Эзтабар отрядлары 303 сугышчы җәсәден тапкан ( ИСЕМЛЕК)

Эзтабар отрядларының популярлыгы көннән-көн арта. Бүгенгә Татарстанда шундый 55 төркем бар. Эзтабарлар экспедициясенә чыгу – ул бал-май ашап утыру түгел. Кыр шартларында эшли, яши белергә, шушы өлкәдә белемле булырга да кирәк. Ләкин яшьләрне мондый таләпләр генә куркытып калмый икән...


Үз иле өчен яхшылык эшләү, өлкән буынны хөрмәтләү алар өчен бик мөһим. Мәктәптә яки урта, югары уку йортларында укыганда, бу өлкәгә килеп кергәннәр укуларын тәмамлаганчы шунда кала. Эзтабар сынауларын уза алмаганнар араларында сирәк була икән. Экспедициягә бер генә тапкыр эләккән кеше инде бу юнәлешне гомерлеккә ярата.

Татарстанлыларны чакырганнар

Җиңүнең 70-еллыгыннан соң эзтабар отрядларына кушылучылар саны арткан. Быелның 16 апреленнән алып 12 майга кадәр республиканың “Отечество” төбәк яшьләр иҗтимагый оешмасы тарафыннан 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы булган урыннарга 10 экспедиция оештырган. Волгоград, Ленинград, Новгород, Ростов, Смоленск, Тверь, Псков өлкәләрендәге экспедицияләр вакытында 303 совет сугышчысы җәсәде табылган. Шунысы куандыра: ерак юлларга Казандагы эзтабар отрядлары гына түгел, Татарстанның 13 районыннан барлыгы 411 кеше чыккан.

Быел Татарстан эзтабар отрядларына Ленинград өлкәсе администрация бер сорау белән чыккан. Безнекеләрне үзләрендәге экспедициягә чакыруның сәбәбе дә юк түгел. Ник дигәндә, нәкъ менә безнең республика эзтабарлары сугышчыларны казып алу археологик юнәлешендә махсуслаша.

Зур тырышлык куеп башкарылган хезмәт нәтиҗәсендә 106 сугышчы мәете, язылган 3 кашык, 6 медальонга тап булалар. Эш моның белән генә тәмамланмый. Чөнки республика отрядларын Ленинград өлкәсенең Выборг районы август аенда да бу эшне дәвам итәргә чакырган. 70 ел дәвамында әлеге урын турында мәгълүмат беркайда да теркәлмәгән була. Бары тик Финляндиядән мөрәҗәгать булып, мәгълүмат пәйда булгач, бу эшкә тотыналар.

Отрядлар яшәрә бара...

- Яшьләр бу эшчәнлеккә үзләре тартыла. Тәҗрибә шуны күрсәтә: эзтабарлык хәрәкәте яшәрә бара. Моннан 7-8 ел элек эзтабар отрядларында, киресенчә, олылар күп, үсмерләр саны аз иде, – ди “Отечество” берләшмәсенең эшләр белән идарә итүчесе Илья Прокофьев.

Хәзерге вакытта 6-7 сыйныф укучылары экспедициягә барыр өчен хәтта бөтен анатомияне ятларга әзер. Тик еш кына мондый “командировка”га өлкән сыйныф укучыларын алалар. Теоретик курсны узу, “Хәтер маршлары”нда катнашу, ветераннар белән очрашу, Эзтабарлык мәктәбен узу, мәгълүмат базасы белән эшли алу – бары тик шушы күнекмәләрне белгәннән соң гына яшьләр экспедициягә бара ала.

- Чынлыкта, беренче курста укучы кызларның авыр шартларда бөтен кеше белән бертигез дәрәҗәдә эшләве шаккатыра. Чөнки бу – хатын-кыз эше түгел, бик авыр хезмәт. Сентябрьдә узган беренче җыелышка  4 егет һәм 40 кыз килде. Яшьләр өчен өлкән буынга шулай итеп бурычларын кайтару, рәхмәт уку – зур дәрәҗә. Аларны имтиханнар да, сессия дә куркытмый, – дип ассызыклый КФУның “Карлы десант” отряды җитәкчесе Айрат Фатыйхов.

Сугышчыларның җәсәдләре табылган

Язгы экспедицияләр вакытында тумышлары белән Татарстаннан булган берничә сугышчының гәүдәсе табылган. Алар:

- Исмәгыйлев Әюп Газиз улы (Казан шәһәре). Хәзерге вакытта туганнарын эзлиләр.

- Мингалимов Госман (Ленинград өлкәсенең Киров районы Вороново янында табыла);


- Гордов Николай Фролович (тумышы белән ТАССР Матвеев районы Матвеевка авылыннан);

- Носов Борис Петрович (тумышы белән ТАССР Биләр районы Мордовский Бүләк авылыннан);

- Әхмәдуллин Ислам (ТАССР, Арча районы, Иске Масра авылы);

- Земцов Андрей Иванович (тумышы белән Балык Бистәсе районы Анатыш авылыннан);


- Гришин Григорий Михайлович (Чистай уезды Сосновка авылыннан);

- Хәмәтҗанов Салих (Яңа Чишмә районында туа);

- Мигунов Матвей Николаевич (Казан).


Әйтергә кирәк, бу сугышчыларның күбесе бүгенге көнгә кадәр хәбәрсез югалган, дип саналган. Әюп Газиз улы Исмәгыйлевнең документларын, аның кружкасын туганы Әлфия ханымга да тапшырдылар.

Планнар – зурдан

 “Отечество” берләшмәсе эзтабарлык хәрәкәте белән генә тукталып калмый, тарих битләреннән үткәнне дә яңарта. Мисал өчен, оешма тарафыннан “Здание эвакогоспиталей в Татарстане” дигән китап та бастырылган.

- Бу эшне башкарып чыгу дистә ел таләп итте. Чөнки госпитальләрдә вафат булган кешеләр һәм башка төрле мәгълүматларны табу җиңел булмады, алар беркайда да диярлек теркәлмәгән иде. Ул вакытларда республика территориясендә 75 госпиталь эшләгән. Бүгенге дәүләт, дини, уку йортлары биналарының күбесе элек госпиталь булган, – ди “Отечество” үзәгенең әйдәп баручы белгече Рәфыйк Сәлахиев.

Көз айларында да Татарстан эзтабарларын кызу эш көтә. Беларусь, Тверь, Ленинград өлкәләрендә хезмәт куячаклар. Шулай ук Бөтенроссия эзтабарлар мәктәбе, “Поисковый фронт” проекты да оештырыла.

Сугышта катнашкан туганнар, якыннарыгыз турында мәгълүмат эзләп шушы телефонга мөрәҗәгать итә аласыз: 555-02-05.


фото Р. Кашапова

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 5 Бер көнне иртән торып бәлеш пешерергә уйладым. Бәрәңге турадым, суган әрчедем, камыр бастым. Духовкада кургаш кәгазь астында ике сәгать ярым эчендә бәлешем изелеп пеште. Ләкин хуш исе урамга кадәр чыккан итле бәлешемне ашарга насыйп булмады.
    13159
    4
    112
  •  Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 3 Рәфис белән 3 ел очрашып йөрсәк тә, мәхәббәтебез үбешүдән ары узмаган иде. Беренче зөфаф төнебезне мин куркып, дулкынланып көттем.
    12000
    5
    80
  • Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 2 Рәфискә кияүгә чыгарга җыенуымны әнием ошатмады, ул мине кабаттан үгетләргә кереште: «Кызым, тагын бер тапкыр уйлап кара әле! Габдулла белән Сания авылда иң усал гаилә булып санала, Санияне тиккә генә «юха елан» дип йөртмиләр. Алай гынамы, бу гаиләдә эшнең бетәсе юк: 50 сутый бакчалары, абзарларында өч сыер, кырыкка якын сарык...
    9696
    1
    55
  • Юлда кем очрамас... Кичә яшүсмер кызым эштән кайтты да, «Әни, син хәзер мине ачуланачаксың», – ди. Сагайдым. Ачуланасымны алдан ук белеп торгач, нинди ярамаган эш эшләде икән? 
    9016
    1
    55
  • Уеннан уймак Барысы да бәхәсләшүдән башланды. Хатын-кызлар, бигрәк тә йөрәкләре янып торган яшь кызлар бәхәсләшмәсен икән ул. Аларның яшьлек дәрте егетләрне үзләренә карату гына түгел, дөньяны әйләндереп бастыра ала... 
    4541
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 август 2022 - 08:30
    Без имени
    Гел дорес сузлэр генэ сойлисен
    Илсөя Бәдретдинова әйтсә, каты әйтә!
  • 16 август 2022 - 17:54
    Без имени
    Мин сезнең өчен бик шатмын, бер-берегезне кабат тапкансыз.
    Ике туй – бер ир
  • 15 август 2022 - 20:31
    Без имени
    Уземнең телем сынып бетте моны укыганда.
    Баланы сөйләшергә өйрәтәбез! 
  • 14 август 2022 - 12:38
    Без имени
    Менә болай яшәү сабырлык дип аталмый,куркаклык,хакларыңны өйрәнмиче таптату дип атала Гөмер бер генә,тазалык бер генә,бала хакы бер генә яшәү хакы бер генә бирелә.тормышыңда авырлыкны да,җиңеллекне дә только кеше үзе сайлый,славыйлыгын күрсәткән килмиче,кемнедер гаеп итеп күрсәтә, ә башы бары үзендә дөрес сайламаган өчен ,болар барысыда ТҮЛӘҮле АЛЛАһ каршында котылгысыз хакларны таптаткан өчен.Акыл алырдай хәлләр дә, гыйлемен (психология)дә биреп тора,гел шулай тормоз да торучыларны куатләп иии мескенем,түз инде,нишлатәсең язмышыңдыр диеп,чыгыш юлы барлыгын күрсәтмичә тилмереп үлүен көтеп торган кебек.Хатыннар исегезгә төшерәм тиран авыру, ирләр б н тору катгый тыела КОРЬӘНдә.Талак сүрәсен АЛЛАһ,бу хәлләр буласын белеп, кешеларне кисәтү өчен җибарде.Бу темага китеп язып була,язганнардан да мәгьнә эзләп гыйбрәт алып бик була.
     Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 3
  • 13 август 2022 - 23:40
    Без имени
    Искиткеч. Үземнең әтием күз алдыма килеп басты. Бик сагынам әтиемне
    Әткәем
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда