Кавын сайлыйбыз

Җәйнең иң рәхәт һәм тәмле чагы җитте: җиләк-җимешләр өлгерде, кавын һәм карбызны да ташып кына торалар. Әмма, гадәттә, сатучылар мактый-мактый өлгермәгән яки бозыла башлаган кавын-карбызны “шудырырга” гына тора. Тәмле кавынны ничек сайларга?

“Кавын исе теплицаның тышкы ягына чыккач, өзеп ашыйбыз”
– 10 ел тирәсе, теплица ясаганнан бирле кавын үстерәм, – ди Татарстанның Саба районы үзәгендә яшәүче Роза Нурлыева. – “Колхозница”ны яратабыз. Рассада ясап торганым юк, май башында туфракка төртәм. Узган ел дүрт кенә төп иде, шуннан 27 кавын алдык. Әллә ни зур түгел үзе, 1,5-2 кило чамасы гына. Ә менә тәме... Өлгерә башлавын шуннан беләм: исе тарала. Теплица ишеген ачу белән борынны кытыклый ул. Ә исе бакчага ук чыга башлагач, өзеп ашап карыйбыз. Бу вакытта ул тәмам саргаеп бетә. Вакытыннан алда өзелеп төшмәсен өчен, капрон оек кидереп куям. Болай иткәндә ул җирдә ятмый, тигез пешә. Бернинди дә ашлама кертмим, бары ике тапкыр тавык тизәген әчетеп ашлыйм. Әмма ничек кенә булмасын, кавын ул көньяк җимеше, аңа җылы кирәк. Быел да матур гына тишелеп чыкканнар иде. Әмма үсмәделәр. Кош тизәге дә, сыер тизәгеннән әчетке дә, хәтта биостимулятор да сибеп карадым. Файдасыз. Үсә алмыйча, саргаеп утырдылар да йолкып аттым. Ел саен июль ахырында кавын ашый идек. Быел сатып алырга кала инде, әле кавыннан авыз итмәдек. Орлыгын ел саен сатып алам. Чөнки гибрид сорттан алынган орлык икенче елга уңыш бирми. Ә безнең шартларда гибрид сорт яхшырак үсә.

Сатып алганда исә, күбрәк “Колхозница” га өстенлек бирәбез. Ул тәмлерәк. Аның шулай ук исенә игътибар итәм. Өлгергән кавынның исе борынны ярып керергә тиеш. Сабагы корып бетсә дә өлгергән була. Аннан соң кавын тышындагы сызыклар соры (тузан) төсендә булса әйбәт. 

“Колхозница” тиз өлгерә, “Медовая” авыр була

“Колхозница” артык зур булмаган түгәрәк кавын. Иң иртә өлгерә торган сорт. Шуның өстенә ул иң сусыл һәм хуш исле дә. Аның өлгергәнен һәм сусыллыгын шуннан белергә була: тышындагы буразналар төгәл аерылып торырга тиеш.
  

“Торпеда” – Үзбәкстанда үсә торган озынча кавын. Үз илендә аны “Мирзачуль” кавыны дип йөртәләр. Өлгергән кавынның тышы яшькелт тә, ак та түгел, сары төстә була. 

“Медовая”ның берничә сорты бар. Алар үзара формасы һәм төсе ягыннан аерыла. Әмма барысының да кабыгы шома. Тәмендә әзрәк ваниль тәме бар, бик баллы. Өлгергән кавын күз белән чамалаганга караганда, авыррак була. 

“Канталупа”куе көрән яки аз гына ачыграк төстә. Өслеге кытыршы челтәр белән капланган. Шулай ук яшел сызыклар да күрергә мөмкин. Кавынның йомшагы – кызыл-сары, ягъни әфлисун төсендә. Тәм ягыннан ул әллә ни баллы да, сусыл да түгел, әмма хуш исле һәм тыйнак тәмле. Өлгергәнме-юкмы икәнен тикшерү өчен, тышын тырнап карагыз. Әгәр яшел катлам күренә икән, кавын өлгергән дигән сүз.

Өлгергән кавынны ничек сайларга?
Өлгергән җимешнең сабагы юан була. Өлгермәгән кавын таш кебек һәм шакып караганда ул яңгырый. Ә өлгергәненнән исә саңгырау аваз чыга. Иснәгез. Борынга килеп бәрелгән үлән исе аның өлгермәве турында сөйли. Сабагы корып кипкән икән, өлгергән дигән сүз. Яхшы кавынның кабыгы тыгыз була. Йомшак икән, бозылган дигән сүз. Кавынны юл кырыеннан алмагыз, машинадан чыккан газ төтене аның тәмен һәм сусыллыгын киметә.


“Койрыгы” - кипкән, “борыны” - йомшак
Иң хуш ис кавының сабагы яныннан килә. Әгәр аннан бернинди дә ис килмәсә, өлгермәгән, черек исе килсә, бозылган дигән сүз. Кавынның “борын” өлеше әз генә йомшак булса да ярый. 


Шар – әйбәт, торпеда тагын да яхшырак
Без, гадәттә, кавынның “колхозница” һәм “торпедо” төренә тукталабыз. Әгәр беренчесен алырга уйлыйсыз икән, аның зурысына кызыкмагыз. Аның әйләнәсе 10-15 сантиметрдан да зуррак булмасын. Ә менә “торпеда” зуррак булган саен тәмлерәк. 

 
фото: https://pixabay.com
чыганак: http://intertat.ru

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин... Сүземне ерактанрак башлыйм әле. Әти үлгәндә мин әле тумаган да булганмын – әни 7 айлык корсаклы килеш калган. Аңа бу вакытта нибары 21 яшь булган...
    6692
    2
    46
  • Ялгыз канат Ире чит хатынга чыгып китсә дә, йөрәк болай әрнемәс иде. Хыянәтен кичерә алмый, мендәр кочаклап елар да, мәхәббәтне нәфрәткә әйләндереп яшәр иде. Ә ул хатынына гына түгел, балаларына, әти-әниләренә, диненә, үзенә хыянәт итте. Миләүшә яшь көе ирсез калды.
    7569
    0
    35
  • Рәхмәт, әнием! Аның ирен үтереп ташладылар. Дөресрәге, үләр дәрәҗәгә җиткәнче кыйнап ыргыттылар... Аңсыз гәүдәсен өйләреннән ике йөз метрлар чамасы җирдә, барак кебек шыксыз йортларның пычрак ишегалдыннан таптылар...
    4003
    0
    33
  • Бар җылымны сиңа бирәм, әни... Әнигә бар җылыңны да, назыңны да, яратуыңны да бирәсең, чөнки ул әни, һәм башкача уйлау, яшәү мөмкин түгелдер... Ә үз әниең булмаса?! Кемгә бүләк итәргә? Сине ничек бар шулай кабул итә торган кем бар тагын?! Әни бар! Иремнең әнисе!
    2055
    0
    32
  • Менә шулай... Чәй кайнар суга эләгү белән куе булып чыга башлый. Буяу бит инде. Шайтан алгыры!..
    2195
    0
    19
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 июнь 2022 - 10:56
    Без имени
    Сез язманы игътибар белән укымаган, ахры, иптәшләр. Монда бит колхозчы баласының кеше була алмавы турында бармый сүз! Ә ата-ананың баланы аралавы, башкаларга караганда, начаррак мөнәсәбәттә булуы турында сүз бара. Әгәр шартлар булса, бу өлкән кыз да, кече сеңлесе кебек, врач була алыр иде!
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 28 июнь 2022 - 11:47
    Без имени
    Узегез йомшак булгансыз. Чыгып китяргя иде. Нык телясягез врач булыр идегез. Урында утырып , хыяллар белян яшяргя унайлырак булган курясен сезгя. Атиегез гаепле тугел ,а узегез . А хазер барсы да гаепле сезнен очен. Алай булмай шул. Узегез ялгышкансыз. Шуны анлагыз хям яшягез алга карап. Артка карап, барсында гаепляп тугел.
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 24 июнь 2022 - 19:54
    Без имени
    Бик позитив, укып чыккач, кунелгэ рэхэт булып калды
    Галим
  • 24 июнь 2022 - 20:10
    Без имени
    Азаматны ышандырып йорисе тугел иде! Йомшак ирлэр дэ ничектер бэхетле яши бит эле. Кайбер гаилэдэ хатын-кыз эйдэп бара, торле гаилэ бар. Ин мохиме, ир куп эчмэсен, акча тапсын.
    Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин...
  • 24 июнь 2022 - 23:53
    Без имени
    Гаеп синдэ бит
    Аздан гына кылынмаган хата
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда