Сатылган кыз

1965 елның җәе — Ташкент шәһәрендә яшәгән вакытым. Шулай беркөнне Ташкент—Янгиер автобусына утырып, юлга чыктым. Күпмедер вакыт баргач, каршымда утыручы карчык русчалатып: “Егет, син кайсы яктан?” — дип сорап куйды.

— Казаннан, — дидем мин.

— Казанның үзеннәнме? — дип сорады әби, татарчага күчеп.

— Юк, районнан.

— Кайсы районнан? — диде әби түземсезләнеп.

— Апае...

— Апаеның үзеннәнме әллә?

— Әйе, Апаеның үзеннән.

Әби урыныннан торды да җыерчыклы куллары белән иңбашыма орынып: “Якташым ич, якташым”, - дип кабатлады. Үзенең сагыш, зар-интизарлы хисләрен түкми-чәчми сөйли башлады. Минем Апастан киткәнемә биш-алты гына ел иде әле. Шуңа күрә ул сораштыра торган авыл картларын, карчыкларын белә идем. Әби хәтта әтиемнең дә егет к чакларын хәтерләп, истәлекләрен сөйләп алды.

Янгиер шәһәре Ташкенттан көньякта — 200 чакрым ераклыкта урнашкан. Юл буе без күп нәрсәләр турында сөйләштек. Шунда Хәдичә әби үз башыннан үткәннәрен дә хәтереннән кичерде, — Без Тау урамында тора идек, — дип тезеп китте ул үзенең гомерлек хатирәсен. — Әти-әниебезнең вафатыннан соң берүзебез (биш бала) калдык. 1921 елда, каты ачлык килгәч, Гәрәй һәм Вәкил исемле абыйларым белән Урта Азиягә киттек. Өйдә өлкән Вәли абыем белән аның хатыны Биби җиңги калдылар. Без Хаваст тимер юл станциясенә (ул вакыттагы исеме Урсатьевск) килеп урнаштык. Ике абыем депода эшләделәр. Мин өйдә алар өчен аш-су әзерләп тордым.


Беркөнне Вәкил абый Коля исемле рус иптәше белән кайтты да: “Без Памир тауларындагы басмачыларга каршы сугышка барабыз. Берәр айдан кайтырмын. Аннан бәлкем туган якларга да юл тотарга булыр”, — дип чыгып китте.

Хәдичә абыйсын бер ай да, ике ай да, өч ай да көтә. Бишенче ай дигәндә, ишектән Коля үзе генә килеп керә. Ул шлемын салып, башын түбән ия. Хәдичә идәнгә ятып, тәгәри-тәгәри елый.

— Елама, сеңлем, — ди Коля, — без Вәкил өчен үч алырбыз.

Ул вакытта Хәдичәнең абыйсы Вәкилгә нибары 20 яшь була.

Шуннан соң Хәдичә Гәрәй абыйсы белән икәү генә яши башлый. Ул усал һәм мәрхәмәтсез була.

Берничә көннәр узганнан соң, алар йорты янына олау килеп туктый. Абыйсы бу кешеләрне озатып җибәргәч: “Әйдә, кунакка барабыз”, — дип, Хәдичәне өйдән алып чыгып китә. Алар караңгы урамнар буйлап озак баралар. Аннан соң бер зур йорт янына килеп туктыйлар. Тимер капка шыгырдап ачыла. Алар, ишегалдыннан үтеп, бер бүлмәгә керәләр. Абыйсы Хәдичәне калдырып чыгып китә. Бүлмә зур. Бер якта шәм яна. Идәндә, түшәмдә, диварларда матур келәмнәр. Икенче якта ике кешелек урын-җир әзерләнгән. Кинәт Хәдичәнең йөрәге “жу” итеп китә. Ишеккә ташлана, ләкин ул бикле була. Шактый озак вакыт үткәч, бүлмәгә илле яшьләр тирәсендәге бер ир килеп керә.

Хәдичә куркуыннан елый башлый.

— Елама, — ди ир. — Син минем хатыным буласың. Абыеңнан биш олау һәм 500 сум акчага сатып алдым.

Шулай итеп, уналты яшьлек кыз илле яшьлек бер байның хатынына әверелә. Ире аны еллар буе беркая чыгармый.

Гәрәй туган якларына баеп кайта. Туганнарына: “Хәдичә үлде”, — дип ялганлый. Зур итеп йорт сала. Ка-ралты-куралар өлгертә, мал-туар ала. Өйләнә. Ләкин сеңлесенең күз яшьләренә килгән бу байлыкта озак яши алмый. Башта фин сугышына алына. Аннары Бөек Ватан сугышына эләгеп, юкка чыга.

Күп еллардан соң гына Хәдичә балалары белән бергә иреккә чыга. Аның биш кызы була. Хәзер кечкенә кызы белән яши икән. Абыйсына нәфрәте көчле булуы сәбәпле, туган ягына хат та язмый.

Апаска кайткач, Хәдичә апаның өлкән абыйсы Вәли абыйларда булдым. Сеңелләре белән очрашуымны сөйләп биргәч, башта аптырап калдылар, аннан бик шатландылар.

Вәли абыйның хатыны Биби апа, мин биргән адрес буенча улы Расих белән Үзбәкстанга барып, Хәдичә апа һәм аның кызларының хәлен белеп кайткан.

Ә мин, Памир тауларындагы Хуҗамушкин кышлагында булып, авылдашым Вәкил абый сугышып йөргән урыннарны күрдем. Андагы туганнар каберлегенә чәчәк бәйләме куйдым. Аннан бер ун туфрак алып, ак кәгазьгә төрдем. Апаска кайткач, аны авыл уртасындагы батырлар һәйкәленең туфрагына салдым.

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 20 август 2020 - 14:13
    Без имени
    Бигрэк эче язмышлар....
Хәзер укыйлар
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! – Апа, әни акылдан шашкан! Көзнең яңгырлы салкын бер көне иде ул. Мәктәптән туңып кайтып кына кердем, каршыма башлангыч сыйныфта укучы сеңлем Айзилә йөгереп килеп чыкты да, колагыма әнә шулай дип пышылдады.
    14074
    3
    174
  • Әллә?! Завод капкасы төбендә сезне бер карчык көтә дигән хәбәрне ишетүгә, Фәрһадның йөрәге чәнчеп алды, зиһене чуалды, күз аллары караңгыланды.
    11313
    2
    117
  • Үкенечле үткәннәр... Якшәмбе булса да, иртәдән телефон шалтырады. Башкаларның иртәнге йокысы бүленмәсен дип, атлас халатын тәненә элеп кенә җибәрде дә, телефонын алып балконга йөгерде. Телефонның теге ягында карлыккан ир кеше тавышы ишетелде:
    8561
    2
    89
  • Балагызны үзем карап торам! - 1 Кызлары туганнан бирле Аида белән Тимурның иртәсе гел бертөрле башлана хәзер. Тимур иң беренче булып уяна да, нәни кызы белән төне буе бала караваты яныннан китмәгән хатынын уятмаска тырышып, аш бүлмәсенә чыга. Иртәнге ашны ашагач, кереп битләреннән генә пәп итеп ала да эшкә китә.  Подъез ишегеннән чыгуга телефоны пипылдаганына да ияләште ир. Ул беренче  катка төшеп җиткәнче, хатыныннан уңышлы көннәр теләп смс килеп җитә. Ә ул телефонын алып «Рәхмәт!» яза. Бүгенге иртә дә нәкъ шулай башланды.
    4249
    7
    80
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! 2 Шулай да ул ЗАГСка килгән иде. Без машинадан төшүгә яныма килде. – Син ... монда? – гаҗәпләнүемне яшерергә дә теләмәдем.
    4815
    4
    72
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 26 ноябрь 2020 - 17:36
    Без имени
    Ахыры бармы
    Язмышыңа язылсамы?..
  • 27 ноябрь 2020 - 08:16
    Без имени
    Ярату түгел бу! Шундый шәп ир ник минеке түгел әле дип аңа хуҗа булу теләге генә.
    Хатыныңа беркайчан да хыянәт итмәячәгеңне аңлап кайтып киттем. Тик миңа хәзер нишләргә?..
  • 25 ноябрь 2020 - 23:21
    Без имени
    Эби дарственный ясатканмы, завещание мы? Дарственный ясаткан булса, кызы улгэч ул анилируется и эби киредэн уз фатирына хужа була закон нигезендэ. Моны эби белмэгэн. Э кызнын ире бн малаенын бу фатир дауларга бер хакыда юк, эгэрдэ улгэн кеше аларга язып калдырмаган булса, алар аны берничек тэ саталмыйда, анда яшидэ алмый. Уземэ дарственный ясадылар, шундый пунктлары бар иде. Даже кызнын баласы керэалмый ул ойгэ хужа булып.
    Кеше бул
  • 25 ноябрь 2020 - 00:37
    Без имени
    Үземнең башымнан да үтте мондый хәлләр. Елый Елый укыдым. Үзем укыйм, ә күздән яшь тәгәрәп кенә ага.Исән - сау булыгыз балаларыбыз. Голсинә Шакирова.
    Бер сәгать һәм бер гомер
  • 24 ноябрь 2020 - 22:12
    Без имени
    Акылсыз хатын ,яшэргэ кирэк балаларын очен юлэрлэр очен уфтанып яшэмилэр
    ​Бәхетлеме мин? Әйе дә, юк та...
Реклама
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...