Хәвефле «бизәк»

Безне кызыксындырган сорауларга җавап бирергә ризалык биргән табиб-дерматолог, гөмбәчек авырулары буенча җаваплы миколог, югары категорияле табибә Рузалия ГАЛИМҖАНОВА — шушы өлкәдәге иң тәҗрибәле белгечләрнең берсе. Аның киңәшләре һәркайсыбыз өчен файдалы булыр дип уйлыйм.

Иң көчле аллерген

Безгә мөрәҗәгать итүче авыруларның һәр өченчесендә – гөмбәчек авыруы. Бүген ул киң таралган йогышлы чирләрнең берсе. Гөмбәчек китереп чыгарган тире авыруларының яки микозларның йогу юлы һәм билгеләре төрле булса да, алар бер үк ысул белән дәвалана.

Дөресен әйткәндә, күбебез тире, тырнак зарарлануга әллә ни игътибар да бирмибез. Юкка! Чөнки тирегә кереп «оялаган» ул гөмбәчекләр тик ятмый, тора-бара агулы матдәләр бүлеп чыгара башлый. Алар, үз чиратында, бавыр күзәнәкләре аша үтеп, аның ялкынсынуына, башкача әйтсәк, гепатит авыруына сәбәпче була. Организмдагы иң көчле аллерген бу. Ул шулай ук экзема авыруларына һәм хәтта бронхиаль астмага китереп җиткерергә мөмкин. Аларга каршы организм үзе генә көрәшкәндә, имммун системасы какшый. Бу исә чирнең алга таба көчәюенә китерә. Ул, күчеп, башка әгъзаларны зарарлый. Әмма чирне булдырмый калырга да мөмкин. Моның өчен нибары санитария-гигиена кагыйдәләрен төгәл үтәү җитә: бассейнда, мунчада аяк киеме булуы шарт. Чит кешенең аяк киемен кияргә, тырнак чистарткычын кулланырга ярамый. Тирләмәскә тырышыгыз! Ул да гөмбәчеккә уңай шартлар тудыра. Гөмбәчек салкынны яхшы кичерә, ә югары температурада үлә. Гөмбәчекле киемне кайнатып юганда, ул 3-5 минут эчендә юкка чыга. Шулай ук авыруга киемен үтүкләп кияргә тәкъдим итәбез.

Әйткәнемчә, бу йогышлы чир кайда да бар: ул тиредә дә, тырнакта да була. Тиредә икән, зарарланган урын кызарып чыга, кечкенә генә җәрәхәтләр барлыкка килә. Тырнакка эләксә, ул төссезләнә, калҗая һәм кителә башлый. Андый билгеләр күренүгә үк табибка мөрәҗәгать итегез.

! Чирне башлангыч чорында тотып алсаң, ул тиз дәвалана. Озакка сузсаң, тән тиресенә, аяк табанына төшә, эпидермофития (тире ялкынсынуы) авыруы китереп чыгара.

Ул күбрәк касык, аяк табаны тирәсендә очрый. Анда каты кабырчыклы, кызгылт-соргылт төстәге түгәрәк таплар барлыкка килә. Алар кычыта, кызыша, йөргәндә авырта.

Чир аяк табанында, бармак араларында очрарга мөмкин. Мондый билгеләр хәтта яңа туган балада да күренә. Әгәр дә кешедә шикәр чире, бронх авыруы була икән, эпидермофития дәвалауга авыр бирешә. Элек-электән гөмбәчекләрне бетерү өчен йод, серкә, күкерт кислотасы, төрле лак, май ише эремәләр кулланылган.
Хәзер бу чирдән кыска вакыт эчендә арынырга ярдәм итүче дарулар бар. Даруханәдә аларның ниндиләре генә юк. Әмма, шулай да, башта табиб-дерматологка күренергә киңәш итәр идем.
 

Папиллома вирусы – рак авыруына сәбәпче

Кайчак бассейнга, фитнес үзәгенә барып кайту да күңелсез тәмамлана, зур мәшәкатьләр китереп чыгара.

! Папиллома китереп чыгаручы вирус тән тиресен­дәге кечкенә генә ярага да үтеп керә һәм бит, муен тирәсендә, култык астында, тәннең җыеры­лып торган урыннарында бик тиз үсә-үрчи башлый. Ул җенес органнарында «оялап», аналык муентыгында яман шеш авыруы тудырырга мөмкин. Аның саны 200 гә, ә кайчак 300 гә кадәр җиткән очраклар бар. Имммунитеты көчле кешедә бу вирус «йокымсырап» ята. Һәм киресенчә, зәгыйфьләнде исә, шундук үрчи, яңалары барлыкка килә.

Папиллома сыек азот, радиодулкыннар, лазер белән алына. Иммунитетны ныгыта торган дәва билгеләнә. Папиллома 40-50 дән артып китсә, кан тамырына вирус­ка каршы дару җибәрелә.


Сөял генә димәгез...

Сөял дә тиредәге йогышлы чирнең – бер төре. Тотып карауга ул тыгыз, кечкенә генә (диаметры 2-10 миллиметр) соргылт-кара яисә ачык сары төстәге зарарсыз шештән гыйбарәт. Сөял терсәк, бармак, тез башы тирәләренә чыга. Аның тышкы кыяфәте, зурлыгы кайда урнашуына һәм ни дәрәҗәдә имгәнү-ышкылуларга эләгүенә карап формалаша. Кайчак алар үзеннән-үзе юкка чыга. Ә кайвакыт еллар буена да бетми, урыннан-урынга күчеп йөри. Кайсы аның табанга, кайсы күз кабагына, биткә, муенга, иренгә килеп чыга. Төсле кәбестәне хәтерләткән «аяклы» сөял еш кына башта, ә очлы башлысы (кондилома) җенес органнарында очрый. Бу вирус та тора-бара организмга үтеп керә, нерв тукымасын зарарлый. Шул көннән ул гомерлек «юлдаш»ка әверелә. Сөял аза башласын өчен әз генә бер борчылу да, стресс та җитә. Үзеңне ваемсыз тотканда, вирусның нерв юллары буйлап «сәяхәт» итүе, шул рәвешле арка миенә барып урнашуы да ихтимал. Ләкин нык кына борчылып алдыңмы, ул кире әйләнеп кайтып, шундук тирегә чыга.

Вирус авыру кешедән сәламәт кешегә кул биреп исәнләшкәндә дә күчә. Бала уенчыклары, транспорттагы тоткычлар турында әйтмим дә инде.

Гигиена таләпләрен үтәгәндә, әлбәттә инде, бу күңелсезлекләр килеп чыкмас. Елга-суларда су коенасыз икән, аннан соң һичшиксез душта юыныгыз, тәнегезне корытканчы сөртегез.


Нинди миң куркыныч?

! Тән тиресендәге үзгәрешләргә игътибарлы булырга кирәк. Зарарсыз тоелган миңнең дә төрле кыяфәткә, төрле төскә керүе бар. Кичекмәстән табибка күренү өчен җитди сәбәпләрнең берсе ул.

Миңнәр берничә төркемгә бүленә. Аларның кайберсе кояш нурлары астында яки ышкылып, кырылып торганлыктан үзгәреш кичереп, яман шешкә әверелә. Шуңа да без һәрчак тән тиресендә миңе булган кешеләрне елына бер мәртәбә, җәй җитәр алдыннан, дер­матологка мөрәҗәгать итәргә өндибез. Кирәгеннән артык кызынуның меланомага (яман авыруга) китерүе ихтимал. Аны иртә стадиядә дәва­лап була әле. Әгәр дә миң кинәт кенә үсә башлый, төсе каралып китә, ялкынсына, аннан кан килеп тора, кычыта яки авырта башлый икән, аны алдырырга кирәк. Бу вакытта табиб-онколог ярдәмгә килә.

! Пигмент тапларны, миңнәрне үз белдегегез белән дәваларга алынмагыз. Әйткәнемчә, алар имгәнгән — каты кагылып, киемгә туктаусыз ышкылып торган очракта, меланомага китерә.



Меланоманың бик мәкерле чир булуын исегезгә төшерәбез. Өч-сигез ай эчендә кеше шушы яман чирдән үлеп китәргә дә мөмкин. Чөнки шеш үсеп кенә калмый, ә аның күзәнәкләре бер-берсеннән аерылып, күпләгән метастаза бирә. Узган ел безгә мөрәҗәгать иткән 97 кешенең 17 се онкологка җибәрелде. Шуның унберенә төрле дәвалау процедуралары билгеләнде. Бу – унбер кешедә меланома – рак авыруы табылды дигән сүз.

! 19 май көнне республиканың бөтен дерматология үзәкләрендә Меланома көне үткәрелә. Бу көнне һәркемгә миңнәрен тикшертеп, консультация алу мөмкинчелеге бар. Кояш сезоны алдыннан бер ай кала, ел саен күрелергә тиешле чара бу! Җәйге айларда аеруча сак булыгыз: сәгать өчкә кадәр кызынмагыз. Кызыну өчен бу — аеруча куркыныч вакыт. Солярий белән дә мавыкмагыз!

фото: pixabay.com

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Ялган никах Танышуларының беренче көнендә үк, ЗАГСка барып, язылышырга гариза биреп кайткан кыз белән егет хакында Нурсөянең моңа хәтле ишеткәне булмады. Андый хәбәр колагына чалынса да, әллә юләр инде болар, дип бармагын чигә тирәсендә борудан башка берни дә кыла алмас иде кебек. Әгәр дә ки уйламаганда-көтмәгәндә ул юләр кыз үзе булып чыкмаса!..
    8288
    0
    82
  • Әти өйләнә Әни үлгәнгә инде биш ел. Әнине югалтуны бик авыр кичерде әти. Хәтта башта минем белән сөйләшми йөрде, үз эченә бикләнде. Аны безнең янга күчергә үгетләдем, әмма ул яшәгән фатирымны калдырмыйм дип каршы килде.
    7516
    2
    75
  • Балаларына сыймаган Галия әби Сәяхәт вакытында нинди генә кешеләр күрмисең дә, нинди генә тарихлар ишетмисең – үзе бер китап язарлык. Поездда язмыш тарафыннан гомернең бер аралыгына очраткан юлдашлар бер-берләренә җаннарын бушата, шатлык-кайгыларын сөйли. Бу юлы да шулай булды...
    3649
    1
    41
  • Хыялдагы ир-ат  Үсмер чакта ук  ничек тә булса бай тормышта яшәргә кирәк дип нәтиҗә ясадым. Телевизордан күрсәткән гламур тормыш кызыктыргандыр, мөгаен. Әмма кыяфәтем бай егетләр артымнан чабып йөри торганнардан түгел иде. Гомумән, күбәләк кебек бер егеттән икенче егеткә очып йөрергә дә яратмадым. Ныклы карарга килде: укыйм да, җитәкче булырга тырышам. Ул вакытта бай ир дә кирәк булмаячак. 
    4505
    1
    40
  • Укытучым Их, вакыт дигәннәре! Ник сез шулай бик тиз агасыз соң? Азга гына булса да мәктәп елларына кайтып киләсе иде лә... Миңа инде 30 яшь, 16 яшьлек  чагым әле кичә генә кебек...  
    3540
    0
    26
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 26 май 2022 - 15:03
    Без имени
    Дингэ беренче куп урлаган, карак, гонахсы зур булган кеше килэ. Улэр вакыты житкэч, исенэ тешэ, курка башлый, жавап бирэсе булса, нэрсэ дип, жавап бирермен, дип ,курка.
    Дингә кеше кайчан күбрәк килә?
  • 25 май 2022 - 22:40
    Без имени
    Сез гел балалар дип яшәгәнсез, инде үзегез өчен яшәргә вакыт. Аларның үз тормышы, вакыт узгач алар сезне аңлар дип ышанасы килә.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 26 май 2022 - 09:29
    Без имени
    Бу ир сезне хор мэт итэ, Лилияне ярата кебек тоела, монда Лилиягэ акыллы булып, кеше тормышын бозмаска иде, Аллахы Хидэят бирсен бик авыр хэл
    «Сине дә яратам, аны да», – ди...
  • 26 май 2022 - 12:13
    Без имени
    Мина бик ошады
    Җаным жәл түгел сиңа...
  • 25 май 2022 - 12:23
    Без имени
    Мэчет юк иде диеп, язучыга бэйлэнергэ кирэкми, документ тутырмаган ла, ул! Бер ялгыз апа-эби йортында жыелып намаз укыйлар иде, анда йоруче бабайлар да байтак иде. Олылардан ишетеп белэбез Талип бабай турында. Булдырасын, Фагилэ!
    «Фәрештәләр төшемдә дога өйрәтте»
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда