Оренбург шәһәренең Хөсәен Ямашев исемендәге китапханәсенә 110 ел!

Шакир Мөхәммәдов, Закир Рәмиев (Дәрдемәнд), Xөсәен Ямашев, Шәриф Камал, Муса Җәлил, булачак  артистка Фатыйма Камалова... Әлеге  шәхесләр төрле елларда Оренбургның Хөсәен Ямашев исемендәге китапханәсенең укучылары яки хезмәткәрләре була. Бу китапханә – бүгенге көндә дә өлкәнең татар утравы. Әдәби-музыкаль кичәләр, татар шәхесләре белән очрашулар – болар барысы да шәһәрнең шушы милли учагында үтә. Бер гасырдан артык ишекләре беркайчан да ябылмаган татар китапханәсе ул!
...1906 елда Оренбургта моңарчы тиңе булмаган милли китапханә эшли башлый. Аны мөселман хәйрия җәмгыяте оештыра. Китаплар алу, арендага түләү – боларның барысын да татар байлары үз өстенә ала. Беренче 7 ай эчендә китапханәдә 8 мең 300 укучы булып, аларга 1 мең 700 тирәсе китап бирелә.
1920-22 нче ачлык елларында Оренбургта барлыгы ике китапханә эшли: берсе – рус, икенчесе – шушы милли китапханә. 1929-39 еллар татар китапханәсе өчен иң фаҗигале чор. Гарәп графикасына алмашка латин килә. 1939 елда исә латиннан кириллицага күчәләр. Бу вакытта китапларның күбесе юкка чыгарыла. 
 110 ел эшләү дәверендә китапханә 8 бина алмаштыра. Татар китапханәсенең соңгы урнашкан бинасында эшләп килүенә дә 40 ел вакыт үтеп китте. 
Бер гасыр элек мөселманнарның хәйрия акчасына оешкан китапханәдә хәзер 50 меңнән артык китап бар, шуларның яртысы диярлек татар телендә. Фонд татар, башкорт телләрендә басылган вакытлы матбугат белән дә туплана. 42 газета һәм журналның унбере татар телендә. Китапханә фонды Татарстан ярдәме белән байый. Яңа китаплар белән тәэмин итүдә Бөтендөнья татар конгрессының да өлеше зур. Хөсәен Ямашев исемендәге китапханә бүген дә үз вазифасын нәкъ әүвәлгечә үтәп килә: милләттәшләр өчен җыелышу-аралашу урыны да булып хезмәт итә. Китапханәнең даими укучылары  әдәби-музыкаль кичәләрдә көтелгән кунак.
Оренбург шәһәре заманында татар китабын басу, татар матбагаларын дөньяга күрсәтүче үзәк булып таныла. Бүгенге көндә оренбур татарлары әлеге эшләрнең чишмә башында торучыларны һәм аларның гамәлләрен онытмыйча, дәвамчылары булып калырга тырыша.
 
Бәйрәм тантанасыннан фоторепортаж: 
http://syuyumbike.ru/photoreportaj/?id=3564

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    6037
    7
    61
  • Баллы кирпеч 1861 нче елда Болын-Балыкчы авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә Ибәтулла исемле бер малай туа. Язмышына сынаулы еллар кичерәсе сабый чагыннан ук язылган була, күрәсең, Ибәтуллага өч яше дә тулмаган чагында кинәт кенә авырып әтисе үлеп китә. Ялгыз тормыш тарту ул чакта, хатын- кызга имана бае да бирелмәгән чорда, әнисенә авыр булгангамы, әллә инде башка сәбәпләр булганмы, сабыйның әнисе биш яшендәге Ибәтулланы әтисенең абыйсы Зиннурга калдырып, Кормаш авылындагы хатыны үлгән бер татарга кияүгә чыга.
    5418
    3
    47
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    3974
    0
    42
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2642
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    8770
    6
    34
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 ноябрь 2022 - 14:10
    Без имени
    Әссәләмүгаләйкүм. Үзебезнең татарлар арасында шушындый яшьләр булуына куандым һәм горурландым. Аллаһы Тәгалә теләсә без яшибез, татар теле дә бетми, иншаллаһ.
    Татар самурае
  • 25 ноябрь 2022 - 16:42
    Без имени
    Бу энине мин уйлар идем ике йэрекле булган диеп хазэрге яшьлер уз балаларында калдырып чыгалар эниене Алла хатегале озын гомер бирсен балаларынын жылы сузлерен ишетэп яшерге язсын
    ​Иң кадерле кеше!
  • 25 ноябрь 2022 - 10:55
    Без имени
    Монын кебек ирлэр аздыр ул. Бэхетегез озын гомерле булсын
    Кайгыда да, шатлыкта да бергә без
  • 25 ноябрь 2022 - 10:45
    Без имени
    Кеше бэхетенэ урелмэсеннэр иде, семьясыз ирлэр беткэн микэнни? Язмышлардан узмыш юк шул
    ​Ачы көнбагыш
  • 26 ноябрь 2022 - 22:55
    Без имени
    Дөп-дөрес сүзләр!
    Исламда хатын-кыз хокуклары нык саклана
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда