«Май чүлмәге тышыннан күренә»

«Май чүлмәге тышыннан күренә» дигән гыйбарә Миңзифа апага төбәп әйтелгән кебек. 

Урам ягы коймасы кырыеннан ук чәчәкләргә күмелеп утырган, яп-якты итеп, ачык сары төскә буялган йорт. Йорт алдындагы бакчада да, түрендәгесендә дә розалар, чалма гөлләр, кашкарыйлар шау чәчәктә утыра.

…Миңзифа апаның нәсел агачының тамырлары Лениногорск рай­онының Чыршылы авылыннан башлана. Әтисе авыл мулласы булган Хәлиулла абый, революциядән соң, бәхет эзләп чит җирләргә чыгып китәргә мәҗбүр була. Гайникама­лына өйләнер өчен генә туган як­-ларына кайтып килә ул. 1939 елга чаклы алар Урта Азиядә яшиләр. Кызганычка каршы, гаиләләрендә дөньяга килгән сигез сабыйның берсе дә гомерле булмый. Туа ба-ралар, җир куенына күчә баралар… Ниһаять, дөньяга тугызынчы сабый – кыз бала аваз сала. Аңа Миңзифа дип исем бирәләр. Юк, башта Минзадә исеме кушалар. Тик миңе булганнарның исеменә «миң» сүзе өстәргә кирәк дигән сүз дөрескә чыга: өч-дүрт яшьлек кыз бала сукырая башлый. Мулла аңа Миңзифа дигән исем куша. Шуннан соң гына сабый тернәкләнеп китә.

Чит җирләрдә яшәве ничек кенә рәхәт булмасын, адәм баласын туган туфрагы үзенә тарта. 1939 елда Хәлиулла агай гаиләсе белән Ютазы районының Әпсәләм авылына кайтып урнаша. Әмма фал китабы ача торган күрше карчыгы аларга туган якларына кайтырга, туганнарына якынрак сыенырга киңәш бирә: «Алда авыр еллар көтелә, бергә-бергә җиңелрәк булыр…» Бөгелмәгә кайтып, йорт өлгертеп ятканда канкойгыч Бөек Ватан сугышы башлана. Гаилә башлыгын фронтка алалар. 
– Тансык бала булгангадыр инде, әтием мине кулларыннан төшерми иде. Әле дә хәтеремдә, беренче сыйныфка барган елны аягымны бик каты авырттырдым. Воровский урамыннан әткәй мине җилкәсенә утыртып мәктәпкә йөртте. «Кызым, укырга тырыш!» – дип еш кабатлый торган иде. 
Әткәйдән 1945 елның февраленә чаклы, бик сирәк булса да, хатлар килеп торды. Аннары ул хәбәрсез югалды. Кайда күмелгәнен хәзергәчә белә алганыбыз юк.

Әни бик еш авыргач, тормышның бөтен авырлыгы минем җилкәгә төште. Ачтан үлмәс өчен ни генә эшләмәдек: чабата да үрдек, ипи пешереп тә саттык. Мин лесниктан курка-курка юкә кайрысы сыдырып алып кайтам, аннан кич утырып чабата үрәбез. Сеңлем Гөлчирә чыра тотып тора. И-и гомерләр, хәзер искә төшерсәң…

Бишенче сыйныфны тәмамлаганда ачлыктан бик нык шешендем. Сынау бирергә бүрәнәдәй шешкән аякларымны көчкә сөйрәп барып, мәктәп капкасына сөялгәнем әле дә хәтеремдә. Укуымны дәвам итә алмадым. Әни авыру булгач, гаиләне туйдыру минем өскә төште. 
Кулыма метрика алгач, 16 яшемдә элеваторда эшли башладым, аннары СПТУга укырга кердем. Трак­торчы-комбайнчы һөнәрен үзләштергәч, Азнакай районының Кәкре Елга авылына урып-җыюга җибәрделәр. Соңыннан чирәм җирләргә киттем. Шул вакытта әнигә ярты машина ашлык китергәннәр! Әнинең сөенүләре!

…Миңзифа, кирәк икән, тракторда эшли, урып-җыю вакытында комбайн штурвалы артына утыра. Кыр эшләре тынып торган кыш айларында ташчы һөнәренә тотына. 
Ерак казах далалары Миңзифаны булачак гомер юлдашы – Баулы егете белән кавыштыра. Бөгелмәгә кайтып никах укыткач, алар кабат «Кызыл Гвардия» совхозына китәләр. Ләкин гаилә анда озакка тоткарлана алмый: 1959 елда Миңзифа апаның унынчы сыйныфта укыган кече сеңлесе эзсез юкка чыга. Әни­-сенә авыр чакта терәк булыр өчен, алар Бөгелмәгә кайтып төпләнәләр. Кызның гәүдәсен ярты елдан соң гына судан табып алалар.

Бөгелмәдә Миңзифа апа сәүдә эшенә кереп китә. Гади сатучыдан Карабаш сәүдә предприятиесендә директор дәрәҗәсенә күтәрелә.

Тынгысыз апа кул кушырып өйдә утырмый: бүгенге көндә дә шәһәрнең «Дуслык» клубына йөри. Үзенең моңлы җырларын клуб үткәргән төрле чараларда тамашачыларга бүләк итә.


Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    9764
    5
    124
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    5642
    1
    76
  • 6689
    2
    46
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    7895
    1
    44
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 18 сентябрь 2020 - 10:15
    Без имени
    Бик матур хикэя !!! Укыйсы да бик кунелле булды !!! Эйдэ бергэлэшеп устерсеннэр инде сабыйларын .... Лэйлэ узе дэ югалтуны кичергэн бит !!!Бэхет елмайган димэк .... Бэхетлэре булсын барча балаларнын да .... Кеше бэхет очен туа,бэхетле булсын hэркем ....
    Син минем балам!
  • 18 сентябрь 2020 - 14:00
    Без имени
    Бик яхшы эсэр,бик азлар гына анлый шул язмышнын кисэтуен.Яшь чагымда ирем бн ачуланышкач,сойлэшмим дип уземэ-узем суз биреп,ярты кон сойлэшмэсэм,ике улымнын берсе нык итеп авырый башлый иделэр,температуралар бн.Шуннан сойлэшэ башлыйсын инде,уртак борчу килгэч.Купме сынадым,гел шулай була иде,аннары тэкэбберлегемне читкэ куеп,элэгешсэк тэ,сойлэшмичэ йормэдем,мин хаклы булсам,ярар,Аннан минем Бер жирем жэ кимеми дип,уземне тынычландыра идем.Бер тирэ,аерылыйм микэн эллэ дигэн уйлар да кергэлэде,аннары уйладым,этилэре балаларга минем шикелле ук якын,бигрэк тэ ир балага,этилэреннэн аерып алсам,барыбер мине гаеплэрлэр,алар да бит ир кешелэр,алга таба узем генэ доес тэрбия бирэ алырмынмы дип,барысын уйлап торып калдым.Аллага шокер,хэзер шуна соенеп бетэ алмыйм,инде 45-ел яшибез.Балалар да гаилэле,аларга гел тигезлектэ уз балаларын узлэренэ устерулэрен телим.Балалар бэхете эти-энидэн тора.
    Бала хакы
  • 18 сентябрь 2020 - 14:47
    Без имени
    Шуннан ни булды?
    Яңгыр 
  • 18 сентябрь 2020 - 15:05
    Без имени
    Фото, фото, купме хатирэ саклый. Ойгэ кайткач, экрен генэ фотоальбом алып, карап утырырга яратам. Менэ балачак, менэ усмер чак, менэ мин инде усеп житкэнмен. Бу ваеыт аралыгында ни генэ булмады, ни генэ тормышта алышынмады. Сагынып искэ аласын. Тагын бер кайтыр идем дип эченнэн генэ хыялланасын.
    Фотолар дәвалый? 
  • 17 сентябрь 2020 - 09:00
    Без имени
    БИК шэп кинэшлэр.Истэ калдырырга кирэк эле.
    Әни кешенең өйләнгән улына киңәшләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...