Кавын сайлыйбыз

Җәйнең иң рәхәт һәм тәмле чагы җитте: җиләк-җимешләр өлгерде, кавын һәм карбызны да ташып кына торалар. Әмма, гадәттә, сатучылар мактый-мактый өлгермәгән яки бозыла башлаган кавын-карбызны “шудырырга” гына тора. Тәмле кавынны ничек сайларга?

“Кавын исе теплицаның тышкы ягына чыккач, өзеп ашыйбыз”
– 10 ел тирәсе, теплица ясаганнан бирле кавын үстерәм, – ди Татарстанның Саба районы үзәгендә яшәүче Роза Нурлыева. – “Колхозница”ны яратабыз. Рассада ясап торганым юк, май башында туфракка төртәм. Узган ел дүрт кенә төп иде, шуннан 27 кавын алдык. Әллә ни зур түгел үзе, 1,5-2 кило чамасы гына. Ә менә тәме... Өлгерә башлавын шуннан беләм: исе тарала. Теплица ишеген ачу белән борынны кытыклый ул. Ә исе бакчага ук чыга башлагач, өзеп ашап карыйбыз. Бу вакытта ул тәмам саргаеп бетә. Вакытыннан алда өзелеп төшмәсен өчен, капрон оек кидереп куям. Болай иткәндә ул җирдә ятмый, тигез пешә. Бернинди дә ашлама кертмим, бары ике тапкыр тавык тизәген әчетеп ашлыйм. Әмма ничек кенә булмасын, кавын ул көньяк җимеше, аңа җылы кирәк. Быел да матур гына тишелеп чыкканнар иде. Әмма үсмәделәр. Кош тизәге дә, сыер тизәгеннән әчетке дә, хәтта биостимулятор да сибеп карадым. Файдасыз. Үсә алмыйча, саргаеп утырдылар да йолкып аттым. Ел саен июль ахырында кавын ашый идек. Быел сатып алырга кала инде, әле кавыннан авыз итмәдек. Орлыгын ел саен сатып алам. Чөнки гибрид сорттан алынган орлык икенче елга уңыш бирми. Ә безнең шартларда гибрид сорт яхшырак үсә.

Сатып алганда исә, күбрәк “Колхозница” га өстенлек бирәбез. Ул тәмлерәк. Аның шулай ук исенә игътибар итәм. Өлгергән кавынның исе борынны ярып керергә тиеш. Сабагы корып бетсә дә өлгергән була. Аннан соң кавын тышындагы сызыклар соры (тузан) төсендә булса әйбәт. 

“Колхозница” тиз өлгерә, “Медовая” авыр була

“Колхозница” артык зур булмаган түгәрәк кавын. Иң иртә өлгерә торган сорт. Шуның өстенә ул иң сусыл һәм хуш исле дә. Аның өлгергәнен һәм сусыллыгын шуннан белергә була: тышындагы буразналар төгәл аерылып торырга тиеш.
  

“Торпеда” – Үзбәкстанда үсә торган озынча кавын. Үз илендә аны “Мирзачуль” кавыны дип йөртәләр. Өлгергән кавынның тышы яшькелт тә, ак та түгел, сары төстә була. 

“Медовая”ның берничә сорты бар. Алар үзара формасы һәм төсе ягыннан аерыла. Әмма барысының да кабыгы шома. Тәмендә әзрәк ваниль тәме бар, бик баллы. Өлгергән кавын күз белән чамалаганга караганда, авыррак була. 

“Канталупа”куе көрән яки аз гына ачыграк төстә. Өслеге кытыршы челтәр белән капланган. Шулай ук яшел сызыклар да күрергә мөмкин. Кавынның йомшагы – кызыл-сары, ягъни әфлисун төсендә. Тәм ягыннан ул әллә ни баллы да, сусыл да түгел, әмма хуш исле һәм тыйнак тәмле. Өлгергәнме-юкмы икәнен тикшерү өчен, тышын тырнап карагыз. Әгәр яшел катлам күренә икән, кавын өлгергән дигән сүз.

Өлгергән кавынны ничек сайларга?
Өлгергән җимешнең сабагы юан була. Өлгермәгән кавын таш кебек һәм шакып караганда ул яңгырый. Ә өлгергәненнән исә саңгырау аваз чыга. Иснәгез. Борынга килеп бәрелгән үлән исе аның өлгермәве турында сөйли. Сабагы корып кипкән икән, өлгергән дигән сүз. Яхшы кавынның кабыгы тыгыз була. Йомшак икән, бозылган дигән сүз. Кавынны юл кырыеннан алмагыз, машинадан чыккан газ төтене аның тәмен һәм сусыллыгын киметә.


“Койрыгы” - кипкән, “борыны” - йомшак
Иң хуш ис кавының сабагы яныннан килә. Әгәр аннан бернинди дә ис килмәсә, өлгермәгән, черек исе килсә, бозылган дигән сүз. Кавынның “борын” өлеше әз генә йомшак булса да ярый. 


Шар – әйбәт, торпеда тагын да яхшырак
Без, гадәттә, кавынның “колхозница” һәм “торпедо” төренә тукталабыз. Әгәр беренчесен алырга уйлыйсыз икән, аның зурысына кызыкмагыз. Аның әйләнәсе 10-15 сантиметрдан да зуррак булмасын. Ә менә “торпеда” зуррак булган саен тәмлерәк. 

 
фото: https://pixabay.com
чыганак: http://intertat.ru

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 16 гыйнвар 2021 - 07:36
    Без имени
    Ярты гомереннэн артыгын яшэгэнсен, купкэ тузгэнне , азга гына түз инде, беребез дэ белми күпме яшэячэгебезне, бары Аллахы гына белэ, курэ, ишетэ кунелдэ нилэр барын, гонах кылмый гына яшэсэн жанын тынычрак була, э иреннен бу гадэте кешегә яла ягу була. Бу бик зур гонах. Күңел тынычлыгы намазда. Сабырлыгын өчен савабы ахирэттэ булыр.
    Ирем гомер буе, «кыз түгел идең», диде
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:02
    Без имени
    Эйе эби(без дэу эни дип эйтэ идек) бн ускэн балалар барыбер башкачарак шул,тэуфикьлырак дип эйтимме инде.безнен чор балалары башка торлерэк иде шул,хэзергелэр бик эбилэрне тынламыйлар,кыз бала эле эзерэк колак сала сузлэренэ.э малайлар алай тугел икэн.
    Якын ерак әбекәем
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:58
    Без имени
    Сабыр итэ белергэ Иде эти энидэн урнэк булмаган сезгэ
    Байлар да елый
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:16
    Без имени
    Төрмэ, тэкэ дилэр, Башкортостан, Илеш районы.
    Булат Бәйрәмовны кызык иткәннәр
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:42
    Без имени
    Бездэ дэ эбекэй дилэр. Минзэлэ ягы. Эбилэр урамда була ул ди иде курше эби. Минем эбекэйлэр дэ нэкь шундый иде. Гел башта Алла бирса дип сойлэшергэ, бисмилла дип йокларга ятарга, Аллах тагалэнен барлыгына ышандырып устерделэр. Урыннары ожмахта булсын. Икеседэ минем беренче баламны куреп калдылар. И 1ел аралыгы бн китептэ бардылар. Кирэк чакта соеп, кирэк чакта сугеп. Эшкэ ойрэтеп устерделэр. Мен рэхмэт
    Якын ерак әбекәем
Реклама
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...