Сатылган кыз

1965 елның җәе — Ташкент шәһәрендә яшәгән вакытым. Шулай беркөнне Ташкент—Янгиер автобусына утырып, юлга чыктым. Күпмедер вакыт баргач, каршымда утыручы карчык русчалатып: “Егет, син кайсы яктан?” — дип сорап куйды.

— Казаннан, — дидем мин.

— Казанның үзеннәнме? — дип сорады әби, татарчага күчеп.

— Юк, районнан.

— Кайсы районнан? — диде әби түземсезләнеп.

— Апае...

— Апаеның үзеннәнме әллә?

— Әйе, Апаеның үзеннән.

Әби урыныннан торды да җыерчыклы куллары белән иңбашыма орынып: “Якташым ич, якташым”, - дип кабатлады. Үзенең сагыш, зар-интизарлы хисләрен түкми-чәчми сөйли башлады. Минем Апастан киткәнемә биш-алты гына ел иде әле. Шуңа күрә ул сораштыра торган авыл картларын, карчыкларын белә идем. Әби хәтта әтиемнең дә егет к чакларын хәтерләп, истәлекләрен сөйләп алды.

Янгиер шәһәре Ташкенттан көньякта — 200 чакрым ераклыкта урнашкан. Юл буе без күп нәрсәләр турында сөйләштек. Шунда Хәдичә әби үз башыннан үткәннәрен дә хәтереннән кичерде, — Без Тау урамында тора идек, — дип тезеп китте ул үзенең гомерлек хатирәсен. — Әти-әниебезнең вафатыннан соң берүзебез (биш бала) калдык. 1921 елда, каты ачлык килгәч, Гәрәй һәм Вәкил исемле абыйларым белән Урта Азиягә киттек. Өйдә өлкән Вәли абыем белән аның хатыны Биби җиңги калдылар. Без Хаваст тимер юл станциясенә (ул вакыттагы исеме Урсатьевск) килеп урнаштык. Ике абыем депода эшләделәр. Мин өйдә алар өчен аш-су әзерләп тордым.


Беркөнне Вәкил абый Коля исемле рус иптәше белән кайтты да: “Без Памир тауларындагы басмачыларга каршы сугышка барабыз. Берәр айдан кайтырмын. Аннан бәлкем туган якларга да юл тотарга булыр”, — дип чыгып китте.

Хәдичә абыйсын бер ай да, ике ай да, өч ай да көтә. Бишенче ай дигәндә, ишектән Коля үзе генә килеп керә. Ул шлемын салып, башын түбән ия. Хәдичә идәнгә ятып, тәгәри-тәгәри елый.

— Елама, сеңлем, — ди Коля, — без Вәкил өчен үч алырбыз.

Ул вакытта Хәдичәнең абыйсы Вәкилгә нибары 20 яшь була.

Шуннан соң Хәдичә Гәрәй абыйсы белән икәү генә яши башлый. Ул усал һәм мәрхәмәтсез була.

Берничә көннәр узганнан соң, алар йорты янына олау килеп туктый. Абыйсы бу кешеләрне озатып җибәргәч: “Әйдә, кунакка барабыз”, — дип, Хәдичәне өйдән алып чыгып китә. Алар караңгы урамнар буйлап озак баралар. Аннан соң бер зур йорт янына килеп туктыйлар. Тимер капка шыгырдап ачыла. Алар, ишегалдыннан үтеп, бер бүлмәгә керәләр. Абыйсы Хәдичәне калдырып чыгып китә. Бүлмә зур. Бер якта шәм яна. Идәндә, түшәмдә, диварларда матур келәмнәр. Икенче якта ике кешелек урын-җир әзерләнгән. Кинәт Хәдичәнең йөрәге “жу” итеп китә. Ишеккә ташлана, ләкин ул бикле була. Шактый озак вакыт үткәч, бүлмәгә илле яшьләр тирәсендәге бер ир килеп керә.

Хәдичә куркуыннан елый башлый.

— Елама, — ди ир. — Син минем хатыным буласың. Абыеңнан биш олау һәм 500 сум акчага сатып алдым.

Шулай итеп, уналты яшьлек кыз илле яшьлек бер байның хатынына әверелә. Ире аны еллар буе беркая чыгармый.

Гәрәй туган якларына баеп кайта. Туганнарына: “Хәдичә үлде”, — дип ялганлый. Зур итеп йорт сала. Ка-ралты-куралар өлгертә, мал-туар ала. Өйләнә. Ләкин сеңлесенең күз яшьләренә килгән бу байлыкта озак яши алмый. Башта фин сугышына алына. Аннары Бөек Ватан сугышына эләгеп, юкка чыга.

Күп еллардан соң гына Хәдичә балалары белән бергә иреккә чыга. Аның биш кызы була. Хәзер кечкенә кызы белән яши икән. Абыйсына нәфрәте көчле булуы сәбәпле, туган ягына хат та язмый.

Апаска кайткач, Хәдичә апаның өлкән абыйсы Вәли абыйларда булдым. Сеңелләре белән очрашуымны сөйләп биргәч, башта аптырап калдылар, аннан бик шатландылар.

Вәли абыйның хатыны Биби апа, мин биргән адрес буенча улы Расих белән Үзбәкстанга барып, Хәдичә апа һәм аның кызларының хәлен белеп кайткан.

Ә мин, Памир тауларындагы Хуҗамушкин кышлагында булып, авылдашым Вәкил абый сугышып йөргән урыннарны күрдем. Андагы туганнар каберлегенә чәчәк бәйләме куйдым. Аннан бер ун туфрак алып, ак кәгазьгә төрдем. Апаска кайткач, аны авыл уртасындагы батырлар һәйкәленең туфрагына салдым.

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 20 август 2020 - 14:13
    Без имени
    Бигрэк эче язмышлар....
Хәзер укыйлар
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    7776
    1
    112
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    5669
    4
    80
  • Гомернең ике яры Бездә бүген – дебют! Гөлнур Сафиуллинаның дебюты! Ниһаять!.. Аның хикәяләр яза башлавын бик көткән идек без. Хәер, Гөлнурның журналист язмалары ук чын хикәя итеп кабул ителә: йә елмаеп, йә күз яшьләрен тыярга тырышып укыйсың... Ә геройлары үзенә охшаган: тыйнак, акыллы, сизгер күңелле, серле... Кечкенә генә бер сүзе, карашы, хәрәкәте белән дөньяларны үзгәртә, гап-гади тормышны ямьгә төрә белгән... Менә шулай! Хикәяләрендә – фәлсәфә, хисләр, сизгер хатын-кыз йөрәге, тагын әллә ниләр – кыскасы, өр-яңа халәт!
    4732
    6
    53
  • Карындашым – көндәшем  Язын чәчәк аткан алмагачның чәчәкләре ап-ак, бик матур. Ләкин нигә соң алмаларының тәме бертөрле түгел? Берсе баллы, ә икенчесе, карар күзгә матур булса да, эчендә – корт. 
    8175
    2
    48
  • Вәгъдә йөзеге Җамалия әби җырлый-җырлый җеп эрли. Тәрәздән кергән кояш нурлары аның ак яулыгына, кара бөрчекләр төшерелгән ситсы күлмәгенә төшә...
    3885
    7
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 5 март 2021 - 19:29
    Без имени
    Балага 40 конда юк,азырак саклау карактер ул
    Гүзәл Уразова сабые белән хастаханәдә
  • 5 март 2021 - 20:03
    Без имени
    Куз тиядер тугач та фотасын куя башлыйлар бит 40 консез чит кешегэ курсэтмилэр иде бит элек
    Гүзәл Уразова сабые белән хастаханәдә
  • 5 март 2021 - 21:25
    Без имени
    Нинди генә җуләрлекләр эшләми адәм баласы.
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 5 март 2021 - 10:20
    Без имени
    Минем кызым да кияүнең беренче хатыны 2 яшьтә ташлап киткәнбаласын тәрбияли (икенче баласын икенче иренә ташлап китте). Ташлап китсә дә интернет челтәрендәге сайтларда "Минем өчен иң кадерле кешеләрем -улларым. Алар өчен генә яшим",-дип яза. Ә үзе бер ирдән икенче иргә йөри. Менә шундый тормыш.
    Әллә?!
  • 5 март 2021 - 11:13
    Без имени
    Мокшы икенче торле эйткэндэ мордва буламы?
    Мокшыларда туйда булдык
Реклама
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...