Балада аутистик спектр авыруының билгеләре


Бу хакта сөйләшергә яратмыйлар. Әни кешенең баласының авыру булуы белән килешәсе килми, шуңа хастаханә юлын таптарга да ашыкмый. Аннан соң  бар да җайланыр дигән өмет тә бар бит әле. «Соңгы вакытта мөрәҗәгать итүчеләр арасында, аутистик спектр белән авыручы балалар саны күбәеп китте», – ди Республика клиник психиатрия хастаханәсенең медицина психологы Илгизә ИСМӘГЫЙЛЕВА. Бу авыруның билгеләре бала гомеренең беренче ике елында ук куренә башларга мөмкин.

Белгеч  әйтүенчә, менә шундый билгеләргә игътибар итәргә кирәк.

1. Андый баланы башка кешеләр белән аралашу кызыксындырмый. Нормаль үсеш алган бала белән чагыштырганда, аутистик спектр белән авыручы балалар кубрәк вакытны ялгызлары гына үткәрә, кешегә тартылмый, балалар бакчасында да беркем белән уйнамый. Исеме белән эндәшкәндә дә җавап бирми, күзгә карамый. Караса да, фокусны озак тотып тора алмый. 
2. Үз-үзен тотышында хәрәкәтләр кабатлана: бер урында әйләнеп тора, кулларын гел бертөрле итеп селкетә, бертуктаусыз бер урыннан икенче урынга күчеп йөри...
3. Күбесе бер күнеккән ризык кына ашый. Бер өйрәнгән юл белән генә йөри, башка юлдан китсә, агрессив эмоцияләрен чыгара.
4. Аутистик спектр белән авыручы балаларны уенчыклар бик кызыксындырмый, гадәттә уенчыкларны бер рәткә тезергә яраталар.
5. Аларның сөйләмендә тайпылышлар күзәтелә. Күбесе сөйләшә белми, төрле авазлар гына чыгара. Мультфильмнан яки кешеләрдән ишеткән сүзтезмәләрне гел кабатлап торалар.
6. Аутистик спектр авыруының иң беренче билгеләрен бала берничә айлык вакытында ук күзәтергә була. Ул бала әнисен күргәч яки әни сүзен ишеткәч, эмоциональ реакция бирми, әнисен танымый, таныса да, аңа тартылмый. Нормаль үсеш алган балаларга хас беренче авазлар аутизм белән авырган балаларда бөтенләй дә күзәтелми.


Санап киткән билгеләр балаларда күзәтелсә, әти-әниләргә нишләргә?
Аутистик спектр авыруының билгеләре даими рәвештә өч ай вакыт аралыгында күренсә, табибка барырга кирәк. Берничә айлык баланың авыру билгеләре ике атна давамында күзәтелергә мөмкин. Игътибар белән күзәтеп барганнан соң, ата-ана  педиатрга мөрәҗәгать итәргә тиеш. Педиатр баланы карап, авыру билгеләрен ачыкласа, психиатрга юллама язып бирә. Әмма дә ләкин балада күзәтелгән билгеләр бик борчыса, күп булса, ата-аналар туп-туры табиб-психиатрның үзенә мөрәҗәгәть итсәләр, ялгыш булмас. 

Язма Республика клиник психиатрия хастаханәсенең матбугат үзәге җитәкчесе Айдар Хәлиуллин ярдәмендә әзерләнде.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7253
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4488
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4964
    0
    39
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2961
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9689
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда