М. Гафури театры режиссеры Айрат Абушахманов: «Зөләйха – безнең ил язмышы ул»

 Быел ноябрь ахырында – декабрь башларында (датасы әлегә төгәл билгеле түгел) Башкорт академия театры Гүзәл Яхинаның «Зөләйха күзләрен ача» романы мотивлары буенча спектакль куячак. Спектакльнең режиссеры – Айрат Абушахманов.


«Безнең Зөләйха язмышында ил язмышы чагыла. Бәләкәй кеше язмышы аша без бөтен ил күләмендәге фаҗигане ачарга тырыштык», - ди Айрат Абушахманов.

Режиссер бу спектакльдә Зөләйханың татар булуына аерым басым ясамадык, анда Казан каласы да булмаячак, ди. Башкорт театры революциягә кадәр татарларда хатыннар хокуксыз, надан булган икән, дип әйтергә җыенмый. Безнең бурыч – ил язмышындагы фаҗиганең – кулаклаштыру, сөргенгә сөрү, репрессияләрнең асылын ачу. Ул чорда Зөләйха урынында милли азчылык халыкларының теләсә кайсы була ала иде. Төп бурыч – тоталь кешелексезлек шартларында кеше булып калуны күрсәтү. Кемдер кешелеклелеген саклап кала ала, кемдер бу сынауларны үтә алмый.

«Зөләйха дөньяга мифологик карашлар белән тәрбияләнгән хатын. Әсәрдә аның рухи үсеше бар. Шулай ук Игнатов образы минем өчен бик кызыклы булды. Аны динамикада күрсәтү таләп ителә: ул идеологиягә, дөньяда кайчан да булса коммунизмның урнашагачагына сукырларча ышана. Тора-бара бу ышаныч ком сарае кебек ишелеп төшә. Игнатов деградацияли башлый, эчкечелеккә бирелә. Әмма ахырда ул гомерендәге иң яхшы гамәлен кыла: Зөләйханың малае Йосыфка олы юлга чыгарга мөмкинлек бирә.
Мин бу әсәрне бик сак куярга кирәклекне аңлыйм. Татарстанда бу әсәр белән горурланмаулары, киресенчә, кабул итмәүләре минем өчен әле дә ачык сорау булып кала. Аны татарга каршы язылган, дип күрсәтергә тырышалар. Алай дисәң, Н. Островский «Гроза» әсәрен дә русларга каршы язган, дип расларга кала. Анда да Кабаниха киленен изү юлына баса бит. Роман Россиядә генә түгел, чит илләрдә дә иң популяр әсәрләр исемлегендә», - ди Айрат Абушахманов.

Без декорацияләрне, костюмнарны эшләгәндә, сюрреалистслар концепциясеннән этәрелеш алдык. Бу агрессив тормышны сурәтләгәндә, сюрреалистлар төштәге кебек сурәтләргә мөрәҗәгать итә, шул рәвешле тормыш чынбарлыгының асылын ача, - ди режиссер.

Ул шулай ук романны укып килгән тамашачы – минем өчен иң авыры, ди, чөнки ул спектакльдән романны көтәчәк. Ләкин аның өметләре акланмаячак: спектакль романның иллюстрациясе түгел. Бу роман мотивлары буенча куелачак мөстәкыйль спектакль.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Шушы ук темага
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8931
    10
    104
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    9022
    8
    73
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4731
    4
    55
  • Сөеп, сөелеп яшисем килә-2 «Таһирә өстеннән жалу язганнар» дигән хәбәр авылда таралганга да бер айга якын вакыт үтте. Тегеләй дә, болай да дип тикшергәннән соң: «Фактлар ачыкланмады», дигән.
    5980
    2
    26
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан