«Үле хәбәре килмәде, исәндер...» 

Минем ике бабам да сугыш кырларында ятып калганнар. Әбиләрем яп-яшь көе тол калып икешәр бала тәрбияләп үстергәннәр. Гомерләре буе ирләрен көтеп хәтирләр белән яшәделәр.

 Нәнәнен әтисе Закиров Гомәр Закир улы яу кырында ятып калганда бары 29 яшьтә була. Өч кызы ятим кала. Бер тапкыр да әти дип әйтә алмыйча, әти нинди булганын белмичә үсәләр. Нәнәгә – 4 яшь, сеңелләре Минебәдәргә 2, Тахирәгә бары ике атна гына була. Әбием Бәдерниса өч бала белән тол кала. Сугыш беткәнче 1945 елда уртанчы кызы үлә. Ачлык-ялангачлыкка түзми сабый. Нәнә кече сеңлесе белән ике туган гына калалар. Әби көнне-төнгә ялгап эшли, эшкә бик батыр, чыдам иде ул. Көндез колхоз эшендә, төнлә үз хужалыгыңны алып барырга кирәк. Төне буе бәрәңге казыганын күргән күрше Махурый апа әбигә кушамат та тагып куя. Авылда кушаматын кушып сөйлиләр әби турында. Ашарга юк, ягарга утын юк, өскә кием юк. Шул хәлләрдә дә тырышып эшлиләр, балалар үстерәләр. Утынга Вятка аръягындагы урманга барып чыбык алып кайтып ягалар. Балалар ягылмаган өйдә туңып утыралар, ач килеш. Ничек икесе исән калган, чыдам булганнар инде...

 Әбием эшкә бик батыр иде, сугыш елларда да сыерын асраган. Күп итеп казлар үстерә иде. Нинди авырлыклар күрсә дә 90 яшькә җитеп гүр иясе булды. Ике кызын гына түгел, оныкларын, оныкларының балаларын да үстереште. Бу истәлекләрем аның рухына дога булып барсын. 

Бәдри әбием күрше авыл Кукшел кызы, бик чибәр, булдыклы булган. Гомәр бабайның апасынын кызы Хапҗамал апа: «Бәдри җиңги бай киемле, чибәр килен иде», – дип сөйләгәне бар. «Миңа биш яшь иде анын белән Кукшелгә кунакка бардым. Җиңгинен матур читеген, ефәк шәлен хәтерлим», – дигән иде ул. 

Нәнә Жиңү көнен белмим ди. Сугыш беткәч күрше Әубәкер абый кайтты, аннан сорадым: «Безнен әттә кайчан кайта?» –дип. Кайтыр, кайтыр дип аркамнан сөеп китте», – дип сөйли ул. 

1945 елны укырга керә нәнә. Аягында чабата, башында бер кат ситса яулык, шунын белән кыш чыга. Шулай да тырышып укый, җиденче классны бетергәч күрше авылга укырга Сәрдеккә 8 нче класска да бара. Әбигә ярдәм кирәк булгач, укуын калдырып урман кисәргә китә, үгез белән агач ташый. Монысы инде сугыш ятимнәре өлешенә тигән язмыш.

 Икенче әбием әттәнең әнисе Бибифатыйма әби. Үзебезнең авыл кызы, югарыч урамыннан килен булып төшкән таубашына. (Безнең авылда гына таубашына төшәләр – бүтән җирдә ишеткәнем юк). Муллахмәт бабай бик булдыклы егет була, абыйсы Шәрип абый белән заготовитель булып эшли. Абыйсы безнен авылда, ә бабай күрше мари авылларында йөри. ( Алга китеп булса да язам: Шәрип абый исән кайтып, үз эшен дәвам итте, аннан соң кызы Тәскирә апа эшләде.) Бабам снайпер була, фин сугышында да катнаша. 1941 елда май аенда бер төркем ирләрне военный сборга жибәрәләр. «Зур сугышка әзерлек бу, бик зур сугыш булачак», – ди ул фин сугышында кайткач. 

Әттә хәтерләми дә үз әтисен, энесе Салих тумаган да була әле. Шул китүдән бабайнын бер хәбәре дә булмый. Сугыш беткәч балаларга пенсия алыр өчен военкоматтан «хәбәрсез югалды» дип справка язып бирәләр. Фатыйма әби үлгәнче көтте, үле хәбәре килмәде, исәндер, диде. Әбием 2000 елда 86 яшендә гүр иясе булды. 90 нчы елларда чикләр ачылгач та, теге якта калган булса кайтмас микән дип тә көтте.

Мин әбиемнең яраткан, сорап алган кызы идем. Яшь чакларын, бабай турында рәхәтләнеп сөйли иде. Әбием гарәпчә укый-яза белә. Миңа да догалар өйрәтте. Җиңү көненә биргән открыткаларны бабайдан килгән шикелле кадерләп саклый иде. Фатыйма әбием 27 яшендә тол калып гомере буе бабайны көтеп яшәде. Кеше арасында ким-хур булмаслык итеп ике улын үстерде. Оныкларын, оныкларының балаларын үстереште. Бик сагынып искә алам әбиләремне... 

Илсияр ГАЗИЗОВА
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11492
    5
    144
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    7163
    1
    94
  • 8048
    2
    54
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    9094
    1
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...