«Килмешәк» килен булудан уза алмадым

Алсу ГАЛИМОВА 
Килен-кайнана темасын еш күтәреп торалар. Уйладым-уйладым да, мин дә үземнең тарихны сөйләргә булдым әле. 
Кияүгә чыгып бер-ике көн үтүгә, кайнанамның «конкуренты»на әйләнүемне аңладым. Бик сөеп-иркәләп үстергән ул малаен. Җитмәсә, ике тапкыр кияүдә булып аерылган кызы да бар. Мин килен булып төшкәч, тормышка булган үчен Эльвира миннән ала башлады: әйберләремә рөхсәтсез кагыла, ризасызлык белдерсәм, зәhәр сүзләр яудыра... Кухняда әнисе белән минем гайбәтемне сатканнарын сизәм. Ишетеп калдым: миңа «авыл гыйбаты» дигән кушамат такканнар. Әйе, мин авыл кызы. Әнием гомер буе сыер савып пенсиягә чыкты, әти – тракторчы, начальник булган туганнар да юк...
 Җае чыккан саен кимсетә кайнанам: 
– Рөстәм интеллигент гаиләсендәге кызга өйләнергә тиеш иде...
 – Терсәк якын – тешләп булмый...
– Ай, ялгыштык... 
Үзләре дә әллә кем түгел түгелен, әни әйтмешли, сәнәктән көрәк булган нәрсәләр: шәхси эшмәкәр булып кисәк кенә баеп киткәннәр. Безнең авылда: «Килен йә – байлык, йә хәерчелек алып килә», диләр. Чыннан да, шулай ахрысы. Мин килен булып төшкәч, эшләре хутка китте аларның. Берничә фатир сатып алдылар, шәп машиналарга утырдылар. Кайнана беркайда да эшләми. Иренең алып кайткан акчаларын саный да, йөгерә-йөгерә банкка барып еврога әйләндерә, кайткач, сейфларына яшереп куя. Кеше акчасында эшем юк, теләсә нишләсеннәр, безнең тормышка гына кысылмасыннар иде дә соң... 
Хөкүмәт эшендә эшләмәгән, биртелмәгән кайнанамның бөтен энергиясе иренә ярауга китә: битенә әллә нинди маскалар ясый, модалы киемнәр тектерә, зарядка ясый. Кайнана үзен бик тә зәвыклы, акыллы итеп күрсәтергә тырыша. Мине дә: «Иртән биштә тор, зарядка яса, ирең уянганга иренең буялган, чәчең ясалган булсын. Ирең бервакытта да сине халаттан күрергә тиеш түгел. Суыткычыңда кулдан ясалган пилмәнең, кәтлитең әзер торсын. Йөзеңнән елмаю китмәсен. Авырсаң да, иреңә зарланма!» – дип өйрәтә. Кайнанам, мин күрсен дипме, зал уртасындагы келәмгә сузылып ята, аякларын әйләндерә, герләр күтәрә... Аннары көзге янына баса да боргаланырга керешә: «Менә күрәсеңме билләремне? Ботларым да синеке кебек калын түгел!» 
8 Мартта ирем миңа француз исле мае бүләк итте. Мин, нигәдер, кайнана алдында мактанасы иттем: «Әни, күрче, Рөстәм миңа нәрсә бүләк итте!» – дидем. Кайнанамның йөзе кисәк үзгәрде, битеннән ясалма елмаюы юкка чыкты. Бер сүз дәшмәде, бүлмә ишеген «шап» итеп ябып чыгып китте. 
Бервакыт иремә чалбар аласы иттек. Яңа фатирыбызда күчкән генә чорыбыз. «Рөстәм, әйдә, бергә сайлыйк», – дим. Ирем: «Син берни белмисең, әнием белә», – диде дә, анасына шалтырата башлады. Кайнана бер сәгатьләп кайсы кибеткә барырга, нинди төстәге, ничәнче размерлы чалбар алырга кирәклеген аңлатты. 
Йөрәккә иң нык тигәне – бала тугач булды. Улыма – 6 ай, фатирыбызда ишек ябылмый. Атна саен, ара ерак дип тормыйлар, кайнанам, кайнатам кунакка килә. Әле күзем ачылмаган, телефон шалтырый: «Алсу, чәеңне куя тор, ярты сәгатьтән килеп җитәбез!» 
Кунаклар килеп кергәндә ашым да әзер, коймагым да пешкән була. Тик кайнанам гына гел гаебемне табып тора шул: «Шулпасын аз кайнаткансың», «Тозы азрак кебек», «Минеке синекенә караганда тәмлерәк чыга»... Чираттагы килүләрендә мантый ясадым. Өстәл янына төзелешеп утырдылар. Ризыкны тәлинкәләргә салып бирдем. Берзаман кайнатам, кисәк кенә урыныннан торды да, мантый салган тәлинкәне өстәл уртасына күтәреп бәрде! Үзе торды да, залга чыгып китте. Пыяла эләгеп, алтын тешен сындырган, харап булдым дип уйладым. Шул вакытта иремнең йөзен күрсәгез! Шәмәхә төскә керде! Хатынының булдыксызлыгыннан хурлангандыр, өйләнүенә мең тапкыр үкенгәндер... 
– Суганың эре туралган! Равил Сабирович бик нәзберек, – диде кайнанам канәгать елмаеп... 
Ирем миңа бик яратып өйләнде. Әнисе белән таныштырган кичне әле дә хәтерлим. Булачак кайнанам өстәлне дә мул итеп әзерләгән иде. Мин бик кыенсынып утырдым ул мәҗлестә, оялудан сүз дә әйтә алмадым. Күбрәк кайнанам сөйләде:
– Безнең гаиләгә килергә хыялланучы кызлар буа буарлык. Күрше Гөлия мәктәптән бирле Рөстәмемне үлеп яратты. Бәхетле йолдыз астында тугансың, улым сине сайлады, – диде ул яшьле күзләрен сөртеп. 
Гаилә тормышының өч елы иремә түгел, ә кайнанама, иремнең сеңлесенә ярарга тырышып үтте. Ничек кенә тырышсам да, кайнана өчен килмешәк килен булып калдым мин. Кызганыч, иремдә дә аңлау таба алмадым. Күңелем белән мине ят иткәннәрен, күралмауларын сиздем. Моның сәбәбе нәрсә булды – аңламадым... 
Тора-бара ирем дә үзгәрде. Эштән соңарып кайта. Ашый да залга кереп бикләнә. Бераздан мине бөтенләй күралмас булды. Бер көнне пешереп куйган пиццамны ашаудан баш тартты: «Синең камырыңнан гарык, рәтле ризык та пешерә алмыйсың», – диде. Безнең арада ир белән хатын арасындагы якынлык бетте. Бер фатирда ике чит кеше булып яшәдек. Авырып китсәм дә, бала чирләсә дә, ир тарафыннан бер җылы сүз ишетмәдем. Балага карата да салкын иде ул. 
Берсендә бала белән авылдан килдем, юып элгән керләремне кемдер җыйган, үтүкләп куйган. «Бездә кем булды?» – дим. «Беркем дә булмады», – диде Рөстәм. Соңрак белдем: мин авылда вакытта ир фатирыбызга сөяркәсен алып килгән булган. Җанашы, үзен сиздерер өченме, булдыклылыгын күрсәтеп мактанырга уйлаганмы, керләрне үтүкләп калдырган. 
Гаилә тормышына соңгы ноктаны смс-хәбәр куйды дисәм дә була. «Ир бирмәк – җан бирмәк», диләр бит халыкта. Бервакыт, ирем сизмәгәндә, васабына килгән хәбәрләрне укып чыктым. Сөяркәсе белән булган су буе язышуларын күреп, миңа шок булды. Ул елаганнарым! 
Кайгырудан чәчем көмеш төскә керде, битемә җыерчыклар чыкты. Нервылар үзенекен итте бугай – төн уртасында сөяркәсенең номерын җыйдым. «Фәхишә, Рөстәмнең хатыны, өч яшьлек баласы бар!» – дип кычкырдым. Шул төнне Рөстәм мине кыйнады. Ләззәтләнеп, тәм табып тукмады...
 Икенче көнне урамнан кергән җиремә шкафлар буш иде. Барлык киемнәрен җыеп, безне ташлап чыгып киткән...
 Кич белән апа хәлемне белергә килде. Өй – буш, минем күзләрем елаудан шешенеп беткән. Апа ишек янына басты да: «Мәет чыккан өй кебек калган», – диде. «Елама, күз яшең төшәчәк, көнендә төшми ул, вакыт узгач төшә», – дип тә өстәде. 
...Аерылышуыбызга биш еллап вакыт узды. Рөстәмнең һаман да башлы-күзле булганы юк. Җыенмый да бугай. Мин исә алар өчен һаман да «килмешәк килен». Сүзләрен җиткереп торалар. Һаман: «Терсәк якын – тешләп булмый. Ай, ялгыштык...» – диләр икән.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (5)
Cимвол калды:
  • 12 сентябрь 2020 - 23:56
    Без имени
    Минем шуны эйтэсем килэ яшьлэргэ,аерым торырга кирэк. узлэре ничек булды кайнанага,киленедэ узенэ шулай була. Кияугэ чыга белэлэр,Аш пешереп баласын ашата белмилэр,пакеттагы сухой корм.эле хаман кайнана виноват. Круглосуточно интернеттэ утырмыйлар инде.тонге 2дэ намазга торам.килен интернеттэ.кондез йоклыйсы килэ.дэшмим.алла белэ аны.уз балаларыннан курсеннэр.мина курсэткэнне
  • 12 сентябрь 2020 - 23:41
    Без имени
    Мин укып чыктым,йорэклэрем жуй итеп китте,(мин узем кайнана кеше).может килен авылдан булганга шулай кимсеткэннэрдер.хэзерге киленнэр килеп кергэн коннэн,узлэренен условиясен куя,АК тозбелэн Аш пешерсэн,рот не возьму. Киленнэр эштэн кайта,берлинны алган кебек,кайнаналар калтырап Тора,пленда калган кебек.минем ике малаемда ойлэнгэн коннэн,эни димэделэр,мин замечания ясамыйм,гаеп тапмыйм,куп курмим,кибеттэн продукты ташыйм,пешерсэм, 50 коннен ашынны ашамыйм диде,икенче килен.ночная 🦋 хорошо ку-кует.мин намаз укый торган карчык.внук елаганда мужиклар еламый елама улым дигэч,мина килен эйтте баланын психа Сын бозасын дигэч дэшкэнем юк.татарча белмилэр внукта,внучкада. Киленнэр зато знает Туган кон житкэч нинди 9 меннен подарок,1 яшькэ.2яшькэ 4менне Эрлэшмим,дэшмим,куп курмим,Чак Чак Лар пешерергэ,эчпочмаклар,гобэдиялэр .ну малай ойдэ булса кухнядадан кайчан чыгасын гына дип тора.бездэ аракы эчкэн,тэмэке тарткан кеше юк.дорес юлдан яшибез
  • 9 сентябрь 2020 - 13:21
    Без имени
    Җәл бик
  • 9 сентябрь 2020 - 09:20
    Без имени
    Кайнаналар шундый алар...
  • 8 сентябрь 2020 - 12:50
    Без имени
    Шатлан котылгансың
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8775
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6350
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4772
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5172
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»