"Эсперанто телен дә, русча да беләм, ләкин туган телемне алыштырмас идем"

Әгәр дөньяда бер генә тел булса, бөтен халыклар да шул телдә аралашса, ничек булыр иде икән? КФУның Филология һәм мәдәниятара коммуникацияләр институтында узган түгәрәк өстәлдә менә шундый сорау куелды.

Бу сорауның нәкъ менә шушы көннәргә туры килүе очраклылык түгел. 21 февраль көнне Халыкара туган тел көне билгеләп үтелде. Шул уңайдан КФУда төрле чаралар оештырылган иде. Шуларның берсе - "Минем телем - минем байлыгым" дип аталганы Филология һәм мәдәниятара коммуникацияләр институтында уздырылды да инде.

Рус телендә узган түгәрәк өстәлгә чит ил студентлары һәм магистрлары чакырылды. Алар барысы да рус телен өйрәнә. Телне белү дәрәҗәләре дә төрле: кемдер инде шактый шомарган, ә кемдер әле беренче адымнарын гына ясап килә. Шунысын да әйтеп китәргә кирәк: очрашуның гади дәрес кебек түгел, аралашу клубы форматында үтүе студентларга ошады. Дәрестә күпчелек очракта ирекле рәвештә аралашып утырып булмый бит, ә бу очрашуда катгый кысалар булмады, һәркем үз фикерен белдерә алды. Түгәрәк өстәлне оештыручы, рус телен чит тел буларак өйрәнү кафедрасы доценты Лада Москалева сүзләренчә, мондый утырыш ел саен уздырыла. "Монда КФУ студентлары, Европа илләре, Африка, Кытай вәкилләре, Кытай консуллыгы әгъзалары катнаша. Без төрле телләр турында сөйләшәбез", - дип аңлатып үтте ул.



"Әгәр дөньяда бер генә тел булса..." дигән сорау куелгач, очрашуда катнашучылар төрле фикерләр белдерде. "Тормыш итү, аралашу күпкә җиңелрәк булыр иде. Ләкин монда шушылай төрле милләтләр җыелып, аралашып утыра алмас идек", - диде Африкадан килеп рус телен үзләштерүче Муса. Аның бу фикерен алман егете Карл да куәтләде. "Һәр кешенең үз теле булырга тиеш. Тел әле ул милләт күрсәткече дә. Бер генә тел булса бер генә мәдәният булыр иде. Ә күп төрле милләтләр үзе кызык бит", - дип аңлатып китте ул.

Түгәрәк өстәлне алып баручы Лада Москалева эсперанто теле турында да сүз кузгатты. Бу тел юкка чыккан телләр исемлегенә керсә дә, бүген дә өйрәнелә. Бүген дөньяда 100 мең кеше эсперанто телендә сөйләшә дип санала. Шундыйларның берсе очрашу узган аудиториядә үк булып чыкты. Алман егете Карл эсперанто телен өйрәнгән икән, сөйләшеп тә күрсәтте. "Бик гади тел, әлифбасында 28 генә хәреф, грамматикасында 16 гына кагыйдә", - дип аңлатып китте ул. Шулай да, туган телен онытып, эсперантода гына сөйләшүгә күчәргә теләмәвен әйтте. "Минем туган телем бар, бар яратып өйрәнгән башка телләр. Туган телемне онытырга да, алыштырырга да теләмим. Ул - минем байлыгым", - дип билгеләп үтте Карл.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 30 июль 2021 - 03:26
    Без имени
    эгэрдэ доньяда бергенэ тел калса, шулук чакта, ян,а теллэр уйлаб чыгаралар (с)
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    9045
    10
    105
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    9116
    8
    74
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4853
    4
    57
  • Сөеп, сөелеп яшисем килә-2 «Таһирә өстеннән жалу язганнар» дигән хәбәр авылда таралганга да бер айга якын вакыт үтте. Тегеләй дә, болай да дип тикшергәннән соң: «Фактлар ачыкланмады», дигән.
    6081
    2
    26
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан