Язу карасы һәм... тормыш сабаклары 

 

Компьютер заманы булса да, шариклы ручканы күп итеп сатып алам, һәм, ни гаҗәп, бик тиз арада кулланып та бетерәм. Күпчелек вакыт, турыдан-туры компьютерда язсам да, рәхәтләнеп кулдан язуны өстенрәк күрәм. Бу – хобби бугай. Яраткан шөгылемнең ярты гасырлык тарихы бар. Һәм ул, шәмәхә төстәге язу карасы, каләм белән бәйле. 

 

Әтәй, егет чагында ук, үз куллары белән усактан йорт салган. Инәй шунда, зур гаиләгә, килен булып төшкән. Ул заманда, йортыбыз бик зур булмаса да, кеше өзелеп тормады. Дүрт буынны берләштергән гаиләбез әтәйнең бертуган апасының олы кызы Гөлсинәне дә сыендырды. Гаиләбездәге иң кечкенә кеше – Чулпан сеңлем, иң олысы – әтәйнең әбисе – Фатыйма карчык. Без аңа «карт картинәй» дип әйтә идек. Бала-чага алдында мактанырга теләп: «Безнең Фатыйма картинәйгә йөз яшь», – дип сөйләгәнем әле дә булса истә. Дөреслектә, аңа 90 нар тирәсе булган икән. Инәй – яшь килен буларак, ике бианасына да ярарга тырышып, совет армиясе сафларында – Германиядә хезмәт итеп кайткан каенэнесе Фәүзән абыйга зур хөрмәт белән карый торган, килгән-киткәнгә якты чырай күрсәтүче юаш һәм сабыр татар хатыны булып истә калды. Ул елларда һәр атнакич мунча ягыла һәм әтәйнең кияүдәге апасы, аеруча кыш көннәрендә гаиләсе белән, кошевкага (тарантаслы ат) төялешеп, безгә килә торганнар иде. Хәзер уйлап карыйм да, өебез вокзал шикелле булган икән бит. Кемдер килә, кайсыдыр китә дигәндәй... Авылда гына түгел, читтә дә туганнар байтак булган, күрәсең. Әтәйнең инәсе – Шәмсеҗиһан нәнәй кичләрен ерактагы туганнарга хат яза. Аныкын аңламассың, төрлесенә төрле хәреф белән яза иде хатларын. Үзбәкстан якларындагы туганнарга Коръән хәрефләре (гарәп имлясы) белән. Кайберләренә – латиницада, Уфадагы офицер энесе Нурулла зурәтәйгә Әлифба хәрефләре (кириллица) белән хат яза иде. Нәнәйнең хат язуын карап торырга яратам – тыным да чыкмый. Их, менә шулай яза белсәң иде ул!  

Реклама

Ничек булгандыр инде, кышның бер көнендә, нишләптер, өйдә берәү дә калмады. Яшел шакмаклы өр-яңа клеенка җәелгән өстәлдә Гөлсинә апаның кара савыты белән каләме, дәфтәрләре тора. Кызыгам. Шул карага манып, кыек сызыклы дәфтәргә язып карасаң икән ул! Ә нигә, нигә язып карамаска әле?!. Гөлсинә апа миннән өч яшькә зуррак. Ул беренче сыйныфта укый. Зәңгәр тышлы Әлифбадагы хәрефләрне сырлап-сырлап, матур итеп язарга өйрәнеп бетте. Мин аңа каршы якта утырып хәрефләр өйрәнәм. Менә шул хәрефләрне, үземчә инде, дәфтәр битенә яза башладым. Кулларым шәмәхә карага буялып бетте. Алай гына булса икән! Берзаман... өйалды ишеге ачылды һәм дөбер-шатыр китереп, киез итеккә сарган карны каккан тавыш ишетелде. Тәгаен, әбекәй бу. Тиз генә дәфтәрне җыеп куярга ниятләдем һәм... ялгыш, кулым тиеп китеп, кара савыты клеенка өстенә авып китте һәм тәгәрәп идәнгә үк төште. Клеенкага кытлык еллар. Анысыннан да битәр, Гөлсинә апаның китап-дәфтәрләренә язу карасы тигән булса? Ике дә уйламыйча карават астына кереп качтым. Әбекәй килеп тә керде: «Рәхмәт төшкере, кайсыгызның эше бу? Клеенканы харап иткән бит...» – дип, үзалдына кемнедер тирги башлады. Карават астында тынымны да чыгармыйча ятам. Инде тәмам кич булды. Барысы да җыелышып бетте. Гөлсинә еларга тотынды: «Язу карасы түгелгән, дәфтәрем кыек-мыек хәрефләр белән сырланган», – дип такмаклый. «Кем булыр бу? Аны Аллаһ Тәгалә күрә инде күрүен», – диешәләр олылар. Хәзерге акылым белән аңлыйм, алар минем карават астына кереп качканымны белгәннәр. Ләкин сабак бирергә уйлаганнар.  

Сабый аңыма шуны киртләп куйдым – Аллаһ Тәгалә караңгы төндәме, кояшлы көндәме, кеше барында яисә беркем булмаганда да барлык гамәлеңне Белеп, Ишетеп, Күреп тора. Аллаһтан куркуым көчле булган, күрәсең, түзмәдем, «Мин ул – хәреф язучы да, ялгыш кына караны түгүче дә», – дип, карават астыннан өн салдым. Газиз инәй, күпмедер дәрәҗәдә курка калган юаш инәем, карават астыннан мине тартып ала да, җылы кочагына кыса. «Әгәр үзең әйтмәгән булсаң, табагач белән кундыра идем», – ди миңа нәнәй. «Килен, кулың барыр идеме шул сабыйга тияргә», – дип, мине яклаша йөз яшьлек Фатыйма карт картинәй, олыгаеп беткән килененә үпкәле караш ташлап. Бераздан барысы да көлеп җибәрә. 

...Берничә елдан әтием белән әнием бик тырышып, Тайгада үскән, колач җитмәслек ак чыршы бүрәнәләрдән зу-у-у-р итеп өй салдылар. Анда да кеше өзелеп тормады. Зур бәхет-сөенечләр, авыр хәсрәтләр һәм югалтуларның шаһиты булырга туры килде ул йортыбызга. Нигәдер затлы бүрәнәдән салынган зур йортыбыз түгел, усактан салынган, идәнен үзем шәмәхә кара белән тамгалаган иске өебез һаман да төшләремә керә...  

 

Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 8046
    10
    252
  • ТУГАН ЙОРТ БУСАГАСЫ  Җиңел велосипедының бер як мөгезенә аскан авыр сумкасын йорттан-йортка йөри-йөри бушатып бетергәч, Гүзәлия өенә табан атлады. Замана үзгәрү белән, кеше белән кеше арасындагы элемтә чаралары арта бара...
    8477
    9
    198
  • Бәхет шәүләсе ​​​​​​​Тиранның төрлесе була. Кул күтәреп, җәберләп кенә торучыны түгел, кешене рухи яктан басып, иреген чикләп яшәүчеләргә карата да әйтелә ул. Карап торышка менә дигән ир, кайгыртучан әти дип уйларлык кешеләр дә гаиләдә тиран булып чыгарга мөмкин.
    8456
    6
    129
  • Ике туй – бер ир «Ике тапкыр кияүгә чыгарсың», – диде миңа чегән хатыны. Күзләремә яшь килде...
    7387
    3
    115
  • Кардагы эзләргә ни булыр?!  Урамда кар-буран уйный. Әллә быелның беренче бураны инде?! Юл кырыйларында кар эскерте өелеп тормаганга шулай тоеламы соң, әллә яуганы да эреп бетә баргангамы. Һәр яуган кар, сукмакларны тутырып бөтерелгән буран бу кышның беренчесе сыман... 
    7010
    0
    106
Соңгы комментарийлар
  • 29 гыйнвар 2020 - 09:03
    Без имени
    Зур рәхмәт Сезгә матур фикерләрегез өчен! Быел сабакташлар белән очрашуга кайткач, "ияреп" килгән хикәяләремнең берсе. "Сынау", "Рәнҗеш" дигән хикәяләремнең дә сюжетлары шушы очрашу мизгелләрендә туды. Алар "Сөембкә" сайтында басылдылар. Укучыларым белән бәйләнештә тоткан өчен "Сөембикә" кызларына олы рәхмәтләремне белдерәсем, сәламәтлек, иҗат уңышлары теләсем килә. Үрнәк булырлык та, сабак бирерлек тә, файдалы һәм кирәк язмалары белән "Сөембикә" алдагы көннәрдә дә барыбызны да куандыоып торсын! Люция Әблиева
    Кайтаваз
  • 29 гыйнвар 2020 - 10:19
    Без имени
    Әйе, сүзне әйткәнче уйларга кирәк тә, кайчак авыздан чыгып оча шул! "Каргышның тиешлесе дә уртак төшә" дия иде әнием. Шуңа күрә каргау түгел рәнҗергә дә куркам, Алла сакласын каргыш- рәнҗешләрдән. Бик гыйбрәтле язма, рәхмәт, ошады.
    ​Каргыш – каргыштан аерыла
  • 29 гыйнвар 2020 - 12:34
    Без имени
    Гыйбрәт!!! Аллам сакласын дияргә генә кала монда. Рәхмәт, уйландыра торган, тәрбияви , тирән эчтәлекле.
    Кичерү
  • 28 гыйнвар 2020 - 19:42
    Без имени
    Юк, хозай курхэтмэсен, ошондай азымга этэргэн Ир менэн бер кондэ тормас инем...
    ​Ачы көнбагыш
  • 29 гыйнвар 2020 - 03:22
    Без имени
    Бик матур язма! Дорес язылган.Узе сайлаган хонэргэ гомер буе тугры булган,яратып башкарган ,ярдэмгэ килергэ хэрвакыт эзер булган медицина кешелэренэ дан!!! Мин дэ язмадагы Рэшидэ гэ ошаган фельдшерны белэм.40 елдан артык бер авылда яшэп,эшлэп тирэ-яктагы 6 авылга медицина ярдэме курсэтуче Зилэ Кинзяшева хакында язасым килде.Зилэ узе Башкортостаннын Авыргазы районында туып ускэн.Кырмыскалы районынын Тансаит авылына медучилищены беткэч эшкэ жибэрелэ 1978 елда .шул елдан башлап элеге конгэ кадэр , пенсиядэ булуына карамастан,Зилэбез хэрбер ярдэмгэ мохтаж кешегэ медицина хезмэте курсэтэ.КЕМ.кайсы авылда,жэйме,кышмы ,буран,янгырмы -йогереп ярдэмгэ килэ. Шулай ук ул узенен тормышында кешелэр конлэшерлек итеп алып бара.Тормыш иптэше Анур белэн якты матур йорт салып кереп ике эзмэвердэй егет устереп ,аларны ойлэндереп ,оныкларына шатланып яшилэр.Зилэбез авылда гына тугел район кулэмендэ хормэтле кеше. Чын кунелемнэн килэчэктэ дэ аларга исэнлек саулык белэн озын гомер,шатлык телим!
    Кайтаваз
Реклама
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...