Этнодиктант тәмам: 100 балл җыючылар да бар

4 октябрь ил тарихында беренче тапкыр этнографик диктант язу көне булып истә калачак. Бүген илнең һәр төбәгендә милләтләр турында белемнәрне сынадылар.


Казанда ул Халыклар дуслыгы йортында узды. Катнашучыларны теркәү 11.00 сәгатьтә генә башланса да, уникенче яртылар тирәсендә этнографик диктантны язарга 84 кеше теләк белдергән иде инде. 12.00дә исә теләүчеләрнең  саны 100дән артып китте. Алар арасында югары уку йортлары студентлары, укытучылар, дәүләт хезмәткәрләре, пенсионерлар да бар иде.

Теркәлгән кешегә махсус номер бирелә. Шул номерны тест бланкасына язып куярга кирәк. Катнашучыларны аерым-аерым түгел, бер өстәлгә дүртәрләп, урын җитмәгәннәрен алтышарлап та утырттылар.

– Әлеге диктант турында белгәч, үзебезнең белемнәрне сынап карарга булдык, – ди  КФУның антропология һәм этнология факультетының икенче курс студенты Адель Хәбибуллин. – Ни дисәк тә, шул юнәлеш буенча укыйбыз бит. Берәү дә мәҗбүр итмәде, үзебез теләк белдердек. Диктант язуның ничек оештырылуы да кызык бит. Тест биремнәрен чишкәннән соң, белемнәребезнең кайсы яктан йомшаграк икәне билгеле булачак. Билгеле, шул якка игътибар итәргә кирәк булыр.

Аның төркемдәше Гүзәл Ибраһимова да бер ел эчендә алган белемнәрен сынап карау теләге белән яна: «Диктант аноним булса да, барыбер куркыта. БДИ тапшыргандагы кебек каушау бар.  Сорауларның нинди буласын күз алдына да китермибез. Шуңа күрә 100 балл җыярмын дигән ышаныч юк. Әмма өметне сүндермибез».



Татарстан китап нәшриятыннан да өч хезмәткәр этнографик диктант биремнәрен көтеп утыра. Наилә ханым Зыятдинова монда килүенең сәбәбен үзен сынауда дисә дә, җитәкчелек әйтүен дә яшерми. Китаплар караштырып, үзләренчә әзерләнеп тә килгәннәр. Дулкынланулары йөзләренә чыккан.

Катнашучылар арасында өлкәннәр дә күренә. «Диктант турында газетадан укып белдем, – ди “Теплоконтроль” заводында эшләп, лаеклы ялга чыккан София Хәйруллина. – Әзерләнергә вакыт булмады. Шулай да үзем өчен кызык. Әти – татар, әнием урыс милләтеннән. Шуңа күрә мин ике милләт үзенчәлекләрен тулысынча беләм, дип уйлыйм. Яшәү дәверендә башка халыклар белән дә аралашырга туры килде. Татар бәйрәмнәрен дә, русныкын да тигез күрәбез».

    
– Бу диктантны язу безнең өчен бик әһәмиятле. Ниһаять, милләтара мөнәсәбәтләргә җиңел караш, аны фестивальләр, концертларга гына кайтарып калдыру ахырына якынлашып килә ахрысы, – дип фикерләре белән уртаклашты Халыклар дуслыгы йорты директоры Илдус Шәрипов. – Милли сәясәт – бик зур көч. Дөрес алып барылмаган сәясәт зур дәүләтләрне дә таркатып ташлый. Кызганычка каршы, моның мисалларын дөньяның ничәмә-ничә төбәгендә күзәтәбез. Без күпмилләтле республикада, күпмилләтле илдә яшибез. Бу милләтләр арасында ничек бер-беренә ихтирамны, тынычлыкны саклап калырга? Әлбәттә, бер-береңне белергә кирәк. Белемебез тиешле дәрәҗәдә, дип әйтеп булмый. Моннан  өч ел элек, без Халыклар дуслыгы йортында “Дуслык дәресләре” оештыра башлаган идек. Максатыбыз – 7 сыйныф балаларына төп нигез булган белемнәрне бирү. Күпме халык яши, мөнәсәбәтләр нинди булырга тиеш һ.б.лар турында бергәләп сөйләштек. Зур халыкмы, кечкенәме, аларның барысының да хокуклары бер. Бүгенге диктант язу сүзе шартлы рәвештә кулланыла. Чынлыкта, бу – тест. Без кайчандыр башлаган эшне илебез күләмендә танытмакчы булалар. Бу форсаттан файдаланып, этнографик диктантка республикабызда эшләп  килүче Дуслык йорты хезмәткәрләрен дә катнашырга чакырдык. Республика районнары, шәһәрләрендә милли сәясәт белән шөгыльләнүче дәүләт вәкилләре дә катнашачак һәм бу безнең өчен мөһим. Милләтләрне ни дәрәҗәдә белүебезне нәтиҗәләр ясалганда  ачыкларбыз. Минем уйлавымча, киләчәктә этнографиядән иң гади белемнәр мәктәптә дә, хакимият органнарында эшләүчеләргә дә җиткерелергә тиеш.

Ирек Илдус улы үзе дә, башка катнашучылар белән бер класста утырып, белемнәрен сынады. “Барысын да беләм, дип әйтеп булмый. Биремнәр бик гади кебек тоелса да, кайберләре катлаулы”, – диде ул.

– Илебездә йөзләгән Дуслык йортлары эшләп килә. Бу  эшне һәркем үзе белгәнчә башкара. Кызганычка каршы, Дуслык йорты эшчәнлегендә бернинди кагыйдә дә, тәртип тә юк. Бу, әлбәттә, вакытлыча күренеш. Чөнки милли сәясәт мәсьәләләрендә Дуслык йортлары, Милли-мәдәни үзәкләр, халыклар Ассамблеясы – беренче сызыкта басып тора торган оешмалар. Монда үзең белгәнчә генә эшләү дөрес түгел. Безнең янда фән кешеләре дә, хакимият вәкилләре дә булырга тиеш. Милли-мәдәни оешмалар белән кулга кул тотынышып эшләү кирәк, – дип сүзен тәмамлады Илдус Шәрипов.

Ул арада 45 минутка сыешып, эшләрен тәмамлаучылар да күренде. Оештыручыларның кыскача анализына карасак, биремнәр буенча 100 балл җыючылар да бар. Алар, нигездә, мәктәп укытучылары.

Исегезгә төшерәбез: этнографик диктант нәтиҗәләре 4 ноябрь көнне – Халыклар бердәмлеге көнендә игълан ителәчәк. Ә якынча йомгакны һәркем иртәгә Татарстан халыклары Ассамблеясы сайтына кереп карый алачак.

 



чыганак: http://intertat.ru/tt

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7241
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4485
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4927
    0
    37
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2957
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9678
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда