Бонсай! Үзе бер сәнгать

Бонсай – агачларны подноста үстерү сәнгате. Ул Япониядә барлыкка килгән, дип исәпләнә. 盆栽 - әлеге иероглифлар япон теленнән шулай тәрҗемә ителә дә: “подноста үстерелгән. Чынлыкта әлеге сәнгать төре Тан империясе чорында (VIII – X гасырлар)  Кытайда барлыкка килгән. Имештер, кайсыдыр бер император империясенең бәләкәй нөсхәсен күрергә теләгән. Шул максаттан агачларның бәләкәй вариантларын үстерергә өйрәнгәннәр дә.  

Бонсай үсемлекнең тамыр системасын көйләү, тирәнгә түгел, ә җәелдереп үстерү исәбенә формалаша.  

Бонсайны өйдә үстерү өчен бакчачылар агачларның түбәндәге төрләрен сайларга киңәш итә. Бу агачларны үстерүнең мәшәкате азрак:  

- цитруслыларның бүлмә төрләре: әфлисун, лимон, каламондин; 

- Бенджамин фикусы;  

 - кәрлә анары;  

- тал; 

- алмагачның декоратив төрләре; 

- барбарис; 

- камырлык;  

- имән; 

- өрәңге.  

          Бонсай агачының орлыкларын 3-5 айга сфагнум мүгенә яки дымлы комга тыгып, савыты белән суыткычка тыгалар. Дөрес температура режимы һәм дымлы мохит орлыкны үсәргә әзерләяәчәк. Орлыкны җылы урынга чыгаруга, орлык тизрәк уяначак.  

Бонсайны орлыктан үстерү өчен яз һәм җәй айлары кулай вакыт.  

Туфракка тыгылган орлыкка беренче айларында “ярдәм итеп” торырга кирәк: аңа дымландырылган торф яки комлы-торфлы субстрат салалар. Үсенте тишелгәнче, савытны караңгыда пленка астында тоталар.  

Үсенте борын төртүгә, аны якты урынга күчерергә кирәк.  

 

Бонсайны әзер чыбыкчадан да үстерергә була. Бу ысул белән бонсайны бер елга иртәрәк үстерергә була. Чыбыкчаны язын сайлап алалар.  

Яртылаш агачка әйлән башлаган 5-10 см лы чыбыкчаны эшкәртелгән, әйбәт туфракка утырталар.  

15 см диаметрлы тирән генә савытның төбенә акадама һәм вак таш катнаштырып салалар.  

Савытның калган өлешенә әзер туфрак салалар.  

Чыбыкчаның аскы өлешендәге вак ботакларын кисәләр, юан сабагын кыеш итеп юнып алырга кирәк.  

Чыбыкчаны махсус гормональ препарат белән эшкәртергә дә була (алар үсемлекләр кибетләрендә сатыла).  

Үсентеләрне утыртабыз, араларында җитәрлек урын калырлык булсын.  

Су сибәбез.  

Чүлмәкне кояш нурлары туры төшә торган урыннан читкәрәк урнаштырабыз.  

Үсентеләрне вакыт-вакыт дымландырып торырга онытмыйбыз.  

Үсенте яңа яфраклар чыгара башлаганчы, берничә атна узачак. Бер елдан соң үсентеләрне аерырга кирәк. Тагын ике елдан соң бонсайны формалаштыра башларга була.  

  

Бонсай өчен нинди савыт сайларга?  

Бонсайны иң яхшысы тирән һәм зур булмаган савытка утыртырга. Бонсай өчен дөрес савыт сайлау мөһим роль уйный. Шул ук вакытта бонсайны шактый озак еллар үстерәсе була – моны да исәпкә алырга кирәк. Бонсай өчен креамик – балчык чүлмәк яхшы санала. Төбендә берничә тишек булырга тиеш.  

Чүлмәкне кайнар су яки марганец катнашмасы белән юып алалар. Бу бонсайның тамырларын гөмбә авыруларыннан саклаячак.  

Туфрак агачка дым һәм туклану өчен кирәк, шуңа да тәрәзә төбендә имән яки юкә үстерергә теләсәгез, махсус субстрат алырга кирәк. Бу субстратның нигезендә билгеле бер сорт балчык (глина) ята, Япониядә аны акадама, дип йөртәләр.  

Ярмалы субстанциягә ком яки туфрак кушыла.  

Чәчәк ата торган культуралар үстерү өчен өч өлеш комга җиде өлеш туфрак кушыла.  

Яфраклы агачлар өч өлеш юылган эре ком белән җиде өлеш туфрак катнашмасын ярата.  

Ылыслы токымнар көпшәк туфракта яхшы үсә.  

Бонсай утыртыр алдыннан туфракны бик яхшылап әзерләргә кирәк, агачның тамырларына уңайлы булсын өчен, чүп тә калдырмаска кирәк.  

 

Бонсайны формалаштыру  

Агачка матур кыяфәт бирер өчен бакыр чыбык кулланалар.  

Башта агачның аскы өлешендәге ботакларын һәм корыган яфракларын алалар. Анна соң ябалдашның өч төп ботагын аерып билгелиләр: читтән караганда, тигез янлы өчпочмак хасил итәргә тиеш. Теләгән кеше 2 яки 4 ботак калдыра ала. 

Кәүсәсен бөгү өчен, тамырлар өстеннән бер кат туфракны алалар да кәүсәне кирәк кадәр әкрен генә бөгәләр. Бакыр чыбыкның бер башын кәүсәнең бөгелгән ягына бәйләп яки  туфракка тыгып куялар.  

Шуннан кәүсәне җайлап кына аскы яфракларына кадәр бакыр ыбык белән  урарга кирәк. Бакыр чыбык урынына йомшак чыбык та кулланырга ярый.  

Кәсүәдән әлеге чыбыкны ике елдан соң гына алалар, югыйсә кәүсә яңадан үз хәленә кайтып, тураеп үсәчәк.  

Бонсайның матурлыгын саклар өчен ябалдаштан әледән-әле озын булып үсеп чыккан ботакларын кисеп торырга кирәк. Шулай ук бонсайны дөрес итеп тукландырып торырга һәм су сибәргә онытмагыз!  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Мәмдәлнең катлаулы гаиләсе – Өйдә сигез көн авырып ятты. Температурасы төшмәде... Шул инде, коронавирус. Балалар Казанга алып киттеләр. Сыгылып кына төшеп калдым. Төяп алып кайтсалар дим... Бик курыктым! Аннан ике операция кичерде. Әй, берсе минеке инде аның... Барыбыз да рәхәтләнеп көлешәбез.  Әмма Гөлсия апа ялгышып әйтсә дә хагын әйтте: береңнең тәне авыртканда икенчеңнең җаны авырту шушы була инде. Сулар һаваң кебек кадерлегә әйләнгән кешең бит ул...
    2448
    10
    129
  • Гөр-гөр килеп яшәү «Бар әле...» дигән эш барлыгын беләсезме? Без белми идек, Актаныш районы Пучы авылында аңлаттылар.
    3975
    5
    125
  • Дуслыкның чиге бармы? Искән җил аның күлмәген тәненә сылады да, түгәрәкләнеп килгән корсагы сизелде. Ир моны күреп, тетрәнеп китте. Ул сүз әйтә алмаслык дәрәҗәгә җитте. Хатынының корсагыннан күзен ала алмады.
    6717
    1
    64
  • Көнче киленем Берничә көннән соң Алсу миңа үзе шалтыратты. «Әни, мин өй җыештырыр идем, Булат белән урамда йөрергә килә алмассыңмы», – диде. Ярты сәгать эчендә аларның ишек төбендә идем.
    5035
    1
    55
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 декабрь 2021 - 19:16
    Без имени
    Китэргэ бу ирдэн башыгыз исэн булганда, телэсэ кая кит только кит, балаларынны алда, илдэ чыпчык улми, аллахы тэгалэ ташламый ул, тезгэн йортым, алган машинам кала дип тэ курыкма, узенэ ышан, мин шулай иттем, элхэмдулиллах барсыда жайланды, шул ук жанварлыкны балаларын куреп усэ, аннары сон аларда шуны ук кабатларга мемкин, жепне эзэргэ кирэк
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 6 декабрь 2021 - 20:47
    Без имени
    Минем баштан да үтте андый хәллэр. Исеректэ жунсез, э аекта Анна да яхшы кеше юк иде. Бер үзгәрмәсэ үзгәрми ул. Аллага шокер хәзер эчэргэ тазалыгы юк. Үзем дэ усалрак булып алдым, басылды. Елга берэт эчеп характерын курсэтмэкче була, лэкин куркып торучы гына юк. Ныграк, усалрак булыгыз. Иң яхшысы - аннан качыгыз, гомерегезне заяга уткэрмэгез.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 18:44
    Без имени
    Хатын кызга бер мэртэбэ суккан кеше беркайчан да сугудан туктамый. Кайчан булса да имгэтэ. Суз эйтеп тозэтэм дип ометлэнмэгез. Сугып имгэтер. Халык мэкэле : "хатын кызнын теле уйнаса ир атнын кулы уйный". Картая картая коннэн кон холыксызлана гына. Аерылып ялгыз донья тарту - арка желеге суыру . Тигез тормыш хэм сэлэмэтлектэн кадерле эйбер юк. Бу кеше белэн яшэсэгез бик чыдарга туры килер. Кыйналып яшэу сэлэмэтлекне югалту. Ялгыз яшэу тигезлек югалту.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 07:20
    Без имени
    Безнең әтиебез ай саен эчә иде. Ике кыздан соң әниебез малай тапты. Шуннан соң да аңа акыл кермәде. Сугыша, сүгенә, кышкы салкыннарда өйдән куа, бер сәбәпсез көнләшә иде. Әниебез үзе әтисез үскән, безне әтиле итеп үстерәм, дип, яшәде дә яшәде. Без үзебез дә, әни дә ул үлгәч бик сагынып яшибез. Сезнең әле сирәк эчә. Нахак сүзләрен "ишетмәскә" тырышып карагыз. Сугыша башласа, әлбәттә, аннан качарга кирәк.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 8 декабрь 2021 - 08:58
    Без имени
    Бу кешенең психикасы нормаль түгел бит үскәнем. Ә аны төзәтеп булмый. Кодированиедан нигә куркасыз сез, аңламыйм шуны. Бу эчү чире бит. Кодирование чирне дәвалау бит ул. Эчеп тавыш чыгаруы, котыруы әйбәт, ә дәвалау начар. Тагын бер нәрсә, теләк теләп кенә бу адәм терелә тлрган түгел бит инде. Аннан соң үзегезгә аның икенче көнне үк гафу үтенүе дә бик ошый, күңелегезгә сары май булып ята бугай. Ләкин балагыз шушыны кабатлавын теләмәсәгез китәргәдер бәлки. Ул кем белән яшәсә дә шулай булачак. Үзегез әйтмешли, моделе шундый аның.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан