Татар әдәбияты Европага чыкты

Аяз Гыйләҗевның «Ягез, бер дога» романы шушы көннәрдә генә венгр теленә тәрҗемә ителеп, китап булып басылып чыкты. Бүген, «Татар информ» агентлыгында аны татар халкына да тәкъдим итү чарасы узды.
Исегездә булса, узган ел роман-хатирәне Наил Ишмөхәммәтов рус теленә тәрҗемә итте, һәм бу эшнең финанс кайгыртуын Татарстанның беренче президенты Минтимер Шәймиев үз өстенә алган иде.

Әлеге проектның башлап йөрүчесе – Казан федераль университеты галимәсе Миләүшә Хәбетдинова. Ул Аяз Гыйләҗевнең «Сайланма әсәрләре»н алты томлыкка туплаган вакытта язучының тормышына караган һәм моңарчы берәүгә дә билгеле булмаган мәгълүматларга юлыга. Венгр егете Арпад Галгоци – шуларның берсе. Аяз ага 1950-1955 елларда Казахстанда тоткынлыкта була, Арпад белән дә алар шул вакытта дуслашалар. Аяз Гыйләҗев дустының фамилиясен Галгоци дип түгел, Голгоци дип исендә калдыра. Тоткынлыктан соң, Аяз абый аны күп тапкырлар эзләтеп карый, әмма әнә шул бер хәреф аркасында ике дус кабат табыша алмый.

Миләүшә Хәбетдинова язучының архивын өйрәнгәндә аның гади карандаш белән кулдан ясалган рәсемнәренә тап була. Аларның һәркайсының почмагына Галгоци дип имза куелган була. Ирекле тормышта рәсем белән мавыкмаган Арпадның тоткынлыкта шушы сәләте ачылып, ул тоткыннар арасында абруй казана.

Венгриядә Арпад Гальоци рус шагыйрьләрен венгр теленә тәрҗемә итүче булып таныла, өч гасырда иҗат иткән 58 шагыйрьнең 500 ләп шигырен тәрҗемә итә. Үзенең дә Гулаг лагерьлары турында язган 3 томлы хезмәте бар.

Миләүшә Хәбетдинова Арпад Галгоцины эзләп табарга ният итә һәм 2016 елда Аяз аганың элеккеге дусты Казанга килә. Язучының 50 ел буе үзен онытмавына, ул ясаган рәсемнәрне саклавына шакката. Миләүшә ханым аңа шул вакытта «Ягез, бер дога» әсәрен венгр теленә тәрҗемә итәргә тәкъдим ясый. Өстәвенә,

2016 ел – Венгриядә Гулаг елы буларак игълан ителгән була. Галгоци тәрҗемәгә үзе алынмаса да, үзе бик тә ышанган ике тзрҗемзче таба. Тулы бер романны тәрҗемә итеп төгәлләр өчен нибары 3 ай гына вакытлары бкла аларның. Алар атнага 30 битләп тәрҗемә итеп, аны 89 нчы яше белән баручы Арпад Галгоцига тапшыралар. Хатыны Коталин аларны печатьләп алып кайта, Галгоци карап, тикшереп, телефоннан верстка ясаучы белән элемтәгә керә һәм кайда, нәрсәне ничек төзәтергә икәнен хәбәр итә. Әнә шулай, күмәк көч белән китап дөнья күрә. Тик... китап булып басылып чыгу өчен, аның финанс ягын да кайгыртырга кирәк бит. Миләүшә ханым, Арпад Галгоцидан тәрҗемәчеләр генә табарга булышуын үтенә, акчасын үзебез табарбыз, ди. Акча эзләргә кирәк булмый, Венгриядәге «Алфавит» мәдәни-мәгариф фонды җитәкчесе Рита Хәсәнова да әлеге эшкә кушылып, әсәрне тәрҗемә итү һәм китап итеп бастырып чыгару өчен җитәрлек акчаны Венгриянең Кеше ресурслары министрлыгы «Гулаг» фонды аша бирергә карар кыла. Быелның 24 февралендә, Будапештның «Централ» әдәби кафесында «Ягез, бер дога» әсәренең венгрчага тәрҗемә итеп бастырылган варианты тәкъдим ителә. Китап 500 данәдә басылган.

Киләчәктә әле моның белән генә тукталмаска, татар әдәбиятын Европада танытуда тагын да зуррак адымнар ясалыр, дип ниятләнелә.


 


 


 


 


 


 

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7822
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8872
    2
    64
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6000
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4347
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:14
    Без имени
    Балаларыгызны уз тормышларына бастыргансыз бит инде. Алар сезгэ каршы булырга ничек ? Конечно, вакыт кирэк, риза булачаклар. Яхшы кеше очраткансыз икэн, бэхетле булыгыз!
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:13
    Без имени
    Көне- төне мин 18 е тулып килуче кызыма тукыган сүзләр!!!!! СМСлар язып теңкәларенә тимәгез егетләрнең!!!!
    Акыллы хатын – хәзинә
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда