Адым-адым 12 ай: бала гомеренең беренче елында нәрсә эшли белергә тиеш

Нәнинең иң тиз һәм күпьяклап үсеш алу чоры нәкъ  менә беренче елга туры килә. Бала өчен генә түгел, һәр әни өчен дә беренче елмаюы, уенчыкка үрелүе, борыла, аннары үрмәли башлавы, «әннә» дип дәшүе, тәпи китүе һ.б. – иң мөһим мизгелләр. Һәр «беренче»ләрнең үз вакыты, билгеле. Баладан теге яки бу уңышларны ничә айда көтәргә соң? Нарасыйның беренче елдагы үсеш күнекмәләре турында 10 еллык хезмәт стажы булган педиатр-табиб Чулпан Гаянова сөйли.

1 ай – Бала елмая башлый, аркасында яткан килеш башын тота. Карашын ялтыр-йолтыр килгән предметларда, кеше йөзендә тоткарлап тора.

2 ай – Нәни тиз генә елмаю белән җавап бирә, кешеләр сөйләменә колак сала башлый.

3 ай – Балаларча беренче тавышлар чыгара, башын инде ныклап тота.

4 ай – Нәнинең “сөйләме” активлаша, ул чын-чынлап көләргә өйрәнә,  караваты өстендә эленгән уенчыкларга үрелеп, аларны тота башлый. Тавыш ишетелгән якка борыла, аның чыганагын эзли башлый.

5 ай – Нарасый олы кеше тоткан уенчыкка үрелә һәм аны ныклы итеп тота ала, корсагына борылырга өйрәнә, кеше интонациясен тоемлый, аңлый башлый. Чит кешене якыннарыннан аера.

6 ай – Нәни корсагыннан аркасына борыла, үрмәләргә омтыла, иреннәре белән азыкны алып, кашыктан ашый башлый.

7 ай – Бала бер үк төрле иҗекләрне кабатлый, яхшы итеп үрмәли, «кая» дигән сорауга җавап биреп, әйтелгән предметны карашы белән эзли һәм таба.

8 ай – Үзе утыра һәм ята, нәрсәгә дә булса тотынып, басарга өйрәнә, уенчыклар белән озаклап уйный, өлкәннәр хәрәкәтләрен кабатларга тырыша.

9 ай – Нәни төрле предметларга тотынып йөри башлый.  Төрле предметларны әйләндерә, тәгәрәтеп йөртә, кая да булса сала, кире чыгара. Үз исемен белә, эндәшкәч, борыла.

10 ай – «Бир» дигәнгә, сораган әйберләрне бирә башлый.

11 ай – Төрле аңлатма-сүзләрне куллана башлый : «ау-ау», «пес-пес» һ.б. Үзе басып тора, шакмакларны тезә, боҗра формасындагы уенчыкны кертә-чыгара.

12 ай – Инде тотынмыйча тәпи йөри, 10 гади сүз әйтә белә, чынаяктан ярдәмсез су эчә.

 

 

Әмма барлык балалар да бертөрле булмый, билгеле. Берәүләр «тиеш»ләрне вакытыннан иртәрәк тә эшли башлый. Икенчеләр исә, үз яшьтәшләреннән бераз арттарак калырга мөмкин. Аерым балаларның “ялкаулыгы”мы бу, әллә инде бала үсешендә тоткарлыклармы? Әни кеше кайсы очракта борчыла башларга тиеш?

 

Чулпан Гаянова сүзләренчә, әгәр дә бала Кесарев кисеме юлы белән туса, яки җитлекмичә дөньяга килсә, билгеләнгән нормалардан тайпылышлар булырга мөмкин. Бу очракта неврологкка ай саен күренсәң, яхшы. 

Гадәти юл белән, вакытында туган балаларга исә план буенча 1-3-6-9-12 айда неврологка күренү шарт. Иң мөһиме – табиб киңәшләрен үтәү. Һәр балага индивидуаль караш булырга тиеш, ди белгеч.

чыганак: http://intertat.ru/tt

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Кар патшабикәсе Билгеләнгән вакытта кафеда иде инде кыз. Ишекне ачып керде дә, ярым буш залга күз йөртеп, үзенә кирәкле кешене эзләде. Гомерендә беренче күрүе булса да, ул аны әллә каян таныды. «Снежная королева!» – дигән уй сызылып үтте кабат. Ханбикәләрдәй затлы иде ханым.
    7856
    1
    107
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    6341
    1
    97
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    5030
    4
    76
  • Гомернең ике яры Бездә бүген – дебют! Гөлнур Сафиуллинаның дебюты! Ниһаять!.. Аның хикәяләр яза башлавын бик көткән идек без. Хәер, Гөлнурның журналист язмалары ук чын хикәя итеп кабул ителә: йә елмаеп, йә күз яшьләрен тыярга тырышып укыйсың... Ә геройлары үзенә охшаган: тыйнак, акыллы, сизгер күңелле, серле... Кечкенә генә бер сүзе, карашы, хәрәкәте белән дөньяларны үзгәртә, гап-гади тормышны ямьгә төрә белгән... Менә шулай! Хикәяләрендә – фәлсәфә, хисләр, сизгер хатын-кыз йөрәге, тагын әллә ниләр – кыскасы, өр-яңа халәт!
    4194
    6
    47
  • Карындашым – көндәшем  Язын чәчәк аткан алмагачның чәчәкләре ап-ак, бик матур. Ләкин нигә соң алмаларының тәме бертөрле түгел? Берсе баллы, ә икенчесе, карар күзгә матур булса да, эчендә – корт. 
    7447
    1
    43
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 март 2021 - 23:59
    Без имени
    Шаккаттым! Ничек инде, шулай яратышып, башкага чыгып була? Аның да яратуын белә торып? Андый ярату бар кешегә дә килми бит әле ул! Кем нәрсә әйтмәс... Сине яраткан кешегә чыгарга була, узеңнең куңелеңдә башка берәу булмаса. Ан
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 21:30
    Без имени
    Эзме купме гомер калган, хоть шуны бергэ яшэсэлэр иде. Кемнэн куркасы? Безнен халык торле исэрлек ясый да, шул интегуне героизм итеп, кеше ни эйтер дип, хаман шул юлын дэвам итэ. Кинэштэн генэ дэ тормый. Мало ли кто что скажет, бэлки, теге жингиме, кемме апа да очраклы гына эйтеп куйган суз булгандыр ул чибэрлэр турында? Кешенен бит уз башы да бар, кинэш биргэн кеше гаепле тугел монда. Но шунысы ин кызганычы: хаман очрашмый, курешми яши бу хатын яраткан кешесе белэн, мэнге яшэргэ жыенган, диярсен. Элеге вакытта ул интегу нигэ, анламыйм.
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 15:22
    Без имени
    Сәер кыз
    Бар да башкача булыр иде-3
  • 1 март 2021 - 16:18
    Без имени
    бер хыянэт иткэн - туктамый ул. Узегезне алдамагыз.
    Кайтуың белән... 
  • 1 март 2021 - 17:44
    Без имени
    Сез узегезне бик дорес тотасыз. Но мондый галэмэткэ чик куярга или башка отделга кучэргэ. Бары шул гына.
    Ирләр коллективында хатын-кызга кыенмы?
Реклама
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...