Сәлим кире кайтырмы?

Мин бу кешеләр, аларның катлаулы язмышы хакында, бу якларга килен булып төшеп, туйлар узуга ишеттем. Беркатлылыгым белән: “Читләргә дә “туганым” дип кенә эндәшүче кешеләр бер-берсен шулай рәнҗетә аламы икәнни?” — дип уйлавым да истә. (Белмәгән кешегә дә шулай якын итеп дәшүләре — мондагы апай-агайларның бер матур гадәте ул.)

Әнкәй, каенанам, аларны Яңа Калада яшиләр, диде. “Килен кешегә гел сорау биреп утыру килешмәс”, — дип, анысы нинди шәһәр тагын, дип төпченмәдем. Соңрак белдем, яңарак оешкан район үзәген шулай атыйлар икән. Язмамдагы геройларның чын исемен әйтмәгән кебек, алар яшәгән төбәкне дә ачыктан-ачык язмам. Хәлләре чит ләрдән яшерүдән күптән узса да, бер гаепсез балалар бар.

Йөрәген хәсрәт көйдерсә дә, яшьлек матурлыгын җуймаган Сылу ханымның язмышы хакында үз авызыннан, үзеннән сөйләтим әле. Шулай андаешлырак булыр.

— Аңардан башка бер генә егет белән дә йөрмәгән, бүтән ир-атны белмәгәнгә шулай якындыр инде ул миңа. Сәлимгә барганда унсигез яңа тулган иде.
Сигез ел төп йортта, каенана белән яшәдек. Бер-бер артлы ике малай таптым. Аннан менә Яңа Калага күчтек. Дүрт бүлмәле фатир алдык. Кыз булмаемы, дип, өченчесенә тәвәккәлләдем, тагын бер малай алып кайттым.

Бездән, миннән читләшүен үзем сизеп, андап өлгергәнче, “яңа хәбәрне” күршеләр җиткерде. Урамның да күзе бар бит, өйдән “командировкага” дип китеп, “аңарда” кунып чыгуын белеп, күреп калганнар. Беренче мәлдә, билгеле, ышанмадым, дөресрәге, ышанырга теләмәдем... Ә аннан, үз күзләрем белән күргәч... Ирем яңа мәхәббәтен күрше йорттан гына тапкан булып чыкты. Ишекләреннән кем кергәне, кем чыкканы безнең тәрәзәләрдән уч төбендәге кебек күренә.

Гаиләңә хыянәт керсә, бер-береңә хөрмәт шунда ук юкка чыга икән. Әллә ничә тапкыр сүз башлап карадым. “Гайбәт сүз сөйләп башымны катырма”, — дип, авызымны япты. Аның каравы, өйдә кунмаган төннәре ешайды.
Апрель кергәч, беркөнне әйберләрен җыйный башлады бу. “Кая барасың?” — дим, мине ташласа да, өч малаен калдырып чыгып китә алачагына соңгы минуткача ышанмадым шул.
-  Балаларны үстерергә булышырмын, алар бит мине келәр. Әйбер-ни кирәксә, аптырап торма, шылтырат, — ди.
- Йөрсәң-йөр. Әнә, үзеңә бер бүлмәдә тор, балаларны гына ташлама, — дип карадым.
-  Соң инде, — диде.

Ул әлеге хатынның авылына кайтып, аны әнисеннән сорап килгән икән. Хатыны, өч малае белән яшәп ятуын, билгеле, әйтеп тормаган, күрәсең.
Башымны иеп, күрше йортка кердем. Юк, чәчен йолкырга да ябышмадым, йөзен дә ертып төшермәдем.
- Нигә безнең арага керәсең, нигә тормышны бозасың, балалар хакына тукта, — дип ялвардым.
 - Ирсез торып кара әле, нигә икәнен белерсең, — диде.
  
Сәгать дүртләрдә әтиебез аның янына кереп китте.
Көн яктысында әйберләрен алып чыгарга кешеләрдән оялды бугай, караңгы төшкәч, төнлә генә ташыды.

Бергә ундүрт ел гомер иткәч... Малайларның кечкенәсенә өч тә тулмаган иде әле. Хатын кирәкмәгәч, балалар да кирәкми икән ул ир кешегә.

Бер онытылмый, ул көнне өйдә үкси-үкси мин еласам, урамда төне буе яңгыр яуды. Авыр булды гына, дисәм, берни дә әйтмәгән кебек булыр. Бер ай урыннан тормадым.

Хыянәтнең нинди олы хәсрәт икәнен үз башыннан кичер гәннәр белә инде. Күзең күрмәс җиргә китсә бер хәл, ишек төбеңә кадәр кайта да, борылып, башка берәү янына кереп китә бит. Тәрәз каршыңнан култыклашып көлешә-көлешә узалар... Көн саен...

Аталары чыгып киткәнгә бигрәк тә олы малай бик гарьләнде. Урамга уйнарга чыгуны онытты. Диванга каплана да елый, каплана да елый. Уртанчысы авылда, әбисе янында тора иде. “Әбиең белән калсаң, матай алып бирәм мин сиңа”, — дигән әтисе. “Әнине матайга алыштырмыйм”, — дип, минем янга кайтты.
Яңа хатынның малаен урамда әллә ничә тотып кыйна дылар. “Балакайларым, аның гаебе юк”, — дип, кат-кат аңлаткач кына туктадылар.
Авылга кайткач, әбиләренең тәрәзәләрен кырып чыктылар.

...Сәлим бездән яшь хатыны янына язын чыкты, ә көз башында эш белән Казанга баргач, машинасы белән кешеләр таптатты. Бер картның, дүрт айлык баласы белән яшь ананың гомере өзелде. Халык “аһ” итте,    очраган берсе: “Күз яшегез тотты Сәлимне, Сылу”, — диделәр. Үзе дә: “Балаларның яше генә төште. Иртән төш күрдем, өчесе — өч яктан машинама асылынып, “әти китмә, әти китмә”, дип, еладылар”, — дигән.

Малайларны    җитәкләп, Казанга чыгып киттем. Хәзер менә: “Нәрсәгә йөрдем икән?” — дип үкенәм. Ә ул чакта: “Тагын кайчан күрешерләр, ул — малайларны, болары — әтиләрен күреп калсыннар”, — дип уйладым.
Кайтуыбызга яңа хатыны: “Нәрсә, ир эзләп бардыңмы анда?” — дип, телефоннан шылтыратты.
Тугыз ел ярымга утыртканнар иде, амнистия арты амнистия булды да, ике ел ярымнан кайтып та төште. Безгә түгел, билгеле, күрше йортка...

Беренче мәлдә балалар белән бөтенләй сөйләшми иде. “Алар үзләре башлап дәшәргә тиешләр!” — дигән сүзен ишеттерделәр. Малайлар үзсүзле булып чыктылар. “Әтиегез ләбаса ул сезнең, исәнләшеп булса да узыгыз”, — дип, шактый тукыдым. Барыбер чын күңелләреннән, якын итеп дәшмиләр инде.

Өч баланы аякка бастырасы булганда киткән Сәлимне уйлап утыра алмыйсың. Үскән саен аларга күбрәк кирәк бит. Исән генә булсыннар. Олысы солдат инде хәзер. “Әнине саклагыз, ул бит бердәнбер. Юкка-барга борчымагыз, булдыра алганча булышыгыз”, — дип яза энеләренә.

Әтиләре чыгып киткәнгә җиде ел булды быел. Йөрәктәге яра төзәлмәсә дә, гомер уза икән. Яшермим, кияүгә сораучыларда булып тора. Тик... кеше баласының мышнавы да ярамый, диләр бит. Балаларым сыймаган җирдә җан тынычлыгы тапмам, дим.

Аннан... ирләрне артык яратырга ярамый икән шул. Кияүгә чыксам да, башка берәүне Сәлимне яраткан кебек ярата да, якын итә алмамдыр инде.
“Йөрәгеңне бетермә. Ул анда аптыраганнан гына тора. Атналап-атналап дәшешмиләр”, — дигән сүзләрне җиткерәләр. Мине юату гына булмаса... Сәлим өчен ишекне йозакка бикләгәнем юк...    

Сылу ханымның моңсу күзләре никтер онытылмый. Үзен ярты бәхетсез иткән ир-атны бүген дә “яратам” диюе аңлашылмый. Бөтен авыл, барча танышлар Сәлимгә хатынының, малайларының күз яше, бәддогасы төшәр сәгатьне көткәндә, Сылу элеккеге иренә: “Исән генә булсын”, — дип теләк тели. Улларына әтиләрен бик тә якын итәсе килә. “Кем белә, бәлки, ул киләчәктә алар кулына калыр”, — ди. Тәрәз төбендә, бер ишек алдында газиз иренең башка берәү белән яшәп ятуын күтәрә алган хатынның сабырлыгы шаккатыра. Ә Сәлим... Мин ул ирне бөтенләй андамыйм. Машина алган, Яңа Каланың икенче башында үз йортын җиткезеп килә, диләр. Байлыгы булыр, күңел тынычлыгы булырмы менә? Багалмадай хатынының мәхәббәтен, яратуын таптап, үз каны — балаларының ихтирамын югалткач, яңа гыйшкына гына куанып яши алырмы икән ул ир?

Мин нигәдер Яңа Кала якларыннан: “Сәлим кире кайткан. Сылу аны гафу иткән”, — дигән хәбәрне ишетермен, дип, өметләнәм. Күңел сиземләвем алдамаса гына ярар иде.
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 9 декабрь 2019 - 16:11
    Без имени
    Бу хэллэр не баштан кичергэн кеше була рак язам, кайтыр бэлки дип, гомерпгезне эрэм итмэгез, рэхэтлэнеп, матур итеп яшэгез,балалар шатлыгы белэн яшэгез, хатын кыз очен, ин мохиме, анын балалары, ???
  • 4 ноябрь 2019 - 07:46
    Без имени
    Ярый эле, Сэлим кайтып, янадан эйбэт кенэ тора башлаганнар диеп язылмаган! Эх Сылу, Сылу!!!
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7425
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4521
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5288
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3004
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9840
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда