Ләйсән яңгыр

Яшь рәссам Ләйсән Мәрданшина белән мин Казанда Бөтендөнья татар яшьләренең V Форумы барган көннәрдә таныштым. 
Җыенга килгән кунакларның һәрберсенә дә милли бизәкләрдән генә торган открыткалар җыелмасы бүләк иткәннәр иде, «авторы – Мәскәү рәссамы» диделәр.

Минем исемем Ләйсән. Ул миңа бик ошый! Татарча «кояшлы җылы яңгыр» дигәнне аңлата...



Үзенең «Ләйсән иҗаты» дигән блогында яки сайтларда яңа эшләрен тәкъдим итәр алдыннан ул һәрвакыт сүзен шулай башлый. Ләйсән яңгыр... «Ни өчен рәсемнәреңдә яңгыр болай күп?» – дияргә теләүчеләр­гә алдан ук җавап биреп куюы бугай. Ә яңгыр Ләйсән иҗат иткән рәсемнәрдә, чынлап та, еш «ява»: тамчы-тамчы булып та тама, нокта-нокта булып та сибәли, сызык-сызык булып та коя... «Яңгыр – тормыш дигән сүз, ул минем хыялымны баета, мин аннан иҗатыма илһам алам», – ди Ләйсән.



Тирә-юнендәге бөтен нәрсәне, хәтта Сөембикә манарасын да милли чигешкә төргән Ләйсәнне «Мәскәүдән» дисәләр дә, ул үзебезнең Казан кызы булып чыкты. Шушында туган, шушында үскән, укыган, татар рухы аның үзенә дә сиздермичә генә җанына биредә сеңгән. Казан сәнгать училищесында белем алган. Аннан – Санкт-Петербург мәдәният һәм сәнгать дәүләт университетының информацион технологияләр һәм медиадизайн факультетын тәмамлаган.  



Ләйсән, әйткәнемчә, бөтен нәрсәне дә милли бизәккә күмә: агачларга караса – агач яфракларын, җиргә күз төшерсә – аяк астындагы чуерташларны, тәрәз төбендәге чүлмәкле гөл савытларын, гөлнең үзен – аның дөньяга баккан һәр керфеген, өстәлдәге – чәйнек-чынаякны... Яңа ел тылсымына күмелеп бәйрәмчә басып торган яшел чыршыларына кадәр милли бизәкле кием кигән аның. Чыршы ботакларына эленгән аллы-гөлле шарлар турында әйтмим дә! Ә Сөембикә манарасы рәссам хыялында беркайчан да кабатланмый: ул гел яңача – бер рәсемдә Сабантуйга барырга җыенган туташларны хәтерләтсә, икенчесен­дә лалә чәчәкләреннән генә торган «күлмәген» киеп ала да, җитдиләнеп кала... Татар орнаментында еш очрый торган бизәк-элемент – лалә чәчәге Ләйсән рәсемнә­рендә дә шактый күп. Алар – төрле-төрле: берсе аркылыга җәелә төшкән, икенчесе, киресенчә, буйга сузылган, шәрыкча җете төсле буяулар белән ясалганнары бар, эчендәге бизәкләре кар бөртекләрен хәтерләткәннәре (җәен күрсәң, ул бизәкләрне, мөгаен, тузганакларга охшатырга булыр иде!)...



– Татар дөньясы, татар сәнгате белән чын-чынлап кызыксына башлавым ирем аркасында булды, – дип сөйли Ләйсән. – Ул да мин укыган Санкт-Петербург мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлады. Кызыл дипломга! Белгечлеге буенча – информатик-дизайнер. 2007 елда Айдар диплом яклады. Аның диплом проекты «Татарлар. Милли мәдәният» дип аталды. Татар халкының тарихына һәм мәдәниятенә багышланган беренче эше – беренче дискы иде ул аның...  



«Айдар мине ярты сүздән аңлый. Ирем һәр эштә дә иң беренче ярдәмчем, иң беренче киңәшчем», – ди Ләйсән. Бер-берсенә таяныч булып яшәүче бу иҗади гаиләнең уртак проектлары да шактый. Һәм аларның барысы да татар дөньясы белән бәйле! Күптән түгел генә үзләренең дизайн-студияләрен оештырганнар. Ирле-хатынлы Мәрданшиннарның иҗаты белән Интернеттагы сайтлары тулысынча таныштыра: монда аларның сынлы сәнгать әсәрләре, график эшләре дә, фотосурәтләре, видео, мультимедиа проектлары да, әллә никадәр татар бизәкләре һәм орнаментлары да тәкъдим ителгән. Татар стилендә дизайн эшләүләрен сорап мөрәҗәгать итүчеләр дә шактый аларга. Бик күпләргә Айдар белән Ләйсәннең Tatarmarket өчен иҗат иткән футболкалар дизайны ошый. Футболканы киючеләрнең яшь үзенчәлекләрен исәпкә алып, милли бизәкләр кулланып эшләнгәннәр. Ерактан күренеп, балкып торучы язулары да күңелгә хуш килерлек – «Мин – татар кызы», «Мин – татар малае», «Мин – татар», «Аллаһ сакласын»... 



Инде кабат открыткалар турында. Mardesign студиясе «Татар открыткалары» дигән ул набор-җыелманы (аларның кайберләрен без календаребыз бизәлешендә кулландык) сувенир-бүләк итеп әзерләгән. Татар мәдәниятен һәм сәнгатен сөючеләргә, чыннан да, зур бүләк!
– Казанга кайткач, сувенирлар сата торган кибеттән-кибеткә кереп, милли бизәкле открыткалар эзләдем, – ди Ләйсән. – Казан күренешләре төшерелгәннәре тулып ята – миңа кирәклесе юк! Шул вакыт туды да инде бу идея. Андый бизәкләр миндә бит бик күп. Аларны бизәкле композицияләр яки иллюстрацияләр дияргә дә була. Мин күп вакыт эшләремә исем дә бирмим, аларны «рәсем үрнәкләре» дип атау үземә ошыйрак төшә. 



Яшьләр – форум делегатлары открыткаларымны бик яратты! Танып, яныма килеп рәхмәтләр әйттеләр. «Кайсын кемгә җибәрергә икәнен тәгаенләп тә куйдым инде», – диючеләр дә булды. Соңыннан Интернет аша аралашканда да әйттеләр, кемдер открытканы Япониядәге дустына җибәргән, икенчесе – Франциядәге танышына. Ә кемнедер минем открыткаларым рухландырган – үз сәнгать әсәрләрен иҗат итәргә этәргән...
Татар нәкыше, татар бизәге иҗади хыялларымны чынбарлык итәргә юл ача!
Ләйсән, бик тыйнак кына итеп, «кемнедер» генә дисә дә, беләм, аның рәсем үрнәкләре кул эшләре белән шөгыльләнүчеләр өчен чын хәзинә! Сандык тулы табыш! Интернет киңлекләре буйлап идея эзләп йөрүчеләр аңа килеп тап булгач әйткән сүз бу. Аның бизәкләрен аппликациядә дә, чигүдә дә, фетр һәм башка материаллар белән эшләгәндә дә кулланырга була. Мендәр тышы, сөлге башы, тәрәзә кашагасы, кулъяулык... Өегезне үзегез теләгәнчә бизәргә телисез икән, рәсем үрнәкләрен Ләйсән иҗатында, һичшиксез, табарсыз. 
Күпләргә яшь рәссамның үз эшләрендә күп төсләрне берьюлы куллануы ошый. «Төсләргә бай булуым анысы минем күңел халәтемә, кәефемә бәйләнгән, – ди Ләйсән. – Ачык, якты төсләргә, хәтта чуарлыкка тартылу татар кешесенә хас күренеш ул».  



«Татарның заманча бизәк, нәкыш иҗатына багышланган сайтлар юк диярлек. Mardesign студиясенең төп бурычы – татар орнаментлары һәм бизәкләренең электрон базасын булдыру», – диләр Мәрданшиннар. 

...«Яңгырдан илһам алам», – дигән иде Ләйсән. Илһам чыганагының икенчесе, юк, ялгышам, беренчеседер – кызлары. Айдар белән Ләйсәндә икәү алар – Сөембикә һәм Сафира. «Олысы тугач, дистәләгән генә түгел, йөзләгән исемне хәтердән уздырдык, – ди әниләре. – Сөембикә барысыннан да матуррак тоелды. Әтиләре ягыннан нәсел тамырлары Сөембикә ханбикәгә барып тоташа бит!»



Мәрдашиннарның сайтлары: http://www.mardesign.ru/


«Сөембикә» журналы, № 12, 2012.
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Кайгыда да, шатлыкта да бергә без Мин иң бәхетле хатын идем. Яраткан ирем, кызыбыз туды. Әмма Аллаһы Тәгалә безгә сынау әзерләгән булган икән. Ирем түзәр микән дигән сорау белән башланды һәр көнем ул вакытта...
    16708
    3
    105
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    5482
    7
    57
  • Баллы кирпеч 1861 нче елда Болын-Балыкчы авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә Ибәтулла исемле бер малай туа. Язмышына сынаулы еллар кичерәсе сабый чагыннан ук язылган була, күрәсең, Ибәтуллага өч яше дә тулмаган чагында кинәт кенә авырып әтисе үлеп китә. Ялгыз тормыш тарту ул чакта, хатын- кызга имана бае да бирелмәгән чорда, әнисенә авыр булгангамы, әллә инде башка сәбәпләр булганмы, сабыйның әнисе биш яшендәге Ибәтулланы әтисенең абыйсы Зиннурга калдырып, Кормаш авылындагы хатыны үлгән бер татарга кияүгә чыга.
    4927
    3
    44
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    3803
    0
    39
  • «Ә мәхәббәт гомерләрдән озын...» Хәдичә хәзрәтләре үлем түшәгендә ятканда, Мөхәммәд пәйгамбәребез аның янына килә һәм хәл-әхвәлен сораша, аннан болай ди: «Хәдичә! Анда баргач, синең кыямәттә көндәшең булачак – фиргавен кызы Асия белән Мәрьямне күрерсең... Аларга миннән сәлам әйт!»
    3498
    0
    37
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 24 ноябрь 2022 - 13:01
    Без имени
    Ирегез чыгып кит дигэн сузне котеп кенэ торган инде, анын чыгып китергэ дигэн уе куптэн булган, сез тизлэткэнсез генэ. Всё равно китер иде, икенче жае чыгар иде. Сез, узем куып чыгардым диеп узегезне гаеплэп яшисез. Ирегезгэ шулай жайлы булган балалар алдында да.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 24 ноябрь 2022 - 09:46
    Без имени
    Хыянәтне бернәрсә белән дә аклап булмый. 40 ел үтте хыянәтенә, менә кичә булган кебек кенә. Йөрәктән китми. Кабат бәрепләр үтерәсе килә. Сез ханым, ялгыз калгансыз хәзер, шуңа кичерәсе калган, дип уйлыйсыз. Ләкин кире кайтара торган хәл түгел бит инде. Гел уйлап тагын психушкага китәсез бит. Вакытыгыз күп мени шулай?
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 24 ноябрь 2022 - 11:41
    Без имени
    Мин балаларым алдында нык гаеплемен шундый атай белән үскәннәренә. Аерылышу элек оят иде.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 25 ноябрь 2022 - 00:24
    Без имени
    Ғәфү итергә булыр ине, әгәр ҙә ирегеҙ ғәфү һораһа, бик үкенһә,башҡа ҡабатланмаясаҡ тип һүҙ бирһә, ант итһә. Алдығыҙҙа торҙомо тубыҡланып, баш эйеп. Юҡ. Юҡ бит!!! Ул ғүмер буйы йөрөр ине, һеҙ ғүмер буйы яфаланыр инегеҙ, әле һеҙ бер ауырып алғанһыҙҙа һауыҡҡанһығыҙ, ә ирегеҙ менән йәшәһәгеҙ сәләмәтлегегеҙ ҡаҡшар ине, йөрәк ауырыулы булып ҡалыр инегеҙ. Балаларығыҙ әтиһеҙ, әммә тыныслыҡта үҫкән. Көн һайын талашлы- ыҙғышлы өйҙә йәшәү тамуҡҡа тиң булыр ине барығыҙ өсөн дә. Был осраҡта ғаиләне һаҡлап ҡалыу дөрөҫ булмаҫ ине.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 23 ноябрь 2022 - 18:41
    Без имени
    Хатыннар ирлэрне кичерерхэ тиешме!
    Мин хыянәт иттем... 
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда