Сугыш елы баласы

Мин сугыш елы баласы. Ул еллар әле бүгенгедәй күз алдымда — үзәккә үткән вакыйгалар, хәлләр истән чыкмыйлар, җуелмыйлар, үлгәнче хәтердә сакланырлар.
 
1941 елда сугышка киткәндә әтиебезгә нибары 30 яшь иде, әни дүрт бала белән ялгызы калды. Абыйга — унбер, апага — сигез, миңа — биш, сеңлемә ике яшь.
Ул елларда күргән ачлык-ялангачлыкны әйтеп бетерә торган түгел. Дәү әни иске капчыкларны селте белән юып (селтене агач көленнән ясый иде, чөнки сабын юк), ак карда агач белән кыйнап, йомшартып, күлмәк итеп тегеп бирә иде. Тоз, шырпы, сабын — әҗәл даруы. Кемнең өенең торбасыннан төтен чыгуын иртә белән сагалап торабыз, чөнки тал кисәкләрен, саламны ягып җибәрү өчен, ялкын — күз кирәк. Ә сабынсыз интегүләр! Башлардагы чәчләр бетләп бетә. И, Ходаем, бу көннәрне тагын күрергә язмасын! Нигәдер колхозда башак җыярга ярамады, ай яктысында, яшерен, урманда, агач арасында, капчыкларыбызны калдырып, алга алъяпкыч бәйләп, башакны шунда җыеп, эзләп-эзләп капчыкка тутыра идек. Төнен, ка- ча-поса, сарай артларыннан өйгә кайтып керәбез. Исән-сау кайтып кергәч, дәү әни догасын укып, елап-елап ала иде. Бәрәңге, кәбестә җыелып беткәч тә калдыкларын җыю тыела. Совет хөкүмәте сугыш елы балаларын, бер-бер максат белән үтерергә уйладымы икән? Әле дә белеп бетерә алмыйм.

Хәзер мәктәптә сугыш темасына әсәрләр укыганда бу хәлләрне сөйләсәм, бугазыма төер җыела да күземнән яшь чыга, әйтәсе сүземне әйтә алмыйча туктап калам. Балалар тып-тын булып калалар, аларга минем сүзләрем бик нык тәэсир итә.

Әтидән кара кәгазь кыш көне килеп төште. Салкын гыйнвар ае иде. 1944 ел. Өй салкын, кием юк, азык юк, әни елый, без елыйбыз, күрше-күлән кереп юата...

Әти 1943 елның 24 декабререндө Житомир өлкәсенең Корнынский районында, Лучин авылында батырларча һәлак була һәм шул авылда җир куенына керә. Шулай итеп, Илне-Ватанны саклауда башын сала. Нигә безгә — сугыш елы балаларына дәүләт тарафыннан бер ярдәм юк икән? Без үлгәч кенә бу ярдәм турында уйлый башларлармы? Хәзерге вакытта сугыш елы балаларының күбесенә 70-75 яшь. Сугыштан исән-имин кайткан ирләрнең, аларның гаиләләре, балалары төрле ташламалардан файдаландылар—фатир, машиналар алдылар, хәзер дә файдаланалар. Алсыннар, көнләшеп әйтмим, тик безгә дә, сугыш елы балаларына да, берәр ташлама эшләсеннәр иде, югыйсә, бу сугышның бетүен якынайту өчен без дө бик күп эшләр башкардык бит. Колхозга иске капчыкларны ямаулар, төнлә авыл Советында кизү торулар, фронтка җибәрергә дип сарык йонын эрләп, чыра яктылыгында оекбаш, шарф, биялиләр бәйләүләр... Күпме изаландык, көч түктек, түздек, тырыштык. Хөкүмәт, сугыш елларында бала булсалар да, күп хезмәт куйганнарны бәяләргә тиеш бит. Безнең йөрәк әрнүләрен, сызлануларны, без үткәргән газапларның әҗерен кем түләп бетерер икән? Әнинең үлгәнче күзеннән яше кипмәде, колхозда өч-дүрт урында эшләп, әти үлгәнгә бер тиен пенсия алмыйча, 63 яшендә бөкрәйгән карчык булып якты дөньядан китте. Ул бер рәхәт күрмәде, урыны оҗмахта булсын. Җиде яшендә намазга басып, су белән ураза тотып, ачлы-туклы елларда да намазын калдырмады.

 
 
 
 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    9736
    4
    124
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    5623
    1
    76
  • 6645
    2
    45
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    7879
    1
    44
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 сентябрь 2020 - 09:00
    Без имени
    БИК шэп кинэшлэр.Истэ калдырырга кирэк эле.
    Әни кешенең өйләнгән улына киңәшләре
  • 17 сентябрь 2020 - 08:52
    Без имени
    Сонгы арада уйлый башладым, бу донья шундый куркыныч була башлады, ул супермаркетларда охранникларга бирелэ бит узлэре янында йортэ торган кнопкалар, полиция чакырта торган. Менэ шуны нигэ балаларга, гомумэн ботен кешегэдэ эшлэп чыгармыйлар? Куркыныч сизугэ, басасын кнопкага и якын тирэдэге полиция килеп алып китсенгэ. Баланы урамга алып чыгарга да куркырсын биллэхи. Бер яклау юк.
    ​Мәхәббәт «уеннары»
  • 17 сентябрь 2020 - 09:36
    Без имени
    Беренче чиратта гаилэ балалар булу Зур бэхет шулар дип яшисен
    Гаиләме, карьерамы? 
  • 17 сентябрь 2020 - 14:56
    Без имени
    Вот сантый килен.Югары ьелеме була Тороп, торорга урыны бар, бук чистартырга кайткан.Ирен икенче урынга Кучермасалар, улганче шунда кимсетелеп яшисен ьулган икан.Нерсе, узен акыллы итеп курсатасе килде ме икан? Андыйлар БН алар теленда сулашерга кирак шул.Узеннан да уздырыбырак кычкырса, узен куя белса, кайнанын теше утмас иде.Бу киленнен кылыгын хупламыйм.Кеше гомерга бер гена кила. Ярый ла шуннан фэхем алып, уз киленен кэмсетмаган. Э Ире боламык!!
    Инде минем чират...
  • 15 сентябрь 2020 - 08:53
    Без имени
    Бу турыда күршегезгә әйтмәгез. Безнең дә баштан кичте андый хәл. Нәтиҗәдә без гаепле булып калдык. Үз проблемаларын үзләре хәл итсеннәр
    Күршемнең ире йөргәнен белдем, миңа нишләргә?
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...