​Без булмасак, кем?

Аның белмәгән өлкәсе, эшләп карамаган эше юк. Үзе икътисадчы, ашчы, тегүче, чигүче, биюче, үзе фотограф, дизайнер, бизнес-леди, спортчы, өстәвенә, үзе яшь, чибәр. Исеме – Зәринә. 

Зәринә Калменова Казакъстанның Актүбә шәһәреннән. Казакъстанда туып үссә дә, чып-чын татар кызы ул. Татар әти белән татар әнидән туганга гына түгел, ә җаны, рухы белән дә татар кызы. Нәсел төбе Татарстанның Әтнә районы Кече Әтнә авылыннан. Әтисе Габделфәт абзый – шул авыл егете.

Зәринә белән ничек таныштыкмы? Бөтендөнья татар хатын-кызларының «Ак калфак» иҗтимагый оешмасы уздырган кызыклы бер мастер-класста очраштык без аның белән. Төрле төбәкләрдә сибелеп яшәүче актив татар кызларын җыеп, калфак белән изү чигәргә өйрәткәннәр иде ул чакта. Зәринәне әнә шунда күреп алдык. Ул үзенә тиешлесен әллә кайчан чигеп, эшен бетергән дә, күршесенекен чигешә иде. Өстендә җыйнак кара күлмәк, коңгырт чәчләренә чигүле калфак кадап куйган. Әллә шул калфагы белән җәлеп итте инде... Гап-гади күлмәк белән энҗеле калфакны шулай матур итеп яраштырып киюе күңелгә кереп калды бугай.
 

Туйлар

– Төп эшем – туйлар оештыру. Бу өлкәдә мин инде ун еллап. 2003 елда туйлар уздыру белән шөгыльләнүче бер фирмага эшкә урнашырга килдем. Атна буе очрашуга йөрттеләр, әмма ахырдан эшкә алмадылар. Миннән кайтышларны алдылар, ә мине юк. «Ни өчен?» – дигән соравыма: «Киләчәктә безгә конкурент булуыңнан куркабыз», – дигән җавап ишеттем. Минем ише кыюсыз кыз өчен бу бер этәргеч булды. Мине эшкә алудан баш тарткан шушы ханым аркасында үз-үземне сынап карарга ният иттем. Үз көчемә иң элек үземнең ышануым кирәк иде. Беренче мәлләрдә дус кызым белән икәү эшләдек.

Буш урында булдырылган бизнес иде бу. Акчабыз юк югын да, әмма бездәге идея һәм хыял!.. Шуның белән алдырдык та. Әлбәттә, ялгышулар да, күңел кайтулар да, күз яшьләре дә булмады түгел, кая инде алардан башка?! Мин баштарак бәйрәмнәрнең фәкать күңел ачу ягын гына кайгырта идем, тора-бара кичәнең сценариен төзеп, үзем үк алып бара башладым, зал бизәү нечкәлекләрен үзләштердем. Безнең татар туйлары казакъ туйларыннан күңеллерәк уза. Татарлар җыр-бию, кызыклы уеннар ярата. Казакъларның туйлары башкача – алар борынгы йолаларга зур игътибар бирә, уен-көлкегә күп урын юк. Кунакларга сүз биреп, озаклап аларны тыңлыйлар. Казакъ туйлары ике көн бара. Беренче көнне кәләшнең туганнары, дуслары бәйрәм итә. Кияү ягыннан катнашучы аз. Икенче көнне исә киресенчә, кияү яклары бәйрәм итә. Никах бу көнне загста теркәлә, аннан яшьләр мәчеткә керәләр. Татар кәләшләре заманча туй күлмәкләренә өстенлек бирсә, казакъ кәләшләре борынгы милли үрнәктә тегелгән киемнәрне кия.

«Тырышлык һәрвакыт җиңеп чыга», – дияргә яратам мин хәзер. 2010 елда үземнең бию студиямне һәм фитнес залымны ачтым (дөрес, ярты елдан соң фитнес залын ябарга туры килде). «Махаон» дип аталган шоу-балетыбыз эшли башлады. Аның ачылганына быел биш ел була. Корпоратив кичәләрдә, туйларда, төрле бәйрәм­нәрдә чыгышлар ясыйбыз. Төркемдә биш кеше – өч кыз, ике егет. Биюләрне бергә куябыз, күнекмәләрне (аның модалы яңа сүзе бар – стретчинг, диләр) үзем үткәрәм. Әле менә икенче запас состав туплый башладым. Кастинглар уздырабыз. Беррәттән балалар өчен бию студиясе дә ачмакчы булам. 
 


Зәринәнең тарих дәфтәре

Аның шактый калын тарих дәфтәре бар. Ул дәфтәрнең барлыкка килүен Зәринә болайрак дигән иде. Көннәрдән бер көнне башында кинәт туган уй хәйран иткән кызны: нәсел чылбырының фәкать өч кенә буынын белә икән бит ул! Ерак әби-бабалары кем булганнар, ничек яшәгәннәр, бу дөньядан ничек киткәннәр? Нигә алар хакында берни белми ул?! Бүгенге көндә Татарстанның Биектау районында гомер итүче Рәшидә әбекәе, әти-әнисе исән чакта алардан бар белгәннәрен сөйләтеп калырга тырыша хәзер. Сөйләгән һәр сүзләрен дәфтәренә терки. Нәсел агачын – шәҗәрәне җиде буынгача торгызу өчен, ай-һай, тырышырга кирәк әле. Әмма торгыза алган кадәре дә балаларына, оныкларына нинди зур ядкарь булачак бит. Татарстанга бер кайтуында авылдан авылга, йорттан йортка йөреп борынгы әйберләр дә җыйган әле ул. Узган гасыр башында ук чигел­гән ул калфак-кәләпүшләр, каюлы читекләр, намазлыклар (кемнәрдер хәтта ефәк шәлләренә кадәр биргән) хәзер «Шатлык» берләшмәсе музеенда саклана. 
 
Зәринәнең тормышында бәйрәмнәр күп. Чөнки... ул үзе шул бәйрәмнәрне оештыручы.


«Шатлык»лы еллар

Тарих белән кызыксына башлавына да «Шатлык» гаепле. Хәер, «Шатлык»та гына түгел сәбәп. Урам ташларына кадәр тарих сеңгән Татар бистәсендә яшә дә, тарих белән кызыксынма, имеш. Кайчандыр бу бистәдә татар мәктәбе дә эшләгән. Җәлилчеләрнең берсе – Гай­нан Кормаш, армиягә алынганчы, аның директоры булып торган. Хәзер «Шатлык» милли-мәдәни берләш­мәсе каршында эшләүче якшәмбе мәктәбе һәм Актүбә­нең бер урамы аның исемен йөртә, һәр елны яшьләр, җыелып, бу урамга агачлар, чәчәкләр утырталар икән. Актүбәдә Гайнан Кормашның сеңлесе Дания апа Гыйз­зәтуллина яши. Татар-башкорт яшьләрен үз тирәсенә туплап, татарлыкларын онытырга юл куймаучы «Шатлык» милли-мәдәни берләшмәсе 1999 елда оешкан. Зәринә аңа сукмакны 2008 елда салган. Татар теле дәресләре җәлеп иткән аны. «Бер дәрестә утызар сүз өйрәнә идек. Дәресләр уен рәвешендә узганга, бар да истә кала торган иде», – ди ул. Соңрак аның үзен дә бирегә укытучы итеп чакырганнар.

Балаларга татар халкының борын-борыннан күчә килгән кул эшләрен өйрәтә ул. 2004 елда «Шатлык» берләшмәсенең бер бүлеге сыйфатында «Мирас» яшьләр оешмасы барлыкка килгән. 14 кеше йөри башлаган булган, хәзер инде «Мирас»лы яшьләр саны илледән арткан. Зәринә аларның әйдәманы. Татар яшьләре дөньяның кайсы өлкә­сендә зур очрашуга җыела, алар – шунда. Шигарь­ләре: «Без булмасак, кем?» Бурычлары зурдан – татар-башкорт яшьләренең милли үзаңын үстерү, телне, әдәбиятны өйрәнү. «Татар телен белгәннәр тагын ундүрт телдә аралаша ала, диләр бит, – ди Зәринә. – Казакъ яшьләре барысы да үз телләрендә сөйләшә, аларда туган телен белмәүчене очратмассың. Без алардан киммени? Безнең дә үз телебезне онытырга хакыбыз юк!» 

Сүз дә юк, хәзерге яшьләр бик актив. Үзләренең кайсы нәселдән булуын беләселәре килә, тарих белән кызыксыналар. Тарих ул – без, шушы дөньяга килеп киткән кешеләр. Яшьләр, безнең Зәринә кебекләр – тарих агачының яңа яфраклары. Тарих елъязмасына яңа юлларны инде алар терки.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7971
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    9016
    2
    66
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6126
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4394
    0
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда