ВИЧ турында миф һәм чынбарлык

1 декабрь Бөтендөнья СПИДка каршы көрәш көне. Бу көн 1988 елдан бирле билгеләп үтелә. Быел ул «Я за #профилактика ВИЧ» шигаре астында үтә. СПИДка каршы көрәш көненең максаты – әлеге чир турында халыкка сөйләү. Кызганыч, күпме генә сөйләнелсә дә, кисәтелсә дә, чир әле чигенергә уйламый. Бүген Татарстанда ВИЧ – инфекцияле 12745 кеше исәптә тора. 2016 елның ун аенда гына да республикабызда 1037 кеше бу вирусны «эләктергән». Элегрәк ВИЧны наркоманнар, «зәңгәрләр» һәм фахишәләр генә чире генә дип уйлыйлар иде. Ләкин ул күптәннән инде бу даирәдән чыгып, гади халык арасында аршынлы адымнар белән таралып ята. Һәм иң кызганычы да, иң аянычы да – күпләр ВИЧның ничек таралганын да, аннан ничек сакланасын да белми. Күпчелек бу чирне эләктергән кешеләрдән чумадан курыккан кебек курка, аларга орынсам, кагылсам, чирләре миңа да күчмәгәе, дип шикләнә. Югыйсә, ВИЧ кул кысышу, авыру кеше белән бер мунчада юыну яки бассейнда коену, бер савыт-сабадан ашау, бер урын-җирдә йоклау, кочаклашу, хәтта үбешү аркылы да кешедән-кешегә күчми. Вичны фәкать кан, сперма яки ана сөте аша гына йоктырып була. ВИЧ йөрткән ана кеше алдан дәваланмаса, чир ана карынындагы балага да йогарга мөмкин. Ләкин, мөмкин генә, бөтен балага да йога дигән сүз түгел!

«Светлана Изамбаева фонды»ның оештыручысы һәм җитәкчесе Светлана Изамбаева 14 ел буе үзе дә ВИЧ белән көрәшә. Бу чир белән яшәргә тырышуы турында ачыктан-ачык сөйләшә башлаучыларның беренчесе ул. Күпләр үзенең чирен ничек тә яшерергә тырышканда, ул Россия буйлап чыгышлар ясый, үз тормышыннан, башкалар тормышыннан мисаллар китереп, бу чир белән тулы канлы тормыш алып барырга мөмкин, без җәмгыять куркыныч тудырмыйбыз, бу чирне әлегә тулысынча җиңеп булмаса да, «авызлыклап» була, дип, аңлату эшләре алып бара, чир белән күзгә-күз калучыларга рухи ярдәм күрсәтә. ВИЧ инфекцияле килеш тә бу дөньяга сау-сәламәт ике бала тудырган, шуның өстенә әниләре үлгәннән соң балалар йортына эләккән ике бертуганын (бер энесе балалар церебраль параличы белән авырый) алу өчен әллә никадәр бюрократия киртәләрен җиңгән бу ханым ВИЧ инфекцияле кешеләргә карата җәмгыятьнең фикерен үзгәртү өчен, әлеге чир белән яшәүчеләргә ничек булса да ярдәм итү өчен бар көчен куеп, кайвакыт үз гаиләсенә дигән вакытын, егәрен, акчасын сарыф итеп көрәшә.

Әле менә шушы көннәрдә ВИЧ белән яшәүче яшүсмерләр хакында «Книга судеб» – «Язмышлар китабы» дип аталган альбом чыгарырга йөри. Туганда ук ВИЧ белән туып, ятимнәр йортында үскән 15 баланың язмышы бәян ителгән бу альбом декабрь аенда басылып чыгарга тиеш. Балаларның, әлбәттә, йөзләре каплаулы булачак, чөнки әле җәмгыять бу кешеләрне үз эченә кабул итәргә әзер түгел.

Алла сакласын, бу чир миңа кагылмас, дип әйтеп булмый. Шуңа да ВИЧ хакында барысын да белеп торырга, кирәкмәгән шик-шөбһәләрдән, мифлардан арынырга кирәк.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7252
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4487
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2961
    4
    37
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4962
    0
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9689
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда