Татар йолдызлары

«Сөембикә»леләр Киров өлкәсенең Малмыж төбәгендә яшәүче татарлар белән очрашып кайттылар.

Башка өлкә булгангамы, без Малмыжны бик еракта – кара урманнар артында дип күз алдына китергән идек. Баксаң, ике-өч сәгать эчендә Киров өлкәсе чигенә барып та җиткәнбез. Үзебезнең Балтач районы белән чиктәш булып, якын күршеләр булып утыруының сәбәбенә без соңыннан төшендек.

Төрле очрашуларда булган бар. Әмма мондый җылы сөйләшүне хәтерләмим. Безне күрергә, үзләрен күрсәтергә, чит төбәктә яшәүче татарларның ни эшләр майтарып ятуын тәмләп сөйләргә җыелган хатын-кызлар арасында укытучылар, мәдәният һәм китапханә хезмәткәрләре, «Ак калфак» хатын-кызлар берлеге рәисе һәм аның әгъзалары бар. Яраткан журналыбыз турында без сөйләгәнне генә тыңлап утырырлар дип уйлаган идек. Аларның да әйтер сүзләре бик күп җыелган, сөйләп туя алмыйлар әнә.

Безне бусагадан ук каршы алган Киров өлкәсе татарларының региональ милли автономиясе рәисе Язилә Хаҗиәхмәт кызы Әсхәтдинова, керә-керешли үк, хәлләрен сораштыра башлагач, бер генә сүз белән: «Бирешмибез әле!» – дип өздереп куйды.

Янәшә-тирәсендәге татарларны үз кочагына алып, үзенә каратып тоткан Язилә Хаҗиәхмәт кызы кем соң ул? Ни өчен бирегә җыелган халык сүзен шул ханымга рәхмәттән башлый?
Аның әйтүенә караганда, Малмыжда татар авыллары шактый. Өч зур авыл – кешеләре Балтач ягыннан чыккан Яңа Смәил, Иске Йөрек, Татар Кумбашы татар мәдәниятен, татар телен үстерүгә зур көч куйган шушы хуҗалыкларда тормыш кайнап торган казанны хәтерләтә. 
– Тумышым белән – Яңа Смәилдән, – ди Язилә ханым. – Минем өч балам, биш оныгым бар. Шамил улымның кызлары Азалия белән Аделия мәчеткә йөри. Олырагы – 6 нчы сыйныфта укый торганы – инде күптән намазда. Безнең нәсел – дини нәсел.

Ул – белгече буенча педагог. «Хәзер нинди эшләр белән мәшгуль?» – дигән сорауга башкарган һәм алда торган эшләре турында җентекләп сөйләп китә. Үзе әйтмешли, балаларның милли үзаңын күтәрү өчен теләгән кешегә мөмкинлекләр дә, көч-гайрәт тә җитәрлек. Ул балалар белән төрле гамәли конференцияләр, туган якны өйрәнү максатында этнографик экскурсияләр оештыра. Ә нинди матур Сабантуйлар уздырыла икән бу якларда!
– Элек балалар Сабан туе гына үткәрә идек, – ди ханым. – Ә хәзер өлкәннәрнеке белән бергәләп уздырабыз. Бу эштә безгә эшмәкәрләребез, администрация башлыгы Валерий Константинов зур булышлык күрсәтә.
Татарча үткәрелгән «Нокрәт йолдызчыклары» фестивальләре, телне үстерү максатында уздырылган шигъри бәйгеләр... барысы, барысы да милли җанлы татар хатыны инициативасы белән башкарылган эшләр икән!
– Татар Кумбашы – 253 хуҗалыктан торган зур авыл, – дип дәвам итә сүзне Гөлсимә Гайфетдинова. – Мин гомер буе фермада эшләдем. Ә хәзер менә – соңгы ике-өч елда Мәдәният сараен җитәклим. Алты кешедән торган фольклор ансамблебез бар. Башка авылларга чыгып китеп тә җырлап кайтабыз. Районда ни бер завод, ни бер фабрика юк. Шуңа яшьләр авылдан китә. Күбрәк Казанга барып урнашалар. Аларга да «ник китәсез», дип әйтеп булмый. Эшләмичә ничек яшәмәк кирәк? Анысы... бу бер безнең генә проблема түгелдер, дип уйлыйм ди дә: «Картаямыни соң йөрәк маңгайлар сырланса да...» – дип, күкрәктән чыккан матур тавыш белән җырлап җибәрә. «Бу җыр – минем тормыш гимны!» – ди ул җырын тәмамлагач.
– Мин – Иске Йөрек авылыннан, – дип дәвам итә түгәрәк өстәл  янындагы сөйләшүне Мөнирә Габидуллина. – Безнең авылда ике мәчет, – ди ул горурланып. – Берара мәчетләрдән клублар ясый башлаганнар иде бит. Безнең бабайлар риза булмады. Казанга кадәр барып җиттеләр. Әмма дә ләкин мәчетнең берсен дә сүттермәделәр. Безнең авылда гомер-гомергә азан тавышы ишетелеп торды һәм торачак. Хәзер бер мәчетнең манарасын яңарттылар. Бездә халык бик дини. Хәтта өлкәннәр көнен дә аш итеп үткәрәбез. Шунда Коръән укыйбыз.

...Һәм тагын спорт көчле икән бу авылда. Мәдәният йортының подвалында көрәш секциясе оештырып җибәргәннәр. «Көрәшче малаебыз Рәсим Зәйнуллин күптән түгел генә Россия чемпионы исемен алып кайтты, – ди Мөнирә ханым. – Гер күтәрү буенча 14 тапкыр Дөнья чемпионы булган егетебез турында ишеткәнегез бардыр инде? Ул да шул подвалдан чыккан малай бит». – Әңгәмәдәшем рәхәтләнеп көлеп җибәрә. Күрдегезме, безнекеләрне, янәсе...
Соңгы вакытта популярлаша барган «Авыл кызы» бөтенроссия бәйгесе дә шушыннан башланып киткән. «Бик борчылган идем, барысы да әйбәт узды», –  ди ул. 

«Без кайда гына яшәмик, үзебезнең чыгышыбызны, кайдан булуыбызны, кан-тамырларыбызның кая барып тоташуын, нәсел-нәсәбебезне онытмаска тиеш!» – дигән иде Язилә ханым безнең белән саубуллашканда. Ни өчендер үзебезне Татарстанның бер почмагында итеп хис иттек. Үзебезнекеләр бит... Нокрәт йолдызлары, татар йолдызлары!
        

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    10262
    5
    129
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6050
    1
    82
  • 7224
    2
    52
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8246
    1
    46
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 сентябрь 2020 - 07:50
    Без имени
    Минем курше авылга к лен булып тошкэн апам нэк шушындый тормыш а гомер кичерде, кайнэсе эгэр балалар га берэр кием алса апам барында мичкэ ата иде дип сойли, бер вакыт малае на бурек алып кайткан идём кулымнан тартып алдыда янып торган мичкэ а ты ди, ике каен сенелсе бар иде эти _энисе урынга калгач пинсэлэрен алдылар, э кайтып та алып китеп тэ карамадылар алар вафат инде хэзер, э апамны хэзер бик авыр чир бэреп екты шулай бер рэхэт курмэде язсан язып бетерэ торган тугел роман язырлык анын тормыш, аллам андый тормыш ны бер кемгэ дэ курсэтмэсен
    Инде минем чират...
  • 18 сентябрь 2020 - 10:15
    Без имени
    Бик матур хикэя !!! Укыйсы да бик кунелле булды !!! Эйдэ бергэлэшеп устерсеннэр инде сабыйларын .... Лэйлэ узе дэ югалтуны кичергэн бит !!!Бэхет елмайган димэк .... Бэхетлэре булсын барча балаларнын да .... Кеше бэхет очен туа,бэхетле булсын hэркем ....
    Син минем балам!
  • 18 сентябрь 2020 - 14:00
    Без имени
    Бик яхшы эсэр,бик азлар гына анлый шул язмышнын кисэтуен.Яшь чагымда ирем бн ачуланышкач,сойлэшмим дип уземэ-узем суз биреп,ярты кон сойлэшмэсэм,ике улымнын берсе нык итеп авырый башлый иделэр,температуралар бн.Шуннан сойлэшэ башлыйсын инде,уртак борчу килгэч.Купме сынадым,гел шулай була иде,аннары тэкэбберлегемне читкэ куеп,элэгешсэк тэ,сойлэшмичэ йормэдем,мин хаклы булсам,ярар,Аннан минем Бер жирем жэ кимеми дип,уземне тынычландыра идем.Бер тирэ,аерылыйм микэн эллэ дигэн уйлар да кергэлэде,аннары уйладым,этилэре балаларга минем шикелле ук якын,бигрэк тэ ир балага,этилэреннэн аерып алсам,барыбер мине гаеплэрлэр,алар да бит ир кешелэр,алга таба узем генэ доес тэрбия бирэ алырмынмы дип,барысын уйлап торып калдым.Аллага шокер,хэзер шуна соенеп бетэ алмыйм,инде 45-ел яшибез.Балалар да гаилэле,аларга гел тигезлектэ уз балаларын узлэренэ устерулэрен телим.Балалар бэхете эти-энидэн тора.
    Бала хакы
  • 18 сентябрь 2020 - 14:47
    Без имени
    Шуннан ни булды?
    Яңгыр 
  • 18 сентябрь 2020 - 15:05
    Без имени
    Фото, фото, купме хатирэ саклый. Ойгэ кайткач, экрен генэ фотоальбом алып, карап утырырга яратам. Менэ балачак, менэ усмер чак, менэ мин инде усеп житкэнмен. Бу ваеыт аралыгында ни генэ булмады, ни генэ тормышта алышынмады. Сагынып искэ аласын. Тагын бер кайтыр идем дип эченнэн генэ хыялланасын.
    Фотолар дәвалый? 
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...