Куркыныч тәрәзә

Яшәргә дип туган, дөньяның ямен дә күрергә өлгермәгән балаңны югалтудан яки аның гомерлек гарип булып калуыннан да олырак хәсрәт юк әти-әни өчен. Беребез дә балаларыбызга начарлык теләми. Әмма бәла аяк астында гына. Җәй җитте исә, балалар белән бәйле бәла-казалар да арта. Алар велосипедлардан егылып имгәнәләр, үзләре генә су коенырга дип китеп, батучылары да була – болар инде зуррак балалар. Ләкин әнисенең итәгендәге сабыйларга да җәй көне зур куркыныч яный. Шәһәр җирендә куркынычның иң зуры – ачык тәрәзәләр. Җәй әле яртысына гына якынлашты, ләкин егерме бала инде егылып төшәргә өлгергән дә. Аның икесенең, кызганыч, гомерен саклап кала алмаганнар. Бу балалар начар гаиләләрдә үсүче, караучысыз балалар түгел. Татарстанда бала хокукларын яклау буенча вәкаләтле вәкил Гүзәл Удачина әйтүенчә, күбебез, бәла-каза минем белән булмас, мин баламны карыйм, сакланырга кирәклеген өйрәтәм, дип уйлый. Әмма бала бала инде. Тиктормаслык, кызыксынучанлык, әйләнә-тирәне өйрәнү аның табигатенә хас. Гүзәл ханым ата-аналарга «кул сузымы арасы» дигән кагыйдәне онытмаска куша. Мәктәпкәчә яшьтәге беле белән олы кеше арасындагы ераклык нибары кул сузымы кадәр генә булырга тиеш. Хәтта кухняга газны кысарга гына чыгып киткән арада да бәхетсезлек булырга мөмкин. Пластик тәрәзәләргә куелган чебен-черки сеткасы баланың авырлыгын тотып тору өчен көйләнмәгән. Ул – ышанычсыз. Бала тәрәзә төбенә менеп басып, сеткага таяна һәм күз ачып йомганчы аска мәтәлә. Исән калган очракта да, аның сәламәтлегенә төзәлмәслек авыр зыян килергә мөмкин һәм бу күп очракта шулай була да.

Татарстан республикасы балалар клиник хастаханәсенең Травматология һәм ортопедия бүлеге мөдире Алексей Глушков әнә шулай ди. Аның сүзләрендә, батутта сикерү, җәнлекләрне сыйпарга мөмкин булган зоопарклар, велосипед-самокатлар, монокөпчәкләр шулай ук балалар өчен куркыныч чыганаклары. Дөрес итеп егылырга өйрәтелмәгән баланы батутта сикертергә гомумән ярамый. «Егылып, нык итеп артына утыра икән, умыртка сөягенең компрессион сынуын көт тә тор. Ә бу – 2-3 атна бары тик чалкан ятып кына тору, аннары 6 айга кадәр каты корсет белән йөрү (бу вакытта утырырга ярамый), тагын алты ай ярымкаты корсеттан йөрү, аннары бер елга кадәр реабилитация дигән сүз», – ди ул.

Табиб фикеренчә, заманча велосипедлардан егылып алган имгәнүләр белән моннан 20-30 елгы сәпидләрдән егылганны шулай ук чагыштырып булмый. «Элеккеге сәпидләр нык итеп эшләнгән, рульләре физиологик дөрес, утыргычлары киңрәк итеп ясалганга, алардан егылган бала зур имгәнүләрсез генә котыла иде, – ди ул. – Ә хәзерге велосипедларның рульләре туры, төрле якка чыгып торган рычаглары бар, көпчәкләре каплаусыз, утыргычлары тар, шуңа да балалар, егылып, сәламәтлекләренә зур зыян килә».

 

Республика балалар клиник хастаханәсенең психологик хезмәте бүлеге мөдире Лилия Горохова белдерүенчә, баланы куркыныч турында кисәтү генә җитми. «Минем балам беркайчан да тәрәзә төбенә менми, дип җавап бирә әти-әниләр, – ди ул. – Әйе, моңа кадәр менмәскә, ә беркөнне тотарга да менәргә мөмкин. Чөнки балаларда әйләнә-тирәне өйрәнү ихтыяҗы бар. Тәрәзәгә килгән кошка алданып та менәргә мөмкин ул, урамдагы тавышка кызыксынып та. Сабый балаларны 9-10 яшьлек өлкән абый-апасына ышанып калдырып китү дә дөрес түгел. Баланың үз гамәлләренең нәтиҗәсен алдан фаразлый алу өчен җавап бирү сәләте күпкә соң – баш миенең маңгай өлеше җитлегеп беткәч кенә барлыкка килә. Элек аны 14 яшькә өлгереп җитә диләр иде, хәзер исә тикшеренүләр моның бик күпкә соң, кешегә 21 яшь тирәсендә генә булуын әйтә. Әти-әниләрнең дә кайчак барысын да уйлап җиткерә алмавының сәбәбе әнә шуннан. Бүгенге әти-әниләргә игътибарлылык җитеп бетми».

 

Бу кагыйдәләрне сабый балалары булган барлык әти-әниләр дә истә тотарга тиеш:

баланы ялгызын гына калдырмагыз (хәтта ишекне ачарга гына чыкканда да балагызны тәрәзәсе ачык бүлмәдә ялгыз калдырмагыз);

тәрәзәгә махсус чикләгеч куегыз. Андый мөмкинлек булмаса, тәрәзәнең тоткаларын сүтеп алыгыз;

чебен-черки сеткасына ышанмагыз. Аның ныклыгы иллюзия генә. Баланың авырлыгын чыдатмый ул сетка;

тәрәзә яныннан бала басып менәрдәй җиһазларны алыгыз;

тәрәзә төбенә менеп басуның куркыныч булуын балага кабат-кабат аңлатыгыз.

фото: https://pixabay.com

 

 

Реклама
Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 6474
    8
    202
  • ТУГАН ЙОРТ БУСАГАСЫ  Җиңел велосипедының бер як мөгезенә аскан авыр сумкасын йорттан-йортка йөри-йөри бушатып бетергәч, Гүзәлия өенә табан атлады. Замана үзгәрү белән, кеше белән кеше арасындагы элемтә чаралары арта бара...
    7207
    7
    163
  • 7309
    5
    122
  • Бәхет шәүләсе ​​​​​​​Тиранның төрлесе була. Кул күтәреп, җәберләп кенә торучыны түгел, кешене рухи яктан басып, иреген чикләп яшәүчеләргә карата да әйтелә ул. Карап торышка менә дигән ир, кайгыртучан әти дип уйларлык кешеләр дә гаиләдә тиран булып чыгарга мөмкин.
    7203
    6
    109
  • Кардагы эзләргә ни булыр?!  Урамда кар-буран уйный. Әллә быелның беренче бураны инде?! Юл кырыйларында кар эскерте өелеп тормаганга шулай тоеламы соң, әллә яуганы да эреп бетә баргангамы. Һәр яуган кар, сукмакларны тутырып бөтерелгән буран бу кышның беренчесе сыман... 
    5938
    0
    92
Соңгы комментарийлар
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Аерылып кая барам инде дилэр кубесе.Теге доньяга китэсен килмэсэ,жаен табасын.Урыны табылыр,лэкин сон булыр.Шуларны уйласыннар иде Кэусэриялэр.....
    Кертмәделәр — яхшы иттеләр
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Ярый вакытында анлашканнар.Алмаз,бары житэр диеп яшэр иде.Э Альбина икенче торле,житеш тормышта яшэргэ уйлый.Барыбер тормышлары булмас иде.
    Картага юратсаң...
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Барда яхшы бетми инде ул.. Гулиранын узгэруе шикле...
    «Китмә!» (6)
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Кино нигэ тошермилэр икэн диеп язганнар.Эх ул татарча киноларны рэхэтлэнеп карыйм.Эзлэр генэ.Бик кыйбатка тошэдер шул кинолар.
    «Китмә!» (6)
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Ата анасы шундый тэрбия биргэн инде.Бер танышым кияугэ чыгам дигэч, шулай ук каршы килделэр.Син бит врач,егет гади эшче диеп,авылда калмыйсын диделэр.Кырыкта гына чыкты кияугэ,аерылышкан олы яшьтэге иргэ.Балалары юк. Ун еллап торалар.Яшедэ илледэ инде.
    Гаиләме, карьерамы? 
Соңгы комментарийлар (блоглар)
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Минтимерне Сәкинәсез күз алдына китереп буламы инде? Әллә нинди ахмак гайбәт тараталар кайчак!
    Минтимер Шәймиев өйләнгәнме, әллә юкмы?
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Мина да бик куп жибэрделэр бу хэбэрне. Мин ышанмадым. Бу ханымны таный идем. Барысына да зинхар таратмагыз, дорес тугел дип яздым
    Минтимер Шәймиев өйләнгәнме, әллә юкмы?
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    , ялгышкан, абынган баласын туган нигез генә кабул итә, гафу итә, кичерә, терелтә. Кая барып егылсын кеше авыр мизгелендә? Әлбәттә, туган йорт бусагасына. Ата-ана булмаса да, алар калдырган дога-фатихалы туган нигезгә..
    Минтимер Шәймиев өйләнгәнме, әллә юкмы?
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Мин фотодан ул хатынны танвдым бик ошаган икэн дип уйладым. Шэймиев ойлэнгэн бик яхшы дип уйлдым. Хатынын аерып ойлэнмэгэн бит дидем. Рэхмэт сезгэ кызлар!
    Минтимер Шәймиев өйләнгәнме, әллә юкмы?
  • 23 гыйнвар 2020 - 02:01
    Без имени
    Аңламыйм сезне милләттәшләр, Нигә соң әле илнең ихтирамлы агасы гаиләсез яшәргә тиеш? Парын тапсын, калган гомерендә дә бәхетле булсын. дип телик.
    Минтимер Шәймиев өйләнгәнме, әллә юкмы?
Реклама
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...