Киткәннәрне җибәрә бел



(хикәя) 
 
Эшеннән арып кайткан Нургали, бүген буровойда үткән сменасын исенә төшерә-төшерә, берәмтекләп, вак-төяк вакыйгага хәтле бәя биреп ята торгач, йокыга талам гына дигәндә карават янындагы тумбада яткан кәрәзле телефон шалтырады. Нургали, йоклап киткән хатынын уятмас өчен, торып телефонны кулына алды да кухняга чыгып ишекне япты. Еракта яшәгән Катифә апасының тавышы телефон трубкасында шундый якын, шундый ачык булып ишетелә, әйтерсең лә әнисенең сеңлесе каршысында гына утыра. Балачактан таныш ягымлы тавышы гына бераз үзгәргән.  
− Улым, Нургали, хәлләрегез ничек? Бу мин – Катифә апаң. 
Катифә белән бер-ике ай чамасы элек кенә сөйләшкән Нургали, аның болай соң шалтыратуының сәбәбен аңлагандай булса да, исәнләшеп, апасының хәлләрен сорады. Катифә җавап белән озак сузмады: 
− Менә телефон трубкасын әниеңә бирәм. Үзең аңларсың хәлләребезне... 
Нургали трубканы колагына кысыбрак, иреннәренә якынрак итеп җайлап тотты да, бераздан теге башта әнисенең карлыккан, хәлсез тавышын ишетте: 
− Улым, балам... сине... соңгы тапкыр... күрәсем... килә... Бәхиллегеңне аласым... 
Карчыкның бик авыр итеп, чак-чак сулыш алганы ишетелде. Аның хәтта гыжылдап сулыш алуы да көчсез тавышыннан ачыграк ишетелә иде.  
Бераздан тагын Катифә апасының тавышы ишетелде: 
− Нургали, менә шулай хәлләребез. Сине көтәбез... 
Ул җавап бирергә әзер түгел иде. Башыннан шул арада мең төрле уй үтте. Күңеле шушы кыска бер мизгелдә ерак балачагыннан урап килде... 
− Мин шылтыратырмын сезгә... 
Теге башта әллә элемтә өзелде, әллә телефонны куйдылар. Йокысы качкан Нургали балконга чыгып басты. Тартуын ике ел элек ташлаган ир шундагы бер тартмадан калдык-постык тәмәке калдыклары табып кабызды да йотлыгып суыра башлады. «Әни... Соңгы тапкыр... Ничек соңгы тапкыр?! Димәк, Әҗәл сиңа да килеп җиткән...» Ә балачакта Нургалигә никтер әнисе дөньяда иң көчле, аңардан бар кешеләр дә, хәтта шундый олы гәүдәле әтисенә хәтле курка сыман иде... Үлемне аңлый башлагач, хәтта Газраил да әнисеннән курка, ул беркайчан да үлмәс кебек тоела иде. Юк икән шул! Газраилне җиңәрлек көч юк икән! Әтисен җирләгәннән бирле авылга кайтмаган, алты ел әнисен күрмәгән Нургали аны соңгы юлга озатырга кайтасын-кайтмасын әле үзе дә ачык кына белми иде.  
 
Тәмәке төпчеге бармакларын пешерә башлагач, исенә килеп икенчесен кабызды. Бүген ул үзен башкача йокы алмаячагын төгәл аңлый иде. Күкрәк турысы авырттырып сулкылдый, сызлый башлады. Хәтер сукмаклары урау-урау юллар аша ерак балачагына алып кайтып киттеләр... 
 
Нургали үзен белә белгәннән бирле, әнисеннән читләшеп, булдыра алганча аның күзенә чалынмаска тырышып үсте. Әнисе Майсәрә өйдә булмаган чаклар малай өчен бәйрәм иде. Өч яшькә кечерәк энесе Миргазиян белән үзе арасындагы аерманы малай бик иртә төшенде. Миргазиян тешсез авызы белән прәник кимергәндә, әнисе Нургалигә, кимсетеп, «эпи тет, ач корсак » дия-дия, үзеннән калган ипи катысын сузды. Энекәше елый башласа да, һәрчак абыйсын гаепле күрделәр. Малай, җылы эзләп, әтисенә елышкан булды. Тик йомшак, басынкы холыклы Талип, хатынының нәфрәте кузгалудан куркып, Майсәрәгә ошамаган нәрсәне эшләмәскә тырышты. Икенчеләй әйткәндә, хатынының чәрелдек тавышыннан туйган ир, гомере буена аның җенен кузгатудан өркеп, сүз әйтә алмыйча яшәде. Майсәрә дүрт-биш яшьлек Нургалигә үзеннән зур көрәк тоттырды һәм бәрәңге казырга кушты. Казуның җаен юньләп белмәгән бала бәрәңгене тураклый башлагач, Майсәрә, кизәнеп, көрәк сабы белән малайның ябык аркасына кизәнеп сукты. Арка турысы күгәреп чыккан Нургали, кисмәскә тырышып, өч көн бәрәңге алды. Ул бу вакытта еламаска, яшьләрен йотарга өйрәнеп бара иде инде.  
 
Әнисе өчен сөйкемсездән сөйкемсез, артык бала булуының сәбәбен Нургали сабый акылы белән аңларга тырышса да, аңлый алмады. Ә малайның үз әнисен башка әниләр кебек ягымлы, якты чырайлы, татлы телле итеп бик тә күрәсе килә иде. Кече улына карата бик җылы карашлы Майсәрә Нургалине яратмавын яшерүне кирәк тә санамады. Мәктәпкә укырга керер алдыннан, бер тапкыр лаякыл исерек Талип, олы улын кочаклап алды да: «Их, үз анаң исән булса!» – дип аның башын күкрәгенә кысып елады. «Кайда минем әнием?» – дип күпме генә сораса да, теле көрмәкләнгән Талип малай аңларлык итеп берни дә сөйли алмады. Үз әнисе Нургалине тудырганда авыр тулгактан үлгәнлеген, үзенең, туып, анадан калган бала икәнлеген үсмер малай чит кешеләрдән ишетеп белде.  Үги ана икәнлеген Майсәрә турыдан-туры әйтмәсә дә, кылган һәр адымы аша моны исбат итә торды. Талип белән уртак уллары Миргазиян гына Майсәрә өчен бала булды. Майсәрә Нургалигә хәтта исеме белән дә сирәк эндәште. Малайның үги анасы таккан кушаматын бөтен авыл белә иде – «Артык тамак»...  
 
Катифә, Майсәрәнең бертуган сеңлесе булып та, үз апасының усаллыгына түзә алмыйча, хәл белергә килгән арада да Нургалине кызганып яклаштырды. Бер анадан туган, бер тәрбия алган апалы-сеңелле ике хатын бер-берсеннән бик аерылалар иде. Үги әнисе бик кимсеткән чакларда Нургали: 

 «Нигә минем әнием Катифә апа түгел икән?» – дип офтанды. Бер елны күрше авылда яшәгән Катифә апасы сабантуйга кияргә ике малайга да яңа күлмәк алып килде. Тик Майсәрә бүләкнең Нургалигә дигәнен дә, Миргазиянга булыр, үсә төшкәч кияр, дип, сандыкка салып куйды. Кара сатин, ак буйлы матур күлмәкне киеп үлчәп караган, сабантуйга яңа кием киеп чыгарга хыялланган малай ачы күз яшьләрен тыя алмады... 
 
Ә беркөн, Майсәрәнең җәберенә башкача түзәрлеге калмаган сигез яшьлек Нургали, беркемгә дә әйтмичә, биш чакрым ераклыктагы күрше авылга, Катифә апасы янына җәяүләп чыгып китте. Кичкырын килеп кергән малайны Катифә кызганып кундырды, тик, таңнан торып, кире әтисенә һәм үги әнисенә җитәкләп алып кайтты. Майсәрә, сеңлесе чыгып китү белән, бу «тәүфыйксыз шайтан баласын» караңгы базга ыргытты. Куркуыннан тотлыгып калуы да шул көннән башланды малайның.  
 
...Балачакның авыр истәлекләренә бирелеп, чүгәләгән килеш балконда утырган Нургали, төнге дымлы салкыннан бөтен гәүдәсе өшеп калтырана башлагач кына исенә килде. Тәмәке дә йөрәгендәге утны баса алмады. Онытырга тырышып күңел түренә яшергән хатирәләр, күкрәк турысын авырттырып, тагын әллә каян калкып чыктылар. Нургали төнге күккә күз салды. Әнә Чүмеч йолдыз сабын Нургалинең туган авылы ягына сузган. Җан бирә алмыйча интегеп яткан әнисе дә күрә микән Чүмеч йолдызны? Көтәме икән үги улын?.. Нургалинең башында берсеннән-берсе каршылыклы уйлар туды. Ул, үсеп, туган өеннән чыгып киткәч, авылга бер-ике генә кайтты. Бердән, аны өендә көтеп торучы булмаган кебек тоелса, икенчедән, кайтса никтер тагын шул кадерсез балачагына юлыгыр кебек тоела иде. Менә әле дә Нургали үз-үзе белән көрәште: кайтыргамы, юкмы?.. Күңелендәге балачак рәнҗүләрен кырык ике яшьлек ир-егет баса килсә дә, алар бетмәгән, алар бар иде. Кары эресә дә, бозы калган иде... Тик ул рәнҗүләрне, үзеңне алдап, юкка чыгарырга тырышсаң да, алар йөрәк түренә үк оялаган иде. Тик кайчан да булса бер ул бозны эретергә кирәк. Нургалинең уенда кайдандыр укыган юллар калыкты: «Кузгатмачы үткәннәрне. Җибәрә бел киткәнннәрне...» Бәлки, ул шигырь юллары бу очракка кагылмыйдыр да. Ләкин ул сүзләрдә Нургалигә бик тә таныш, еллар буе җанын өзгәләгән шул ук тирән сагыш ята түгелме. Әйе, киткәннәрне җибәрә бел... Сиңа каласы бит әле, яшисе. Яшәешеңне агулаган сагыш-рәнҗүләреңне җибәрә бел...  
 
Нургали балконнан керде дә, төн уртасы булуга карамастан, үзенең турыдан-туры җитәкчесенә шылтыратып, хәлне аңлатты: «Мин бүген иртән эшкә чыга алмыйм. Авылга кайтырга кирәк. Әни үлем хәлендә...»  
 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (8)
Cимвол калды:
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Бу дөн*яның кеме генә юк... дияргэ генә кала...
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Яшәешеңне агулаган сагыш-рәнҗүләреңне җибәрә бел...
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Бик гыйбрэтле тирэн мэгьнэле хикэялэрегез искиткеч Физалия ханым рэхмэт сезгэ.
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Ул сабыйның ни гонаһасы бар. Ул бит болай да әнисез калган, ихлас ана назыне күрмичә үсә. Җитмәсә, теге убырлы аның канын эчә. Ник ул белә торып балалы иргә килгән соң? Әгәр әз генә акылы булса, үз баласын шушы шнисез сабый урынына куеп карар иде ул. Аңа ир кирәк булган, ә аның нарасый баласы артык булган. Утыр идең шул җиреңне учлап, чыкма идең кияүгә, каһәрең. Авыл халкы шуны белеп торган, югыйсә. Һәр авыфлда бер генә <улса да аңдаһа булмый калмый, ник шул аңдаһалар шул хатынны тотып кирәген бирмәгәннәрдер, ә?...
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Хәреф хаталары киткән, гафу итегез. Бик кызып язган идем. Теге явызны аҗдаһа дип укыгыз.
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Бу малайнын этисе дэ гаепле,куп хатыннар уги балаларын рэнжетэлэр,э ирлэре белэ торып ,рэнжетергэ юл куялар,андый ирлэрне мин туфэк,булдыксыз,уз сузен эйтэ белмэгэн,характерсыз кешегэ саныйм.
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    ... КАФЫР.... ЯМАН....КАХАР СУККАН ХАТЫН.... ЯРАТМАСА ЯРАТМАСЫН ИДЕ....НО ЖЭБЕРЛЭМЭСЕН.ЕЛАТМАСЫН ИДЕ САБЫЙКАЙНЫ...
  • 19 май 2021 - 03:14
    Без имени
    Бик гыйбрэтле хикэя.
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8786
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6354
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4779
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5174
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»