яшеңне әрәм итмә. Ә ул киләчәктә барыбер бер кирәген алачак. Андыйлар гомергә үзгәрми. Бәхет телим сиңа.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 19 июль 2021 - 22:04
    Без имени
    Табаң юк мени, әзрәк башын "сафландырып" алырга. Нинди чит хатын белән язышу ул, син дә аның иренең номерын тап та языша башла. Белми дип тыныч кына йөрмәсеннәр. Син әдәп саклаганда алар мәхәббәт уенын башларлар. Котырту түгел, баштан үткәнгә язу. Сөйләшәсе килсә, ире белән сөйләшсен. Чит ир әйбәт инде. Гаилә алып бару түгел бит. Син юганны киеп, ашатып эчертеп чыгарасың,. Тәтиегет тапкан. Үзенекен тәти итеп тотсын да сөйләшсен. Язып җмбәр үзенә, иреңә язам дип.
    Ирем телефоннан башка хатын белән языша
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан