Булдырасың, Мария!

Мондый уңган, сизгер кулларга эләккән сыерларга дөнья рәхәтедер ул. 
Маллары арасында чиксез бәхетле булып йөргән, йөзеннән елмаю китмә-гән бу ханымнан: «Эшеңне яратасыңмы?» дип сорау урынсыз булыр иде.

Кайбыч районының Хуҗа Хәсән авылы үзәктән еракта булып чыкты. Юл уңаена бераз баргач, Чуашстан Республикасы башлана. Авылның уң күршесе дә, сул күршесе дә – шулар... Шуңа күрә Хуҗахәсәннәр: «Канашка чыгып кердек», – дип кенә сөйләшә. Дөресен әйткәндә, туганлашып беткән инде алар. Чуашы, татары бергәләшеп, үзләре әйтмешли, «матур гомер кичереп» ята шулай. Авыл үзе бик зур сыман тоелса да, җирлек башлыгы Светлана Мат­веева әйтүенә караганда, 247 хуҗалыктан гыйба­рәт. Хуҗасыз калган йортлар күп биредә. Кайсы шәһәргә, кайсы фани дөньяга күченгән. Ләкин 800 ләп кешесе булган Хуҗа Хәсән читтән караганда гына пыскып торган учакны хәтерләтә. Авыл тормышы белән якыннанрак таныша башладың исә, исең-акылың китә: ә бәләкәй казан шәбрәк тә кайный икән әле ул! Хәер, бу кадә-ресе инде дүрт авылны бер йодрыкта тоткан җирлек башлыгыннан тора. Моннан берничә ел элек республика «Ел хатын-кызы» бәйгесенең «Хатын-кыз – лидер» номина­циясендә җиңү яулаган Светлана Петровна бүгенге героинябызның апасы булып чыкты.
– Менә бит кемгә карап шундый безнең кыз!

Шулай дигәч, җирлек башлыгы көлеп җибәрә:
– Ул кызның җиткән улы, ике кызы бар инде... Аннары, – дип өсти ул, – миңа түгел, әнигә охшаган ул. Безнең әни алдынгы сыер савучы иде.

Бер ишегалдында ике йорт: сулдагысында – Мария­нең кайнанасы Елизавета түти яши. Ә уңдагы-сында – Мария белән Владимир Таймасовлар гаиләсе. Безне каршы алган йорт хуҗалары: «Аерым яшәмибез, әни гел бездә», – дип, шундук ачыклык кертеп куя.

Яныбызда бөтерчектәй йөргән тиктормас Марияне, кулыннан көч-хәл белән эләктереп алып, яныбызга утыртабыз. Сөйлә, янәсе... Җиңү арты җиңү яулауның да бер сере бардыр ич инде?
Бер-бер артлы биргән сорауларыбызга: «Шулайдыр инде...» – дип тыйнак кына җавап биреп утырган яшь ханымның тора-бара теле ачылды тагын үзе.

Алты яшьтән – фермага – Мин урта мәктәпне уртача тәмамладым, – дип сөйли башлый ул. – Институтка керә алмавымны белдем. Бик бәләкәйдән әнигә ияреп фермага йөргәнем истә. Кайчак әнинең алып барасы килми, «комачаулап, сыерлар куркытып йөрмә», дип ачулана. Ә мин елый-елый аның артыннан чабам. Шул вакыттан бирле яратканмын, күрәсең, малларны. Шулай да никтер унберенчене тәмамлагач, Канашка училищега китәргә – штукатур-буяучы һөнәрен үзләштерергә булдым.

Үзем дә белмим, нигә вакыт әрәм итеп йөргәнмендер инде. Һаман да шул башкаларга иярү, шәһәргә китү теләге булгандыр, мөгаен. Башкача аңлата алмыйм.
Бер ел шунда укып, һөнәр алгач, Яшел Үзәнгә барып, төзелеш­кә эшкә урнаштым. Ә үземнең йөрәк сыкрый, авылны сагынам, әнинең сыерларын үлеп сагынам.
– Егетең булгандыр әле, ул чакыргандыр, – дим, сер йомгагын сак кына сүтә-сүтә.

Ул елмаеп җибәрә. Гомумән, ул кояшның үзе шикелле. Миңа калса, аның йөзеннән бервакытта да елмаю китмидер, бу аның табигый халәтедер сыман тоела.
 

Клубтан өенә кадәр... кулында күтәреп

– Анысы дөрес, – дип җөпли сүзебезне әңгәмәдәш. – Тугызынчы сыйныфтан бирле йөри торган егетем бар иде. Ул миннән бераз олырак. Мәктәпне тәмамлап, армиягә киткәндә мин аңа: «Көтәрмен, исән-сау кайт кына», – дидем. Сүземдә тордым: көттем, бер генә минутка да исемнән чыгармадым. Ләкин, беләсез инде, ул дөнья гизеп, Владивосток якларыннан туган иленә, ягъни авылыбызга кайтып төшкәндә, мин пыр тузып Яшел Үзәндә эшләп ята идем. Ял вакытында авылга кайттым да клубка чыктым. Ул мине күрү белән үк күтәреп алды да, өенә кайтып җиткәнче кулыннан ычкындырмады.

Ә яшәгән өе клубтан ерак. «Төшер, – дим, – жәллим үзен. – Мин беркая китмим. Әни белән апаны гына чакыр». «Юк, – ди бу, – төшерсәм, кача­сың». Әнә шулай кара төндә килен булып төштем.
– Ничек карадыгыз инде бу хәлләргә? – дибез, сүзгә кушылырга җай гына эзләп торган Елизавета түтигә.
– Ничек карыйсың? Әйбәт, – ди карчык. – Алар минем дүрт малай. Алдылар да керделәр, алдылар да керделәр, кем әйтмешли. Менә шул, – ди ул кеткелдәп. – Киленем шәп, үземә охшаган, – дип мактап та куя.
– Туйлар узды, авылга кайттым, – дип дәвам итә Мария. – Хәзер бит инде миңа эш кирәк. Колхоз рәисе шул чагында мине эшкә чакырды. «Син – малларны, маллар сине ярата», – диде. Дөрес әйтте. Тәкъдименә бик рәхәтләнеп риза булдым. Беренче көнне ферма ишеген ачып кергәч тә, өнемме-төшемме дип тордым. Шулкадәр сагынылган, шулкадәр тансык. Нинди төр-кемне бирсәләр, шуның белән эшләргә әзер идем.

Әнигә рәхмәт, җиңемнән эләктереп алды да: «Минем сыерларны ал, син аларны яхшы беләсең», – дип, күктән җиргә төшерде. 25 сыер белән эшләп киткән кеше мин. 
 

«Бәхетле гаиләдә генә балалар елмая»

Мәктәптән кайтып кына кергән кызлары – Альбина белән Варвара – безне күрүгә әниләре сыман балкып китә. Шулкадәр дә охшарлар икән әниләренә. Йөзләренә кунган нур-яктылык азга гына да сүрелеп тормый. «Мин үскәч табиб булам», – ди икенче сыйныфта укучы төпчекләре Варвара. «Ә мин – җырчы», – ди Альбина. Ул гел «5»легә генә укый. Канашка музыка мәктәбенә йөри. «Әтисе машина белән йөртә», – ди әниләре горурланып. «Альбина, уйнап күрсәт әле». Кыз ялындырып тормый. Синтезаторын күтәреп чыга да, бүлмә уртасына куеп, уйнап җибәрә. Стенага эленгән дистәләгән медаль­ләренә караганда, кыз да әнисеннән калышмый. Волей­бол, теннис буенча ярышларда катнаша, йөгерешче дә икән әле үзе. Олы уллары Николайга – тиздән армиягә. Ул инде техникум тәмамларга, машинист һөнәрен үзләштерергә өлгергән. Җыеп әйткәндә, бу гаиләдә барысы да балалар өчен, аларның мәнфәгатен кайгыртып, алар турында уйлап эшләнә.
– Шат күңелле балалар, әйеме?!
 Светлана Петровна әйткәнебезне шундук эләктереп ала: «Бәхетле гаиләдә үскән бала гына шулай елмая».

Әйе, һәр почмагына сөю-ярату, наз-мәхәббәт кунган бу йорттан чыгып китәсе килми. Мария хәзер: «Ярый әле киреләнеп тормаганмын, кулыннан ычкынып чапмаганмын», – дия торгандыр. Ире Владимир әйбәт кеше булып чыкты. Ул аңа булыша. Таңнан торып сыер саву, терлек асларын чистарту – аның эше. Фермага эшкә бергә йөриләр. Елизавета түти әйткәнчә, бергә чыгып китәләр, җитәкләшеп бергә кайталар. «Ирең шундый булмаса, дүртәр көн ярышларда йөрү тәтемәс иде».
Бу сүзләрне гомер юлдашына мең рәхмәтле Мария әйтә.
 

Җиңү арты җиңүләр...

– Эшкә чыккачмы? – ди ул соравыбызга сорау белән җаваплап. – Сыерларны беләм, алар да мине таный. Эшләп китү читен булмады. Әйтерсең, мин азга гына каядыр китеп югалып торганмын да, хәзер менә кайтып, үз дөньямда йөрим. Баштан ук үземне шулай хис иттем. Бүген генә ул аппаратлар белән сауган сөт үзеннән-үзе торбалар аша китеп, суыткычларга барып урнаша. Сөтне сауганнан соң бидон белән ташыган чаклар да бар иде бит. Ул чагында менә авыр иде. Хәзер нәрсә ул?!

Аппа­рат­ны биш секундта җыйдың, сыерның җилененә көйләдең дә йөрисең араларында «Җимешем», «Мату­рым» дип. Һәр сыерымның исеме бар. Исемнәре белән дәшсәм, шундук җавап бирәләр. Һәркайсы...
– Ничә сыер инде ул хәзер?
– Илле...
– Барысының да исеме бармы? Ничек исеңдә калдырасың? – дибез, ышанмыйчарак торып.
– Менә инде, – ди Мария, әйткәнебезгә гаҗәпләнеп. – Гомер буе шулар янында бул да, исемнәрен исеңдә калдырма... Алай булмый ул. Алар бит миңа балаларым кебек. Декрет ялыннан да балаларның яше тулыр-тулмас фермага йөгердем. Ә кечкенәсе белән – ике айдан. Варвараны гел кайнанам карады. Ул – аның кызы.

Чит кулларга бирергә жәлләдем малларымны. Үземә үзем урын тапмадым. Чистартмыйлардыр, карамыйлардыр, дим, ашарларына вакытында салмыйлардыр, авырып киткән сыерлар нишли икән? Башымда гел шундый сорау булды. Җаныма урын таба алмадым.
Мария Таймасова карамагында илле сыер, дидек.

Иң алдынгы сыер савучыларга иң яхшы сыерларны сайлап биргәннәр. Моның хикмәте бар, әлбәттә.
Башка сыерларны көненә ике мәртәбә саусалар, боларны көненә өчәр мәртәбә савалар. Сыерларны да, гадәттә­гечә, иртән түгел, ә стресс алмасыннар дип, кичен юалар. «Болай иткәндә, сөт арта», – ди алдынгы сыер савучы. Февраль аенда гына да ул 24570 центнер сөт савып алган. Аның нинди һөнәр иясе булуын шушы күрсәткечләргә карап кына да чамалап була.

Хәзер ул, чыннан да, иң алдынгы сыер савучылар рәтендә. Районда, республикада гына түгел, ил күлә-мендә! Иң беренче зур җиңүе былтыр сентябрь аенда Татарстан буенча сыер савучылар арасындагы ярышта булды – «Абсолют батыр» булып калды. Хәзер аны Россия күләмендә үткәреләчәк ярышларга чакыралар.
– Каушап калмадыңмы соң?
– Юк, – ди ул, – ышандым үземә.

Түбән Новгородта узган бу ярышка илнең 56 регионыннан осталарның осталары җыела.
– Сөт аппаратын җыеп, эшләтеп җибәрергә кирәк   иде. Кемдер 12 минутта, кемдер 15 минутта җыйды. 

Ә мин 4 минут та 20 секундта җыйдым. Аппарат эшләп киткәч, куануларым... Икенче урынга да куандым, иремә шалтыраттым. Ул да: «Молодец, булдырган­сың!» – диде.

Мария күптән түгел генә булып узган «Ел хатын-кызы. Ел ир-аты: хатын-кыз карашы» республика бәйгесенең «Язмышым – һөнәрем» номинациясендә янә җиңү яулады. 
– Бу бәйгедә җиңгәч, ирең, балаларың ни дип әйтте?
– «Молодец! Булдыргансың, диделәр», – дип елмая Мария.

Без дә бу сүзләргә бик теләп кушылабыз: «Булдырасың, Мария!»

«Сөембикә», 2016, № 4.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7249
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4486
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4949
    0
    37
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2959
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9685
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда