Бакырчы дәү әни 

 

Әнием белән уҗымлы кыр юлы буйлап тәпилибез. Кечкенә әле мин, мәктәпкә дә кермәгән чагым. Һәр атна шулай: җиде чакрым юлны кичеп, әниемнең туган авылы Олы Бакырчыга барабыз. Яз көне кырда җиргә-күккә атылып сайраган тургайларны тыңлыйбыз, яңгырда күрше авылдагы берәр йортның капка астына басып ышыкланып торабыз, җәй көне бик арыганда чишмә янына тукталып су эчәбез. Кайчан килеп керсәк тә, чәчәкле алъяпкычын япкан, ак яулыгын чөеп бәйләгән Бакырчы дәү әни безне мич каршысына баскан килеш каршы ала. Чыжлап пешкән бәрәңге пәрәмәче, бавырсак, күпереп пешкән юка... ә чолан шкафының аулак почмагында чикләвекле ширбәт. Аһ, шул ширбәтне дәү әни күрмәгәндә генә кабып карыйм дип алганда, ничә тапкыр тотылдым мин! Дәү әнинең кычкырып әрләгәнен хәтерләмим, күз карашы җитә иде бугай... 

Апас район Олы Бакырчы авылында туып-үскән Әхмәтгәрәй кызы Сатирә Сәмигуллина – уңган-булган нәсел кызы. Әхмәтгәрәй бабабыз агач кисмәкләр ясаган, агач эшенә бик оста булган. Дәү әнием өлешенә тегү, чигү, бәйләү, сату эшләре тигән. Үзләренең хәләл кул көчләре белән яшәргә тырышкан алар. 

Сатирә – билдән түбән толымнарын ике якка үреп салып йөри торган иң чибәр кызы булган авылның, ә дәү әти матур җырчы булган минем. Өйләнешкәч, Пермь якларына шахта эшенә, Кизел шәһәренә чыгып китәләр. Икесе дә тырыш, җир кешеләре бит: анда баргач та яшәргә, мал арттырырга тырышканнардыр. Беренче хезмәт хакларына дәү әтигә  – гармун, дәү әнигә тегү машинасы алганнар. Бу шатлыкларын уртаклашып, авылга хат язып җибәргәннәр. «Машинагыз – ызба, гармуныгыз морҗа булсын», дигән җавап алганнар. Көтелмәгән кызык әйбер сатып алынса, әле дә шулай дип шаяру гадәте бар хәзер бездә. 

Биш бала үстергән дәү әнинең тегү, чигү, бәйләү эшенә һәвәслеге, өлгерлек серләре турында утырып бер сөйләшәсе иде! Аның каравы, ул теккән күлмәкләр, итәкләр саклана миндә. Әниемнәрне һәрчак үзе тегеп киендергән бит ул. Үзенекеләргә генә түгел, авылдашларына да гомер буе бала итәкле күлмәкләр, кәчтүмнәр тегә... 

Бакырчы дәү әниләргә менгәч, тәмле итеп чәйләп алгач, аларның ямь-яшел келәмнәрендә тәгәрәп уйнарга ярата идем. Яшел келәмгә тәгәрәп китәсең дә, тирә-юньне күзәтә башлыйсың. Анда-а-а... Стеналарда якты төсле  чигешләр, дәү әнинең күз нурлары күчкән кашагалар, чигешле пәрдәләр, чаршаулар, тәрәзләрдә  дәү әни үргән челтәрләр, макрамеда үрмәле гөлләр һәм шау чәчәккә күмелгән яраннар. Алар ел әйләнәсе чәчәктә! Һәр бизәк – минем өчен әкияти дөнья, аларның ничек чигелгәнен, гади җепләрдән ничек шундый матурлык барлыкка килгәнен беләсе килеп, шкаф башына үрмәлим, мич башын үз итәм. Аннан дәү әнием ипләп кенә төшерә дә, күршедәге Хәтимә аптый, Мәликә аптый, Хәнифә аптыйларга сәдака бирергә, яңа пешкән юкасын авыз иттерергә алып кереп китә. Пәнҗешәмбе олыларның хәлен белү, хәер бирү саваплы дигән гадәт менә шуннан килгән ул безгә. Кичләрен дәү әнигә еш кына күрше апалар керә. Серләшеп, сөйләшеп утыралар. Кемдер иреннән зарлана, кемнедер кайнанасы кимсеткән... Эчләрен бушаткач, дәү әни аларга шимбә-ял көннәрендә телевизордан караган спектакльләрен сөйли. И көлешәләр аннары! Менә хәзерге акылым, инде тормыш тәҗрибәм белән уйлыйм: куллары җир эшеннән аерылмаса да, күңеле белән иҗат кешесе булган ла минем дәү әни! Яшәргә яраткан! 

Колхоз эше, олы улы Равил белән лапаста кирпеч сугып, алты тиеннән чуашларга сатып җибәрүләре, йомырка сатарга Казанга йөрүләре, әллә ничә чакрым ара узып колмак җыеп сыра ясаулары... Балалар башкалар бакчасына кереп урлашып йөрмәсеннәр, кызыгып үсмәсеннәр дип, җиләк-җимеш үстерүләр, аш-су пешерү, кызларына бирнәгә дип махсус станок та палас сугулар... 

...Без әнкәйнең биш шатлыгы идек, 

Биш кайгысы идек кайчакта... 

Бу җырны әнием үз туенда әнисенә багышлап җырлаган. Әниемнең тагын бер сүзен бик еш ишетәм мин: «Бишебезне бергә кушсак та, бер әнигә тормыйбыз без!» Әниләргә кемнәр җитсен соң, әнием! 

...Келтер-келтер-келтер... Хәзер безнең өйдә дә еш кына каеш баулы аяк машинасы тавышы ишетелә. Дәү әниемә тормыш итәргә булышкан тегү машинасы минем өемдә яши, кызларымны тәрбияләргә булыша... Чулпылары саклана. 

Күкләрдән безне күзәтәсеңме, Бакырчы дәү әнием?! Күлмәк итәгендәге җөебез, юлыбыз дөресме?! 

   

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 7898
    1
    69
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    7877
    1
    54
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    5795
    2
    53
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4145
    1
    46
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 12 май 2021 - 11:54
    Без имени
    Дура - бердэнбер туры килгэн суз. Ничек шулкадэр узенне яратмаска була ул,анламыйм
    Сабыр төбе – кара упкын
  • 11 май 2021 - 13:31
    Без имени
    Нигэ мэктэпкэ кереп балаларны.атып ктергэч кенэкуркыныч чаралары курелэ?Кая булган охрана?
    «Әни, аталар, без парта астында....»
  • 11 май 2021 - 14:59
    Без имени
    Аллаһы тзгалә сабырлыклар юирсен. Сабыйларга шифа бирсен Раббыбыз.
    Террорист кулыннан зыян күрүчеләр арасында хәзрәт балалары да бар
  • 11 май 2021 - 23:40
    Без имени
    Аллаһ ярдәменнән , рәхмәтеннән бер мизгелгә дә калдырмасын! Балалар исән - сау терелеп чыксыннар! Бик авыр кайгыгыз белән уртаклашам..Аллаһ Раббым сабырлык, түземлек бирсен. Әмин!
    Террорист кулыннан зыян күрүчеләр арасында хәзрәт балалары да бар
  • 12 май 2021 - 11:24
    Без имени
    Бик кызганыч.Яшь кыз баланың гомере өзелде.Ата- анасы,туганнары өчен бик зур кайгы. Хезмәт юлын күптән түгел генә башлаган укытучы,мәктәпне,балаларны яратып эшләгән бит ул. Авторга әйтәсе сүзем шул- Эльвира чын укытучы,шуның өчен үзенә авыр булса да мәктәбен,укучыларын калдырып китә алмаган.Мәктәп тормышы белән яшәгән,укучылары ,аның өчен,иң кадерле кешеләр булганнар.Ул җаны,тәне,йөрәге белән тырышып эшләгән.Эх,Эльвира кебек укытучылар күбрәк булсын иде.
    Эльвира Игнатьева: «Май аеннан яши башлармын...»
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»