Әтием машинасы

      Баланы беләсең килсә, уенына кара. Кыз баланың бәләкәйдән курчакка, чүпрәк-чапракка тартылуы, ә ир баланың машина-трактор ише тимер-томыр белән кызыксынуы табигый күренеш. Нәзидәнең дүрт яшьлек кечкенә улы Руслан да машиналар белән уйнарга ярата. Төрле уенчыклары булса да, малай трактор-машина белән аеруча яратып уйный. Бүген дә, балалар бакчасыннан кайткач, Руслан уенчыклар тартмасыннан тизрәк машинасын тартып чыгарды да идәндә аны «урам буйлап» йөртеп китте. Үзе сөйләнә, үзе машина йөртә: «Бу − әтием машинасы! Әтием рульдә утыра!» Улының көн дә кабатлана торган бу сүзләре Нәзидәнең йөрәгенә яңа яра ясый... Диванда бәйләм тотып утырган әни кеше улының бу сүзләрен ишетмәс өчен телевизорның тавышын көчәйтеп куя. Тик улының үзалдына сөйләнүе барыбер колагына иңә: «Менә әтием машинасында минем янга килә... Менә ул безнең өй янына килеп туктый. Әтием миңа яңа машина алып килә...» Улының «әтием, әтием», дип, туктаусыз кабатлавын ишетмәс өчен, Нәзидә башына кысып яулык бәйләп куйды, колак турысына мамык тыкты. Руслан әнисен болай гына тынычлыкта калдырырга теләмәде, янына килеп: «Әни, әти кайчан безгә килә?» − дип тарткалый башлады. Җавапларын ул түгел, бер Алла гына белгән сораулардан туйган Нәзидә улының игътибарын читкә юнәлтү өчен кулына каләм-кәгазь алды да Русланга рәсем ясарга тәкъдим итте: «Минем матур улым нинди хайваннарны сурәтли белә? Әйдә, күрсәт әле...» Матур малай карышып тормый, җәй көне авылга кайткач күргән кәҗәне кәгазьгә төшерә. Кәҗә кырмыскадан әллә ни аерылмый, шулай да әни кеше улын үтереп мактый: «Менә минем Русланым ничек булдыра!» Болыттан әллә ни аерылмаган сарыктан соң, тауга тарткан сыердан соң малай үзе дә сизмичә тагын ак кәгазьгә садә хыялларын сала башлый: «Менә бу машина – әтинеке! Ул безнең янга килә...»


    «Әтием машинасы»... Бу сүзләре артында ни торганын ярый әле үзе аңламый малай. Аңласа, бала зиһене, моны сыйдыра алмыйча, тәгаен әнисе кебек авырыр иде. Элекке ире Фәндәрис җилдергән яхшы машина бала саулыгы, бала шатлыклары, балага тиеш нигъмәт хакы белән түләнгәнен, кызганычка, бер Нәзидә генә аңлый. Яхшы машинага утырган ире кеше өстендә яшәгән хатынын ике яшьлек улы белән ташлап киткәннән бирле Нәзидә инде байтак вакыт уртак бурычларын түләп килә. Тасма телле Фәндәрискә чыкканда да никтер ышанды шул ул аңа. Күпне вәгъдә иткән адәм буш сайраудан узмый да бит. Төтен тавы тоттырыр дигәннәр андыйлар хакында. Бер җирдә дә юньләп эшләмәгән иренә кредит бирмәгәч, аны машиналы итәр өчен үз исеменә банктан зур гына бурыч алганда да ышанды Нәзидә Фәндәрискә. Авызыннан кереп, артыннан чыга белде Фәндәрис. «Кайгырма, үзем түлим!» – бу вәгъдәнең нигезсез икәнен дә аңламады түгел Нәзидә. Шулай да, бурычы булгач, бәлки, ныклы гына эшкә урнашыр, кешечә яшәргә тырышыр дип өметләнде. Ә намусның ни икәнлеген дә белмәгән Фәндәрис, гаилә тормышыннан бик тиз җиләп, беркөнне яңа машинага утырды да хатынының муенына үз бурычын тагып, чыгып тайды. Ә Нәзидә кулындагы бала белән, таудай бурыч белән кеше фатирында утырып калды. Түләр чамасы булмагач, хуҗасы фатирны бушатырга кушты. Нәзидә тулай торакта яшәгән ике туган сеңлесенә барып сыенды. Эшкә чыгар иде – баланы куярга урын юк. Ә баланы ничек тә үстерергә кирәк. Фәндәрис чыгып качканнан бирле үзенең барлыгын-юклыгын белгертмәде. Айның утыз көне булган кебек, утыз төне дә бар – Нәзидә төнге йокысыннан язды. Ничек яшәргә дә белмәгән хатын авыр уйларыннан чирләде: күзенә якты дөнья күренмәде, депрессиягә бирелде. Бирешергә ярамый – шул халәтендә дә ул кичләрен подъезд юарга алынды. Кем әйткәндәй, авыр таш та кузгатсаң җиңеләя. Таш астында калуга караганда, аны ничек тә кузгату хәерле. Русланга өч яшь тулгач, аны урнаштыру максаты белән Нәзидә балалар бакчасына кече тәрбияче булып эшкә керде. Кеше өстендә дә мәңге яшәп булмый – бераздан Нәзидә шул ук тулай торакта кечкенә генә бүлмә яллап яши башлады. Бахыр хатын балалар бакчасында да эшли, подъезд да җыештыра, тик барыбер акчалары җитми. Фәндәриснең бурычын түләмәсә, улы белән икесенә, бәлки, җитеп тә барыр иде дә. Юрганына күрә аягын сузган көне Нәзидәнең. Барына риза, югына түзә. Бары тик сәламәтлектән генә яздырмасын! Соңрак ничек булыр, ә әлегә Нәзидә белән Руслан балалар бакчасында туенып кайталар. Нәзидә балалардан артып калган ботка яки ашны кечкенә кәстрүлгә салып өенә алып кайта. Русланны киендерергә туганнары булыша: балаларның үскән берсенең киеме малайга күчә бара. Уенчыкларын да тартма-тартма бирәләр. Нәзидә үзенә киемне «Секонд-хенд» кибетеннән ала. Ялгыз кеше – ялсыз кеше. Хатынның бер мизгел дә тик утырганы юк: улына, үзенә, туганнарына бияләй, оекбаш, башка кием бәйли. Хәтта әзме-күпме сатарга да өлеш чыгара. Улы әтисен бик таптыргач, Нәзидә тәүге вакытларда Фәндәрисне эзләп тә караган иде. Аның туганнары аша аңа әрнүле сүзләрен дә тапшырган иде. Тик «аңа әйткәнче, ташка әйтсәң, таш та җанланыр» дип, нәкъ Фәндәрис кебекләр хакында әйтелгәндер шул. Аттан ала да туа, кола да туа дигәннәре дә хак − дүрт туган арасында бер Фәндәрис кенә адәм актыгы. Башкалары Фәндәрис өчен кызаралар.Тормышы авыр булса да, Нәзидә аны әзме-күпме җайга салынды дип саный. Кызганычка, ялгызлык аңа үзе генә килмәде, ә искиткеч авырлыклар да ияртеп килде. Тик улы хакына ул авырлыкларны җиңә бару Нәзидәне чыныктыра. Улын үстерү теләге арыган җанына көч бирә. Абынса да, баласы хакына торып баса ала ана кеше. Ә Фәндәрис атлы намуссызга ышанганына Нәзидәнең үкенмәгән көне юк. Яшьлек хаталарының бәясен соңрак ачы күз яшьләре белән түлибез шул. Ялгызлык яман юлдаштан хәерлерәк.


     «Әтием машинасы»... Әйе, җилдерә генә Русланның әтисе кыйбатлы машинада. Машинасына утырганда, бала хакына керәм бит, бала ризыгына керәм, дигән уй аның ахмак башына ялгыш та килми булса кирәк. Машина бурычын тартып-сузып түләп барган Нәзидә һәр айны ул акчаны үз өлешеннән, бала өлешеннән ала. Фәндәрис хатынының күз яшьләре сеңгән машинага тыныч кына утырып йөри, ә улы үз тамагыннан, үз тазалыгы хисабына әтисенең бурычын түләп бара. Ата кеше – ата каз икәнлеген сабый ничек аңласын?! «Уртак бурыч бит, машинада ул йөри», − дип, Нәзидә судка да барып караган иде дә. Тик кемнең кайгысы кемгә кирәк, бай – саңгырау, түрә – сукыр. «Бәлки, сез ул акчага үзегезгә әйбер алгансыздыр. Автокредит алмагансыз бит, кулланучылар кредиты алгансыз. Ирегезнең ул акчага машина алганын берничек тә исбатлап булмый», − дип, Нәзидәнең өметен өзделәр. Балага алимент түләтергә биреп караса да, бер җирдә дә эшләмәгән Фәндәристән әлегә хәтле бер тиен дә акча килгәне булмады. Ата кешенең үз баласына бу хәтле дә битарафлыгы, бу хәтле дә рәхимсезлеге башка сыймый.


     Баласының ачлыгын-туклыгын, ялангачмы-түгелме, тазамы-чирлеме икәнлеген – аның барлыгын-юклыгын да белмәгән ата аңа ни бирә ала? Балага ниндидер яхшы сыйфат иңдерер дип өметләнү бары тик үзеңне үзең алдау гына. Үзендә булмаганны балага ничек бирсен? Нәзидә дә бер яктан Русланының атасын белмәве яклы. Сагынуын сагына инде бала әтисен. Әнә бит, теленнән дә төшерми: «Әти... Әти машинасы...» Тиздән, бәлки, ата атлы ул күз көеген онытыр дип өметләнәсе генә кала. Ә үсә төшкәч, аңлар ул, аңламый калмас! Бәлки, бервакыт ата кеше – ата күкенең дә исенә төшәр дә бит, соң булыр! Бала атлы зур бәхеттән ул үзен-үзе мәхрүм итте. Сатып алып булмаслык ул бәхетне тимергә – машинага алыштырды. Баласына ана да, ата да булган күп әниләр җиңел булмаган бу язмышны үзләре сайлап алмыйлар. Нәзидәнең дә баласы хакына, баласы бәхетенә караңгы төннән соң һичшиксез якты көн киләчәгенә ышанырга тырышып яшәгән мәле.


 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7249
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4486
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4950
    0
    37
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2961
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9687
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда