Татарстан тарихын беләсең килсә...

«Татар-информ» мәгълүмат агентлыгында ТАССР төзелүнең 100 еллыгына багышлап чыгарылган китапларны журналистларга тәкъдим итү булды. Беренче томда 1917 елның мартыннан декабренә кадәрге чордагы татар иҗтимагый-сәяси хәрәкәтенә багышланган документлар һәм материаллар тупланган. Тарихи чыганаклар Россия Дәүләт архивыннан, Россия дәүләт иҗтимагый-сәяси тарих архивыннан, Татарстан Республикасы Дәүләт архивыннан, Казан федераль университетына караган Н. И. Лобачевский исемендәге Фәнни китапханәнең кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлегеннән, ТР Фәннәр Академиясенең Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты фондларыннан, рус һәм татар телендә чыккан төрле газета- журналлардан алынган.

Ә икенче китап бүләк-альбом формасында рус, татар, инглиз телләрендә чыгарылган. Әлеге басма татар иҗтимагый-сәяси хәрәкәтенең төп үсеш баскычларын яктырта һәм 1917 – 1920 елларда Татарстан АССР барлыкка килүен фотосурәтләр һәм документлар аша күзаллау мөмкинлеге тудыра. Китап республикада яшәүче халыкларның тарихы һәм мәдәнияте белән кызыксынган киң даирә укучыга тәкъдим ителә. Әлеге хезмәтләрне архив эшләре буенча Татарстан Дәүләт комитеты тәкъдиме белән Татарстан Республикасы дәүләт архивы учреждениесе һәм КФУның Халыкара мөнәсәбәтләр, тарих һәм көнчыгышны өйрәнү институты галимнәре әзерләгән. Архив эшләре буенча Татарстан Дәүләт комитеты рәисе Ирада Әюпова бу китапларны ничек әзерләү, эш барышында нинди проблемалар белән очрашу, илнең кайсы архивларына мөрәҗәгать итүләр, моңарчы беркайда басылмаган уникаль документларга тап булулар турында сөйләде һәм бу эшнең әле беренче адымнар гына булуын ассызыклады.

Ике китапның да төп төзүчесе – КФУ доценты, тарих фәннәре кандидаты Җәүдәт Миңнуллин. Җәүдәт Сәлим улы үз чиратында эзләнү, документларны туплау процессы белән таныштырды. Оренбургта узган татар казакълары съезды, Себер мөселманнары съезды, Казанда гомуми мөслимәләр съезды, гомуми хәрби съезд... Һәркайсы турында кызыклы документлар табарга була. «Мондый тирән, тулы, киң географияне эченә алган җыентык әле беренче тапкыр чыга», – ди китапның фәнни авторлары. Һәр ике китап та Татарстан АССРның 100 еллыгы якынлашкан көннәрдә моннан бер гасыр элек булган вакыйгаларны искә төшерү мөмкинлеген тудыра.

Татар халкының, Татарстанның, Россиянең тарихын яхшырак өйрәнергә омтылган һәркем өчен кызыклы булачак әлеге җыентыклар.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8636
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8909
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8739
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4371
    4
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 июль 2021 - 18:22
    Без имени
    Мене шулай кысылып купме бала бехетсез шул.Узебезнен баштан утте
    Кемнәрдән бәйләтим яраны?
  • 25 июль 2021 - 19:20
    Без имени
    Ай, рәхмәт яугырлары!!!!! бик тә нык сөендем бала өчен! Нянечкага рәхмәт!!! Йөрәкләренә, бәгырьләренә үтә торган итеп аңлатып әйтә белгәне өчен! Аллаһы Тәгалә аның аша, ир белән хатынга туры юл күрсәткән, гомерлек үкенечкә юл куймаган.
    Өч кенә көнгә...
  • 24 июль 2021 - 15:57
    Без имени
    Уф.... Йорэккэемне....
    Өч кенә көнгә...
  • 26 июль 2021 - 14:07
    Без имени
    Нәкъ шулай . Тик партнер бер генә булырга тиеш , югыйсә , хатын - кыз үзенең тәнендәге җепселләрен башкаларга таратып , үзе авыру булып калачак .
    ​Назлану өчен алты медицина сәбәбе
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан