Елан чакса...



Дөрес күрсәтелмәгән медицина ярдәме нинди аяныч нәтиҗәләргә китерергә мөмкин? 

Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының штаттан тыш баш белгеч-токсикологы Алия НАСЫЙБУЛЛИНА сөйли. 


Эсседән һәм яңгырлардан соң Татарстанда еланнарның активлашуы күзәтелә. Беренче зыян күрүчеләр дә бар. Чаллыдагы паркларның берсендә май аенда әти белән кызны зәһәр (кара) елан чага. Алар сырхауханәгә мөрәҗәгать итәләр. Хәзер сәламәтлекләре канәгатьләнерлек. 

Табигатькә чыкканда, сак булырга кирәк. Тузбаш елан, зәһәр елан, бакыр елан безнең полосада аеруча күп очрый. Зәһәр елан тешләү сәламәтлек өчен бик куркынычлы. Бигрәк тә гәүдәнең өске өлешен – муен, баш, җилкәләрне тешләсә. Анда вена һәм артерияләр күп урнашкан, агу бик тиз күчә, зыян күргән кеше үлеп китәргә дә мөмкин. Бакыр һәм тузбаш еланнары исә алай ук куркыныч түгел, –  ди Алия Насыйбуллина. 

Аяк, кул, үкчәләрне елан чакса, зыян күргән кеше озак вакытка хәрәкәтсез калырга мөмкин. Зәһәр елан чаккан очракта югалып калмыйча, тиз генә беренче ярдәмне күрсәтергә кирәк. Юкса кул яки аякны ампутацияләргә мөмкиннәр. 

 

Зәһәр елан чакса нишләргә? 

Жгут салырга, салкын әйберләр куеп торырга, агуны суыртырга, тиренең зарарланган урыннарын кисәргә йә яндырырга ярамый. Чөнки елан агуында бик күп микъдарда аксым була, ул болай да кан белән тәэмин ителүне бозып, лимфостазга китерә. Кан агышы акрыная. Шуның аркасында аяк-куллар коточкыч дәрәҗәдә шешә. 

Урман-кырларга, су буйларына барырга уйласагыз, аллергиягә каршы һәм гормональ таблеткалар алырга кирәк. Елан чаккан очракта, шушы ике препаратны кулланырга һәм күп итеп су эчәргә кирәк. 

 

Җәрәхәттән канны суырту әллә ни файда бирми. Агу лимфа тамырларында түгел, кан тамырлары буйлап тарала. 

Беренче ярдәмне күрсәткәннән соң, елан чаккан кешегә артык хәрәкәтләр ясамаска кирәк, юкса агу тарала башлый. Тиз арада хастаханәгә  мөрәҗәгать итү урынлы. 

Елан чакканнан соң пациентта шешенү, косу, хәлсезлек күзәтелә.  

Үлем очраклары булганы бармы?  

Соңгы 40 елда елан чакканнан соң үлем очраклары теркәлмәгән. Табибка мөрәҗәгать иткән пациентларга вакытында медицина ярдәме күрсәтелгән. 

Кайчан һәм кайда чагалар? 

Елан чагулар күп очракта май ахыры – июнь башына, эссе көннәр башланган чакка туры килә. Еланнар үзләре беркайчан да беренче булып һөҗүм итмиләр. Үзләренә куркыныч янавын сизгәндә яки саксыз рәвештә өстенә басканда гына чагалар. Ирләрнең еш кына – аягын, хатын-кызларның кулын тешләп алалар. 

Июнь башында алар аеруча агрессив. 

Эссе вакытларда сулыклар янында еланнар аеруча еш очрый: алар югары температураны авыр кичерә.    

    

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    9212
    10
    113
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    9263
    8
    77
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4999
    4
    58
  • Көтеп алынган бәхет Әллә күзенә күренәме, сискәнеп китте Гөлгенә. Каршысында пәйда булган Гамилне күргәч, ни уйларга да белмәде, чөнки бу  очрашу көтмәгәндә, кинәт булды. Унсигез еллап гомер үтсә дә, шундук  таныды  аны: шул ук озын буй, киң җилкә, серле караш, тик куе кара чәчләренең чигә тирәләренә ак бәс яткан. Күзләрендә ниндидер сагышмы, назмы...
    3467
    0
    37
  • Сөеп, сөелеп яшисем килә-2 «Таһирә өстеннән жалу язганнар» дигән хәбәр авылда таралганга да бер айга якын вакыт үтте. Тегеләй дә, болай да дип тикшергәннән соң: «Фактлар ачыкланмады», дигән.
    6216
    2
    26
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан