Сездә кәккүкләр чәй эчәме?

Узган җомгада юллары «Сөембикә» журналы редакциясе урнашкан 11 каттан узучылар җыр-гармун тавышына шаккатканнардыр, мөгаен. Башкортстанның Нефтекама шәһәреннән килгән кунакларыбыз – «Ак калфак энҗеләре» иҗади фольклор төркеме шулай бәйрәм ясап китте ул көнне.
 


2008 елда оешып, халык алдына 2009 елда чыккан бу төркем үз якларында инде хәйран ук популярлык казанырга өлгергән. «Солдатка озату», «Кич утыру», «Каз өмәсе», «Шәмдәлләрдә генә утлар яна», «Басу капкасы», «Орчык бәйрәме» – «Ак калфак»лылар репертуарының бик азы гына әле болар.
Әллә соң сулары тылсымлы инде ул якларның, берсеннән-берсе матуррак тавышлы дип, талатларына шаклар катып утырмалы икән аларның. Гармунчы егетләре Тухбатуллин Рәүфне әйтәсеңме, сүз уңаеннан, алар гаиләләре белән гармунчылар, бертуган Тухбатуллиннарның гаилә ансамбльләре Башкортстан халкына күптәннән таныш, гармунчы кызлары – Нәфисә Хөсәенова һәм Фәридә Шәйморатовалар, шаян-шук Фаягөлләре (Фая Фатхулбаянова), бәйрәмнәрнең сценарийларын язып, үзенә еш кына тискәре рольләрне (тискәре рольне кемнең уйныйсы килсен инде, шуңа күрә алары үзенә кала) башкарырга туры килә торган Фирүзә Бадәмшина һәм, әлбәттә инде, төркемнең оештыручысы, «идеяләр генераторы», туплаучысы, берләштерүчесе Светлана Валеева (сәхнә исеме Сафия), исемнәре телгә алынмый калган тагын башкалар – һәркайсы аерым бер талант иясе. Бер-берсен тулыландырып, берсен-берсе күтәреп, бик матур гына иҗат итеп яталар икән «Ак калфак энҗеләре». Араларында шагыйрәләр дә юк түгел. Рәүф абый әнә күп кенә җырларга үзе үк көйләр дә яза – үзешчән композитор.


Тагын бер бик кызыклы бәйрәмнәре – «Кәккүк чәе» турында да белдек без бу көнне. Башкортстанда яшәүче татар-башкортлар арасында бик таралган йола булса да, бу тирәләрдә (Казан ягында, диюем) ишетелгәне юк иде. Яз җитеп, тәүге кат кәккүк кычкыргач, яше-карты урманга барып, кәккүк кунган агач төбендә ашамлыклар – сөт, катык, йомырка калдыра, елларның имин килүен теләп, дога кыла. Аннары уртак казан асып, табигать нигъмәтләреннән аш пешерелә, күңел ачу, җырлау-бию, шаян ярышлар башлана икән. Башкортстан якларында кәккүк белән бәйле бер борынгы риваять тә яшәп килә. Имеш, борын заманда бер ана авырып киткән, ә ике кызы чыр-чу килеп уйнап йөргән. Әниләренең су сорап тилмергәнен дә ишетмәгәннәр. «Кеше ишетә торган бер кошка әверелсәмче», – дип теләк теләгән ана һәм шул мизгелдә кәккүккә әверелеп, ачык ишектән очып чыгып киткән. Кызлары моны күреп, артыннан елый-елый сулы чүмеч тотып йөгергән. Аларның күз яшьләре тамган урында – чишмәләр, табаннарыннан тамган каннар урынында кызыл гөлләр үсеп чыккан. Балаларның игелексезлеге аркасында кәккүкләр үзләре бала үстерми торган булып калган. Бу – риваять кенә, билгеле. Кәккүкнең тән температурасы бик түбән, шуңа күрә ул үз йомыркасын үзе басып, кошчыкларын үзе үстерү бәхетеннән мәхрүм. Моңлы итеп кычкырганы да бәхетсез ана кош түгел, янына парын чакыручы ата кош. Ә шулай да халык арасында кәккүкне изге кош санап, аннан гомер юрату, бәхет сорап, дога кылу йоласы әлегәчә яшәп килә. «Ак калфак энҗеләре» әнә шундый элеккеге йолаларны кабат торгызу, яшьләр арасында таныту кебек зур эш башкара.


...Тагын бер генә җыр башкарабыз да, кузгалабыз, менә монысын гына җырлыйбыз да, соңгысы булыр ди торгач, кунаклар белән аралашуыбыз күңелле генә бер концертка әверелә. Халыкның никадәр талантлы булуына, фидакарьлегенә, милли асылына омтылуына сокланып туймалы түгел.
Тагын бер мөһим әйбер чак кына истән чыкмый калган, кунакларыбыз арасында 80 яшьлек Тәрҗемә апа Зәкиева да бар иде. Әле бүгенге көнгәчә кызы Фаягөл белән «Ак калфак энҗеләре»ндә ут уйнатып йөри, берүк күз тимәсен дип кенә карый күрегез.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    7721
    1
    100
  • 8385
    2
    56
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    9430
    1
    54
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 сентябрь 2020 - 05:31
    Без имени
    Дэвамы ачылмый.
    «Китмә!»
  • 28 сентябрь 2020 - 05:49
    Без имени
    Бик тә авыр тормышта яшисез.Мин үзем дә шундыйрак хәлдә яшим. Чит гаиләдә баласы гына юк, дип беләм... Ә бәлки бардыр ... Чөнки беркайчан да, акча алып кайтып бирмәде. Иртә таңнан чыгып китә , төнлә генә кайтып, артын куеп ята... Ник яшәдем микән? Башта әнине утка саласы килмәде. Балалар кечкенә иде. Шулай, мин дә көне-төне еладым, яшиселәр килми иде... Һаман шулай этле-мәчеле яшәп ятабыз.... Төзәлә торган яра түгел... Бик үкенәм, яшьтән аерылышмаганга....
    Гаилә җимерүче
  • 28 сентябрь 2020 - 07:59
    Без имени
    Нинди мэхэббэткэ ышаныч югалган монда? Ул булмаган. Гомер буе йоргэн ир, белмэмешкэ салынган хатын.
    Гаилә җимерүче
  • 28 сентябрь 2020 - 08:29
    Без имени
    Бу очракта, хатын кызга тормыш иту авыр булган, укенеч шуннан гына кебек. Хыянэт бит ул, бер булган икэн, гел кабатланып торачак. Андый очракта изелеп яшэудэн мэгьнэ юк. Ышаныч беткэч тэ яшэу бик авыр, ике арада шул маржа тора кебек. Ирнен эйткэн бер сузенэ дэ ышанып булмый. Димэк аралашудан мэгьнэ юк.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 28 сентябрь 2020 - 08:29
    Без имени
    Гаилэгез таркалмаган очракта да, жае килгэн саен искэртеп, эйтеп торачак, лишние переживаниялэр сина кирэкме, уз башына, э ирдэ сина эйтелмэгэн ничэ секрет, уйлар кара эле?
    Аналыгыңны алганнарын иреңә әйтергәме, юкмы?
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...