Сугыш + мәхәббәт

Сугыш хәсрәте никадәр генә зур булса да, дөнья барыбер әкрен генә үз җае белән барган: ул елларда да нәниләр дә туган, яшь йөрәкләрдә беренче мәхәббәт утлары да кабынган. Тәүге үбешүләр, очрашулар, сүзгә килешүләр - бар да булган. Хәтта сугыш гара­сатын оныттырып, туйлар да гөрләгән.
Суфия апа белән Морад абый Рахманкуловларның да язы­лышу турындагы таныклыкларында 1943 елның 25 июне тора.
Хәер, күзләр очрашкан, күңелләр кавышкан көннәре иртәрәк, 1939 елны ук була аларның. Сәйфетдинов дигән уртак танышларына икесе дә бер үк көнне, бер үк сәгатьтә сугылып чыгарга уйлыйлар. Язмыш дими, ни дисең, Морады иртән, Суфиясе кичен керсә дә, Казан кебек зур калада аларга танышулар насыйп булыр идемени әле?!
Бер-берсен ошатып калган яшьләр театрларда, төрле кичәләрдә очраша башлыйлар. Озакламый Морад Суфиясенә тәкъдим ясый.
“Ризалыгыңны бир, бергә булыйк”, - ди. Тик ялындырмагач та кыз­лар буламени?! “Көтик азрак, - ди Суфия, - унсигезем тулды гына бит әле”.
Ә аннан сугыш башлана. Өйләнүләр, кияүгә чыгулар бер мәлгә онытыла. Суфия­нең ике абыйсы, әтисе фронтка китеп баралар.
Морадны 1941 елның җәендә үк Казанда оешкан 26 нчы укчылар бригадасына алалар. Бөтен язу эшләрен алып баруны аңа тапшыралар. Бераздан аларны инде сугышлар барган Минск шәһәре янына күчерәләр. Урман эченә урнашкан салкын казармаларда яшәүче, әле дары исе иснәргә дә өлгермәгән сугышчыларны бер-бер артлы төрле чирләр аяктан ега башлый.
Морад тиф белән дә, скарлатина белән дә авырый, ашказаны ярасы да ачыла. Гарнизон комиссиясе аны хәрби хезмәткә яраксыз дип таба.
1943 елның апрелендә ул Казанга кайтып төшә. Ә җәй башында алар Суфия белән өйләнешергә булалар.
Туйлары ничек узуын, ничек язылышулары, мәҗлескә кемнәрне чакырулары, кунаклар­га ниләр әзерләүләре - мин боларның барысы хакында да тәфсилләп сорашам.
“Эштән сорап киттем дә, тиз генә язылышып кайттык”, - ди Суфия апа. Морады аңа күлмәклеккә дип акча биргән. Крепдешиннан берсе - ак, икенчесе - аксыл-сары төстәге ике күлмәк тектергән ул. Күптән түгел үзе сатып алган ак туфлиләрен кигән.
Туй мәҗлесләре уен-көлке, җыр-бию белән уза аларның. Кунаклары бит бар да сәнгать кешеләре була. Опера театрыннан җырчылар Әбүбәкер Сәйфетдинов, Бичурин, Хәсән Гобәйдуллин... Уфадан улы белән Морадның энесе килеп төшә. Бер кичкә булса да сугыш онытыла!
Суфиянең дәү әнисе бик тәмле итеп балык пирогы пешерә. (Рахманкуловлар гаилә­сендә гомер буе аның рецепты белән пешерелә торган ул пирогтан миңа да авыз итү насыйп булды!) Йомырка калҗасы белән токмач пешә. Чәй эчәргә өстәлгә чәлпәк ки­терәләр.
Морадка бирелә торган паек коткара аларны. Өстәлләр ризыктан сыгылып тормаса да, тамаклар туярлык була. Аның каравы, эчәргә менә дигән шәраб була табында. Морад бит сугышка кадәр үк өйләнергә җыенган егет, “Кагор”ны ул тартмалап алып куйган була.
Инде кайда яшәргә? Морад армиядә чакта аның бүлмәсенә Ленинградтан эвакуация­ләнгән кешеләрне керткәннәр. Яшьләрне Суфиянең әнисе үз янына сыендыра. Беренче уллары да әбисенең Яңа Бистәдәге йортында туа. Гомере генә булмый нарасыйның, сал­кын тиеп, бик яшьли үлеп китә.
Шәүкәтен Суфия Җиңүгә бер ай кала - 1945 елның 8 апрелендә таба. Рәссам ире командировкалардан кайтып керми. Бөек Җиңүне дә яшь хатын өйдә ялгызы, күкрәк баласы белән генә каршылый. Шәүкәтләре тәпи атлап киткәндә дә Морад Чистайда рус драма театрында эшли торган була әле.
Мамадышта остазы Бакый ага Урманче белән Шәйхи Маннурның һәйкәлен эшлиләр алар. Балтачта Ленин һәйкәлен үзе генә башкарып чыга. Гармунчы Фәйзулла Туишевның бюсты да рәссам Морад Рахманкулов эше. Саный китсәң, бихисап инде алар!
Морад агага бүген 93 яшь. Ә ул миңа әле яңа гына тәмамлаган картиналарын күрсәтеп йөри. Киләчәктә киндергә төшерергә уйлаган хыялларын санап шаккатыра. Хәтеренә сокланам. Ул Чиләбедә Шәехзадә Бабичның үзендә белем алган. Садри Җәләл аны әдәби­яттан укыткан. Бакый ага Урманченың шәкерте икәнен алдарак әйткән идем инде. Морад
ага Сәгыйть Сүнчәләйне яхшы белгән. Нәҗип Җиһанов, Салих Сәйдәшев, Җәү­дәт Фәйзиләр белән якын­нан аралашып яшәгән. Тик шулай да, мине барыннан да элек аның Суфия апага бул­ган мөнәсәбәте гаҗәплән­дерде бугай. Алар инде бергә 57 ел гомер иткәннәр. Бу кадәр яшәгәч, сөйләшәсе сүзләр беткән, бер-берендә ачасы яңалыклар, серләр калмагандыр кебек. Морад ага, Суфия апаның бүлмәдән чыгуын көтте дә, яшьлектә- ге фотоларын кулга алды.
- Суфия апаң чибәр бит, чибәр булган бит, әйеме, сеңлем?!
Тавышындагы ярату, сок­лану, горурлану!..
Ә Суфия апаның сүз саен: “Әйе бит, Морад”, “Шулай бит, Морад”, дип торулары...
Аларны күз алдыма ки- терәм дә, үзалдыма елмаеп куям. Карт-карчыклы кичке аш әзерлиләрме икән? Ул­лары белән киленнәрен, алардан да бигрәк, оныкларын көтәләрдер. Морад ага суган турыйдыр. Гомер буе шулай булган бит, Суфия­нең күзенә ачы керә дип, суганны гел ул чистарткан.
Тигезлек белән картаюдан да зуррак бәхет бармы икән ул дөньяда?!

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    7446
    1
    95
  • 8234
    2
    55
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    9257
    1
    51
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...