Тубылда «Искер-җыен» себер татарларының тарихи-мәдәни мирасы халыкара фестивале булды

Тубылда себер татарларының сигезенче тапкыр «Искер җыен» тарихи-мәдәни мирас халыкара фестивале уздырыласы турында «Татар-информ» агентлыгы алдан хәбәр иткән иде. Узган атна ахырында булган шушы чара, традицион рәвештә, Себер ханлыгы башкаласы Искер территориясендә, Тубыл – Байгара автомобиль юлының 19 нчы чакрымындагы Күчүм шәһәрлегендә, оештырылды.

«Мирас» төбәк татар иҗтимагый оешмасы һәм Себер татарларының тарихи-мәдәни мирасын өйрәнү үзәге тарафыннан оештырылган халыкара фестивальгә Төмән өлкәсе төбәгеннән, Иркутск, Новосибирск, Омск, Салехард, Казан шәһәрләреннән, хәтта Казакъстан Республикасының Семей (Семипалатинск) шәһәреннән кунаклар килгән. 

Фестивальнең беренче көнендә (җомга) Тубыл Думасының кече залында «Искернең тарихи язмышы» темасына бөтенроссия фәнни-гамәли конференциясе булып, анда себер татарларының тарихы, тарихи истәлек-һәйкәлләрне, каберлекләрне саклау һәм мәңгеләштерү юллары һ.б. мәсьәләләр турында чыгышлар ясалды. Алар арасында Казаннан танылган галим, тарих фәннәре докторы Дамир Исхаков, археолог, тарих фәннәре докторы Искәндәр Измайлов, фольклорчы Луиза Ильясова-Сөрмәтова, филология фәннәре кандидаты Нәсия Уразова һ.б. бар иде.

Себер ханлыгының башкаласы Искер шәһәренең тарихи язмышына бәйле булуга карамастан, сессия утырышларында бүгенге себер татарларының тормышына, көнкүрешенә, теленә, изге урыннарына, яшәү шартларына һ.б. темаларына бәйле чыгышлар булды. Чыгышлар арсында ара-тирә кискен фикерләр, кайбер мәсьәләләргә карата бәхәсләр дә чыкты. Бәхәс тудырган темаларның берсе – себер татарларын аерым халык итеп, ягъни «абориген»нар буларак тану һәм мәктәпләрдә җирле себер татар телендә укытуны кертү. «Без бөек татар теленең диалекты түгел, ә аерым тел», - дигән фикер еш яңгырады, диелә Бөтендөнья татар конгрессы сайтында.

Кайнар-кискен чыгышларга, җитди бәхәсләргә карамастан, конференция эше дустанә мөнәсәбәттә тәмамланды. «Мирас» оешмасы җитәкчесе Луиза Шәмсетдинова фестивальнең беренче көненнән актив катнашып, һәрвакыт ярдәм кулы сузып торган Бөтендөнья татар конгрессы бюросы әгъзасы, БТК БКның рәсми делегация җитәкчесе Дамир Исхаковка кылыч бүләк итте.

Фестивальдә катнашучыларга «История и культура сибирских татар» исемле китап тәкъдим ителде. Китап басмага Себер галимнәре тарафыннан әзерләнеп, Казанда редакцияләнгән һәм нәшер ителгән. «Бу китап кыска вакытта әзерләнде. Һәм ул, күбрәк, укытучылар өчен каралган. Без Тубылга 200 данә китап китердек. Бу китап татарлар күпләп яшәгән районнарда уртнашкан һәрбер мәктәп китапханәсендә булырга тиеш», — диде үзенең чыгышында Дамир Исхаков. Хәзерге вакытта икенче китап укучылар өчен дәреслек буларак әзерләнүе турында да хәбәр бирелде, диелә конгресс хәбәрендә.

«Татар-информ» МА Казанда «История и культура сибирских татар» (с древнейших времен до начала XXI века) китабы басылып чыгуы турында апрельдә үк хәбәр иткәнчә, ул тарих фәннәре докторы Д.М.Исхаков җитәкчелегендәге авторлар коллективы тарафыннан төзелгән. Китап «Татар халкының милли үзенчәлеген саклау (2014-2016 еллар)» Татарстан Республикасы Дәүләт программасы буенча финансланган.

Китап Көнбатыш Себер татарларының, бигрәк тә җирле халык буларак, тарихи һәм мәдәни үсеш динамикасына багышланган. Басмада аларның традицион мәдәнияте һәм аның тарихи трансформациясенә урын бирелә. Китапта гомуми татарлар һәм себер татарлары төбәк бердәйлеге мәсьәләсе дә каралган. Тулаем алганда, китап милли тарихның бер өлеше буларак Көнбатыш Себер халкы тарихы турында җентекле күзаллау бирә. Кулланма гуманитар өлкәдә белем алучы студентлар, югары сыйныф укучылары һәм төрки-татар тарихы белән кызыксынучылар өчен чыгарылган.

«История и культура сибирских татар» — ТР Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты тарафыннан, Бөтендөнья татар конгрессы инициативасы белән, туган якны өйрәнү буенча чыгарылган беренче кулланма. Аны төзүдә БТКның Этник мониторинг үзәге һәм Тубыл шәһәренең федераль «Төмән дәүләт университеты» югары һөнәри белем бирү дәүләт бюджет учреждениесе филиалының Себер татарлары тарихи-мәдәни мирасын өйрәнү үзәге катнашкан.

Гомумән, бу төр фестивальләр себер татарларының милли традицияләре, мәдәнияте яңарышына этәргеч биреп кенә калмыйча, күп милләтле Россиянең башка халыклары белән якынаюына да ярдәм итәр, дип ышана аны оештыручылар. Фестиваль кысаларында шимбә көнне үзешчән коллективлар, башкаручылар, һөнәрчеләр, милли аш-су осталары арасында бәйгеләр, милли көрәш, ат чабышлары, конкурслар оештырылган. Якшәмбе исә «Синтез» мәдәният йортында Төмән өлкәсенең «Мирас» төбәк татар иҗтимагый оешмасының 10 еллыгына йомгаклау концерты сигезенче фестивальгә нокта куйган.

сылтама: http://tat.tatar-inform.ru/news/2015/08/13/112459/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Кар патшабикәсе Билгеләнгән вакытта кафеда иде инде кыз. Ишекне ачып керде дә, ярым буш залга күз йөртеп, үзенә кирәкле кешене эзләде. Гомерендә беренче күрүе булса да, ул аны әллә каян таныды. «Снежная королева!» – дигән уй сызылып үтте кабат. Ханбикәләрдәй затлы иде ханым.
    7943
    1
    109
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    6499
    1
    99
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    5092
    4
    76
  • Гомернең ике яры Бездә бүген – дебют! Гөлнур Сафиуллинаның дебюты! Ниһаять!.. Аның хикәяләр яза башлавын бик көткән идек без. Хәер, Гөлнурның журналист язмалары ук чын хикәя итеп кабул ителә: йә елмаеп, йә күз яшьләрен тыярга тырышып укыйсың... Ә геройлары үзенә охшаган: тыйнак, акыллы, сизгер күңелле, серле... Кечкенә генә бер сүзе, карашы, хәрәкәте белән дөньяларны үзгәртә, гап-гади тормышны ямьгә төрә белгән... Менә шулай! Хикәяләрендә – фәлсәфә, хисләр, сизгер хатын-кыз йөрәге, тагын әллә ниләр – кыскасы, өр-яңа халәт!
    4270
    6
    47
  • Карындашым – көндәшем  Язын чәчәк аткан алмагачның чәчәкләре ап-ак, бик матур. Ләкин нигә соң алмаларының тәме бертөрле түгел? Берсе баллы, ә икенчесе, карар күзгә матур булса да, эчендә – корт. 
    7528
    1
    45
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 март 2021 - 23:59
    Без имени
    Шаккаттым! Ничек инде, шулай яратышып, башкага чыгып була? Аның да яратуын белә торып? Андый ярату бар кешегә дә килми бит әле ул! Кем нәрсә әйтмәс... Сине яраткан кешегә чыгарга була, узеңнең куңелеңдә башка берәу булмаса. Ан
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 21:30
    Без имени
    Эзме купме гомер калган, хоть шуны бергэ яшэсэлэр иде. Кемнэн куркасы? Безнен халык торле исэрлек ясый да, шул интегуне героизм итеп, кеше ни эйтер дип, хаман шул юлын дэвам итэ. Кинэштэн генэ дэ тормый. Мало ли кто что скажет, бэлки, теге жингиме, кемме апа да очраклы гына эйтеп куйган суз булгандыр ул чибэрлэр турында? Кешенен бит уз башы да бар, кинэш биргэн кеше гаепле тугел монда. Но шунысы ин кызганычы: хаман очрашмый, курешми яши бу хатын яраткан кешесе белэн, мэнге яшэргэ жыенган, диярсен. Элеге вакытта ул интегу нигэ, анламыйм.
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 15:22
    Без имени
    Сәер кыз
    Бар да башкача булыр иде-3
  • 1 март 2021 - 16:18
    Без имени
    бер хыянэт иткэн - туктамый ул. Узегезне алдамагыз.
    Кайтуың белән... 
  • 1 март 2021 - 17:44
    Без имени
    Сез узегезне бик дорес тотасыз. Но мондый галэмэткэ чик куярга или башка отделга кучэргэ. Бары шул гына.
    Ирләр коллективында хатын-кызга кыенмы?
Реклама
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...