Сәлим кире кайтырмы?

Мин бу кешеләр, аларның катлаулы язмышы хакында, бу якларга килен булып төшеп, туйлар узуга ишеттем. Беркатлылыгым белән: “Читләргә дә “туганым” дип кенә эндәшүче кешеләр бер-берсен шулай рәнҗетә аламы икәнни?” — дип уйлавым да истә. (Белмәгән кешегә дә шулай якын итеп дәшүләре — мондагы апай-агайларның бер матур гадәте ул.)

Әнкәй, каенанам, аларны Яңа Калада яшиләр, диде. “Килен кешегә гел сорау биреп утыру килешмәс”, — дип, анысы нинди шәһәр тагын, дип төпченмәдем. Соңрак белдем, яңарак оешкан район үзәген шулай атыйлар икән. Язмамдагы геройларның чын исемен әйтмәгән кебек, алар яшәгән төбәкне дә ачыктан-ачык язмам. Хәлләре чит ләрдән яшерүдән күптән узса да, бер гаепсез балалар бар.

Йөрәген хәсрәт көйдерсә дә, яшьлек матурлыгын җуймаган Сылу ханымның язмышы хакында үз авызыннан, үзеннән сөйләтим әле. Шулай андаешлырак булыр.

— Аңардан башка бер генә егет белән дә йөрмәгән, бүтән ир-атны белмәгәнгә шулай якындыр инде ул миңа. Сәлимгә барганда унсигез яңа тулган иде.
Сигез ел төп йортта, каенана белән яшәдек. Бер-бер артлы ике малай таптым. Аннан менә Яңа Калага күчтек. Дүрт бүлмәле фатир алдык. Кыз булмаемы, дип, өченчесенә тәвәккәлләдем, тагын бер малай алып кайттым.

Бездән, миннән читләшүен үзем сизеп, андап өлгергәнче, “яңа хәбәрне” күршеләр җиткерде. Урамның да күзе бар бит, өйдән “командировкага” дип китеп, “аңарда” кунып чыгуын белеп, күреп калганнар. Беренче мәлдә, билгеле, ышанмадым, дөресрәге, ышанырга теләмәдем... Ә аннан, үз күзләрем белән күргәч... Ирем яңа мәхәббәтен күрше йорттан гына тапкан булып чыкты. Ишекләреннән кем кергәне, кем чыкканы безнең тәрәзәләрдән уч төбендәге кебек күренә.

Гаиләңә хыянәт керсә, бер-береңә хөрмәт шунда ук юкка чыга икән. Әллә ничә тапкыр сүз башлап карадым. “Гайбәт сүз сөйләп башымны катырма”, — дип, авызымны япты. Аның каравы, өйдә кунмаган төннәре ешайды.
Апрель кергәч, беркөнне әйберләрен җыйный башлады бу. “Кая барасың?” — дим, мине ташласа да, өч малаен калдырып чыгып китә алачагына соңгы минуткача ышанмадым шул.
-  Балаларны үстерергә булышырмын, алар бит мине келәр. Әйбер-ни кирәксә, аптырап торма, шылтырат, — ди.
- Йөрсәң-йөр. Әнә, үзеңә бер бүлмәдә тор, балаларны гына ташлама, — дип карадым.
-  Соң инде, — диде.

Ул әлеге хатынның авылына кайтып, аны әнисеннән сорап килгән икән. Хатыны, өч малае белән яшәп ятуын, билгеле, әйтеп тормаган, күрәсең.
Башымны иеп, күрше йортка кердем. Юк, чәчен йолкырга да ябышмадым, йөзен дә ертып төшермәдем.
- Нигә безнең арага керәсең, нигә тормышны бозасың, балалар хакына тукта, — дип ялвардым.
 - Ирсез торып кара әле, нигә икәнен белерсең, — диде.
  
Сәгать дүртләрдә әтиебез аның янына кереп китте.
Көн яктысында әйберләрен алып чыгарга кешеләрдән оялды бугай, караңгы төшкәч, төнлә генә ташыды.

Бергә ундүрт ел гомер иткәч... Малайларның кечкенәсенә өч тә тулмаган иде әле. Хатын кирәкмәгәч, балалар да кирәкми икән ул ир кешегә.

Бер онытылмый, ул көнне өйдә үкси-үкси мин еласам, урамда төне буе яңгыр яуды. Авыр булды гына, дисәм, берни дә әйтмәгән кебек булыр. Бер ай урыннан тормадым.

Хыянәтнең нинди олы хәсрәт икәнен үз башыннан кичер гәннәр белә инде. Күзең күрмәс җиргә китсә бер хәл, ишек төбеңә кадәр кайта да, борылып, башка берәү янына кереп китә бит. Тәрәз каршыңнан култыклашып көлешә-көлешә узалар... Көн саен...

Аталары чыгып киткәнгә бигрәк тә олы малай бик гарьләнде. Урамга уйнарга чыгуны онытты. Диванга каплана да елый, каплана да елый. Уртанчысы авылда, әбисе янында тора иде. “Әбиең белән калсаң, матай алып бирәм мин сиңа”, — дигән әтисе. “Әнине матайга алыштырмыйм”, — дип, минем янга кайтты.
Яңа хатынның малаен урамда әллә ничә тотып кыйна дылар. “Балакайларым, аның гаебе юк”, — дип, кат-кат аңлаткач кына туктадылар.
Авылга кайткач, әбиләренең тәрәзәләрен кырып чыктылар.

...Сәлим бездән яшь хатыны янына язын чыкты, ә көз башында эш белән Казанга баргач, машинасы белән кешеләр таптатты. Бер картның, дүрт айлык баласы белән яшь ананың гомере өзелде. Халык “аһ” итте,    очраган берсе: “Күз яшегез тотты Сәлимне, Сылу”, — диделәр. Үзе дә: “Балаларның яше генә төште. Иртән төш күрдем, өчесе — өч яктан машинама асылынып, “әти китмә, әти китмә”, дип, еладылар”, — дигән.

Малайларны    җитәкләп, Казанга чыгып киттем. Хәзер менә: “Нәрсәгә йөрдем икән?” — дип үкенәм. Ә ул чакта: “Тагын кайчан күрешерләр, ул — малайларны, болары — әтиләрен күреп калсыннар”, — дип уйладым.
Кайтуыбызга яңа хатыны: “Нәрсә, ир эзләп бардыңмы анда?” — дип, телефоннан шылтыратты.
Тугыз ел ярымга утыртканнар иде, амнистия арты амнистия булды да, ике ел ярымнан кайтып та төште. Безгә түгел, билгеле, күрше йортка...

Беренче мәлдә балалар белән бөтенләй сөйләшми иде. “Алар үзләре башлап дәшәргә тиешләр!” — дигән сүзен ишеттерделәр. Малайлар үзсүзле булып чыктылар. “Әтиегез ләбаса ул сезнең, исәнләшеп булса да узыгыз”, — дип, шактый тукыдым. Барыбер чын күңелләреннән, якын итеп дәшмиләр инде.

Өч баланы аякка бастырасы булганда киткән Сәлимне уйлап утыра алмыйсың. Үскән саен аларга күбрәк кирәк бит. Исән генә булсыннар. Олысы солдат инде хәзер. “Әнине саклагыз, ул бит бердәнбер. Юкка-барга борчымагыз, булдыра алганча булышыгыз”, — дип яза энеләренә.

Әтиләре чыгып киткәнгә җиде ел булды быел. Йөрәктәге яра төзәлмәсә дә, гомер уза икән. Яшермим, кияүгә сораучыларда булып тора. Тик... кеше баласының мышнавы да ярамый, диләр бит. Балаларым сыймаган җирдә җан тынычлыгы тапмам, дим.

Аннан... ирләрне артык яратырга ярамый икән шул. Кияүгә чыксам да, башка берәүне Сәлимне яраткан кебек ярата да, якын итә алмамдыр инде.
“Йөрәгеңне бетермә. Ул анда аптыраганнан гына тора. Атналап-атналап дәшешмиләр”, — дигән сүзләрне җиткерәләр. Мине юату гына булмаса... Сәлим өчен ишекне йозакка бикләгәнем юк...    

Сылу ханымның моңсу күзләре никтер онытылмый. Үзен ярты бәхетсез иткән ир-атны бүген дә “яратам” диюе аңлашылмый. Бөтен авыл, барча танышлар Сәлимгә хатынының, малайларының күз яше, бәддогасы төшәр сәгатьне көткәндә, Сылу элеккеге иренә: “Исән генә булсын”, — дип теләк тели. Улларына әтиләрен бик тә якын итәсе килә. “Кем белә, бәлки, ул киләчәктә алар кулына калыр”, — ди. Тәрәз төбендә, бер ишек алдында газиз иренең башка берәү белән яшәп ятуын күтәрә алган хатынның сабырлыгы шаккатыра. Ә Сәлим... Мин ул ирне бөтенләй андамыйм. Машина алган, Яңа Каланың икенче башында үз йортын җиткезеп килә, диләр. Байлыгы булыр, күңел тынычлыгы булырмы менә? Багалмадай хатынының мәхәббәтен, яратуын таптап, үз каны — балаларының ихтирамын югалткач, яңа гыйшкына гына куанып яши алырмы икән ул ир?

Мин нигәдер Яңа Кала якларыннан: “Сәлим кире кайткан. Сылу аны гафу иткән”, — дигән хәбәрне ишетермен, дип, өметләнәм. Күңел сиземләвем алдамаса гына ярар иде.
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 9 декабрь 2019 - 16:11
    Без имени
    Бу хэллэр не баштан кичергэн кеше була рак язам, кайтыр бэлки дип, гомерпгезне эрэм итмэгез, рэхэтлэнеп, матур итеп яшэгез,балалар шатлыгы белэн яшэгез, хатын кыз очен, ин мохиме, анын балалары, 🙏🙏🙏
  • 4 ноябрь 2019 - 07:46
    Без имени
    Ярый эле, Сэлим кайтып, янадан эйбэт кенэ тора башлаганнар диеп язылмаган! Эх Сылу, Сылу!!!
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    10157
    5
    129
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    5964
    1
    82
  • 7155
    2
    52
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8169
    1
    46
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 сентябрь 2020 - 07:50
    Без имени
    Минем курше авылга к лен булып тошкэн апам нэк шушындый тормыш а гомер кичерде, кайнэсе эгэр балалар га берэр кием алса апам барында мичкэ ата иде дип сойли, бер вакыт малае на бурек алып кайткан идём кулымнан тартып алдыда янып торган мичкэ а ты ди, ике каен сенелсе бар иде эти _энисе урынга калгач пинсэлэрен алдылар, э кайтып та алып китеп тэ карамадылар алар вафат инде хэзер, э апамны хэзер бик авыр чир бэреп екты шулай бер рэхэт курмэде язсан язып бетерэ торган тугел роман язырлык анын тормыш, аллам андый тормыш ны бер кемгэ дэ курсэтмэсен
    Инде минем чират...
  • 18 сентябрь 2020 - 10:15
    Без имени
    Бик матур хикэя !!! Укыйсы да бик кунелле булды !!! Эйдэ бергэлэшеп устерсеннэр инде сабыйларын .... Лэйлэ узе дэ югалтуны кичергэн бит !!!Бэхет елмайган димэк .... Бэхетлэре булсын барча балаларнын да .... Кеше бэхет очен туа,бэхетле булсын hэркем ....
    Син минем балам!
  • 18 сентябрь 2020 - 14:00
    Без имени
    Бик яхшы эсэр,бик азлар гына анлый шул язмышнын кисэтуен.Яшь чагымда ирем бн ачуланышкач,сойлэшмим дип уземэ-узем суз биреп,ярты кон сойлэшмэсэм,ике улымнын берсе нык итеп авырый башлый иделэр,температуралар бн.Шуннан сойлэшэ башлыйсын инде,уртак борчу килгэч.Купме сынадым,гел шулай була иде,аннары тэкэбберлегемне читкэ куеп,элэгешсэк тэ,сойлэшмичэ йормэдем,мин хаклы булсам,ярар,Аннан минем Бер жирем жэ кимеми дип,уземне тынычландыра идем.Бер тирэ,аерылыйм микэн эллэ дигэн уйлар да кергэлэде,аннары уйладым,этилэре балаларга минем шикелле ук якын,бигрэк тэ ир балага,этилэреннэн аерып алсам,барыбер мине гаеплэрлэр,алар да бит ир кешелэр,алга таба узем генэ доес тэрбия бирэ алырмынмы дип,барысын уйлап торып калдым.Аллага шокер,хэзер шуна соенеп бетэ алмыйм,инде 45-ел яшибез.Балалар да гаилэле,аларга гел тигезлектэ уз балаларын узлэренэ устерулэрен телим.Балалар бэхете эти-энидэн тора.
    Бала хакы
  • 18 сентябрь 2020 - 14:47
    Без имени
    Шуннан ни булды?
    Яңгыр 
  • 18 сентябрь 2020 - 15:05
    Без имени
    Фото, фото, купме хатирэ саклый. Ойгэ кайткач, экрен генэ фотоальбом алып, карап утырырга яратам. Менэ балачак, менэ усмер чак, менэ мин инде усеп житкэнмен. Бу ваеыт аралыгында ни генэ булмады, ни генэ тормышта алышынмады. Сагынып искэ аласын. Тагын бер кайтыр идем дип эченнэн генэ хыялланасын.
    Фотолар дәвалый? 
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...