Энҗеле калфак: үзең чик тә, үзең так

Миләүшә СӨЛӘЙМАНОВА Казан Дәүләт университетының сәнгать һәм дизайн факультетын тәмамлаган. Татар халкының борынгы сәнгать үрнәкләре белән кызыксына. Аларны хәзерге заман киемендә дә чагылдырып, коллекцияләр иҗат итә, төрле конкурсларда катнаша. Бүген ул безне туташлар һәм яшь ханымнар өчен кечкенә калфак тегәргә өйрәтә. Калфак үзе заманча, шул ук вакытта бик милли дә.


Кирәк:

* тышлык өчен 30 см тукыма (без ак атлас сайладык);
* эчлек өчен 30 см юка тукыма;
* урталыкка куеп калдыру өчен 30 см фетр («Леонардо» кибетеннән алдык);
* өч төрле зурлыкта 300 г ак сәйлән;
* 0,2 мм нечкәлектәге үтә күренмәле 1 кәтүк кыл (леска);
* тышлык төсенә туры килә торган тегү җебе;
* 2 чәч кыстыргычы;
* эзе үзеннән-үзе бетә торган каләм.
 

Эш барышы:

Өлге ике детальдән гыйбарәт. Түбә өлеше – оваль. Аның буе – 15 см, аркылысы (маңгай турысы) – 13 см. Кыса өлешенең озынлыгы – 45 см,  киңлеге – 6 см. Фетрны кискәндә киңлеген 4 см гына итеп алабыз, чөнки тегү өлеше калдыру кирәкми. Өлгеләрне куеп, тышлыкны, эчлекне, урталыкны кисәбез.

Тышлыкны тегәбез. Иң элек түбә белән кысаны тоташтырабыз. Моны маңгай турысының кыл уртасыннан башларга кирәк. Соңыннан гына кырый җөй тегелә. Кысаның өске читеннән 1 мм төшеп, уң яктан машина җөе салабыз (матурлык өчен). Фетр урталык та нәкъ шул рәвешле тегелә, әмма гадәти җөй белән түгел, зигзаг җөй белән. Эчлекне исә гадәти җөй белән генә тегәбез.

Тышлыкны фетр урталыкка кидереп,  бизәкнең чикләрен билгелибез һәм нечкә энәгә кыл саплап, бер сәйләнне эләк­те­рәбез дә калфакка тегеп куябыз. Аңа терәп үк икенчесен, аннан соң өченчесен... Төрле зурлыктагы сәйләннәр аралаштырып тезелә. Маңгай турысында бизәк бик тыгыз булырга тиеш, түбәдә сәйлән аралары бушрак калдырыла.

Чигеп бетергәннән соң, эчлекне кидереп, калфакны тегеп бетерәсе кала. Тышлык белән эчлекнең фетр-дан чыгып торган өлешен эчкә таба бөкләп, кул белән генә типчеп куябыз. Гади җеп урынына кыл сапласаң, теккән җөй күренми дә.

Калфак баштан шуып төшмәсен өчен, ике читенә чәч кыстыргычы тегеп куела.


Киңәш:
Энҗеле матур калфакларны концерт-театрларга барганда гына кисәң дә, берникадәр вакыттан соң аларны барыбер юарга кирәк булачак. Чиккән калфакларны, түбәтәйләрне ничек юарга соң?


Кайнар суда юарга ярамаганны гына һәркем белә, ә менә сабын урынына шампунь куллануның отышлырак икәнен беләсез микән? Шампунь янына аз гына тоз да сибеп җибәрегез.

Түбәтәй-калфакларның эчке ягы күбесенчә тир белән пычрана. Тир тапларын бетерүнең берничә ысулы бар. Бер өлеш денатуратка бер өлеш нашатырьлы спирт кушыгыз һәм шунда каты тукыма кисәген чылатып, тапларны җиңелчә генә ышкып бетерегез. (Тукыма кисәгенең төсе йога торган булмасын тагын!)

Икенче бер ысул: бер аш кашыгы ярым аш тозына бишәр аш кашыгы аш серкәсе белән нашатырьлы спирт өстәгез һәм тоз эреп беткәнче болгатыгыз. Шунда тукыма кисәген чылатып, пычранган урыннарны чистартыгыз.

Кайвакыт киемдә аксыл таплар – юшкын таплары барлыкка килә. Аны бер өлешкә – бер өлеш нисбә-теннән кушылган серкә һәм су белән бетерәләр.

Калфакның сәйләннәренә тузан кунып, төсләре тоныкланып китсә, җылымса суга шампунь тамызыгыз да, теш щеткасы белән сак кына ышкып чистартыгыз. Аннан соң чиста су белән арулагыз.

Мондый баш киемнәрен борып сыгарга ярамаганны әйтеп тә тормыйбыз. Иң яхшысы – калфак үлчәменә туры килә торган пыяла банка төбенә кидереп киптерү. Болай эшләсәгез, – ул утырмас, бөгәрләнгән урыннары да язылыр.

Калфакның төсен ачып җибәрим, сафландырыйм дисәң, аны бераз вакыт пар өстендә тотарга була. Безнең киңәшләрне тотсагыз, энҗеле калфагыгыз бик озак еллар тузмас, рәвеше бозылмас.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Ялган никах Танышуларының беренче көнендә үк, ЗАГСка барып, язылышырга гариза биреп кайткан кыз белән егет хакында Нурсөянең моңа хәтле ишеткәне булмады. Андый хәбәр колагына чалынса да, әллә юләр инде болар, дип бармагын чигә тирәсендә борудан башка берни дә кыла алмас иде кебек. Әгәр дә ки уйламаганда-көтмәгәндә ул юләр кыз үзе булып чыкмаса!..
    8528
    0
    84
  • Әти өйләнә Әни үлгәнгә инде биш ел. Әнине югалтуны бик авыр кичерде әти. Хәтта башта минем белән сөйләшми йөрде, үз эченә бикләнде. Аны безнең янга күчергә үгетләдем, әмма ул яшәгән фатирымны калдырмыйм дип каршы килде.
    7746
    2
    75
  • Балаларына сыймаган Галия әби Сәяхәт вакытында нинди генә кешеләр күрмисең дә, нинди генә тарихлар ишетмисең – үзе бер китап язарлык. Поездда язмыш тарафыннан гомернең бер аралыгына очраткан юлдашлар бер-берләренә җаннарын бушата, шатлык-кайгыларын сөйли. Бу юлы да шулай булды...
    3778
    1
    42
  • Хыялдагы ир-ат  Үсмер чакта ук  ничек тә булса бай тормышта яшәргә кирәк дип нәтиҗә ясадым. Телевизордан күрсәткән гламур тормыш кызыктыргандыр, мөгаен. Әмма кыяфәтем бай егетләр артымнан чабып йөри торганнардан түгел иде. Гомумән, күбәләк кебек бер егеттән икенче егеткә очып йөрергә дә яратмадым. Ныклы карарга килде: укыйм да, җитәкче булырга тырышам. Ул вакытта бай ир дә кирәк булмаячак. 
    4793
    1
    40
  • Укытучым Их, вакыт дигәннәре! Ник сез шулай бик тиз агасыз соң? Азга гына булса да мәктәп елларына кайтып киләсе иде лә... Миңа инде 30 яшь, 16 яшьлек  чагым әле кичә генә кебек...  
    3635
    0
    28
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 27 май 2022 - 00:29
    Без имени
    Курячяк язмыш
    Инде минем чират...
  • 26 май 2022 - 20:32
    Без имени
    Укып торасым да килми, ташладым. Уз рэхэтеннэн китеп, кайнанайны курэ-ишетэ торып, ниемэ кайтырга иде? Бала карар, ашарга пешерер дип ометлэнеп? Уз тарткан картасы, тарта-тарта ашасы. Чык та кит
    Инде минем чират...
  • 27 май 2022 - 06:58
    Без имени
    Безнен, тормышлар уртак та кебек автор белан. Мин дэ иремне дэ, баламны да Ходайдан сорадым. Хэзер аллага шокер баламда туды, иремдэ бик эйбат кеше.
    Мин аны Ходайдан сорап алдым
  • 26 май 2022 - 15:03
    Без имени
    Дингэ беренче куп урлаган, карак, гонахсы зур булган кеше килэ. Улэр вакыты житкэч, исенэ тешэ, курка башлый, жавап бирэсе булса, нэрсэ дип, жавап бирермен, дип ,курка.
    Дингә кеше кайчан күбрәк килә?
  • 25 май 2022 - 22:40
    Без имени
    Сез гел балалар дип яшәгәнсез, инде үзегез өчен яшәргә вакыт. Аларның үз тормышы, вакыт узгач алар сезне аңлар дип ышанасы килә.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда