Җидедәге — җитмешкә

Безнең гомер тормышка яраклашу этапларының тезмәсе ул. Якынча һәр җиде ел саен бу этаплар алышынып тора. Шул сәбәпле, максатлар да үзгәрә, дөньяга яңа караш формалаша: кеше яшәешнең яңа баскычына күтәрелә.

Беренче җидееллык 

Бу цикл сабыйлык чорына туры килә (0-7 яшь) – бала дөньяны танып белергә өйрәнә, гаиләдә, балалар коллективларында, дуслары арасында үзенең урынын эзли. Шул сәбәпле, аның эчке дөньясында үзара аралашу проблемаларына бәйле каршылыклар булырга мөмкин. 

Киңәш: Бу этапта балагызга дөрес аралашу үрнәклә­рен күрсәтү тиеш. Аны низаглардан аңлашу юлы белән чыгарга өйрәтегез. Бала сезнең мәхәббә­тегезгә мохтаҗ, аның белән күбрәк аралашыгыз. 


Икенче җидееллык 

8-14 яшь – үсмерлек чоры. Сабый күчеш чорына керә – балалыктан зурлар дөньясына таба беренче адымнарын атлый. Бу чорда бала организмы, гормональ үзгәрешләр белән бергә, гаять җитди рухи үзгәрешләр дә кичерә. Яшүсмер инде үз сүзен әйтергә, аны якларга өйрәнә, беренче мөстәкыйль максатлар куя. Шул ук вакытта аңа әле әти-әнисенең, дус-иптәшләре фикере дә бик мөһим. Баланың бу чордагы эчке конфликты, гадәттә, аның җәмгыятьтә үз урынын ачыклау, «кояш астында үз урынын яулап алу» те­ләге белән бәйле. 

Киңәш: Балагызның кызып китү­лә­рен, үҗәтлеклә­рен тыныч кичерегез, бу – вакытлы күре­неш. Нинди генә хәлдә дә сабырлыкны җуймаска тырышыгыз. Онытмагыз – сезнең үз-үзегезне тоту моделе киләчәктә балага үрнәк булачак. Балагыз белән дуслыкны җуя күрмәгез. Басым ясамый гына биргән киңәшләрегез улыгыз яки кызыгызга хәзер бик кирәк.


Өченче җидееллык 

Бу цикл 15-21 яшькә туры килә. Яшүсмер әле формалашып бетү чорын кичерә, аның өчен җәмгыятьтә урынын табу, уңышка ирешү мөһим максат булып кала. Бу чорда яшь кеше тирә-юньне, «берни аңламый торган, дөньядан артка калган» әти-әниләрен «төзәтү» белән мәшгуль. Яшьләрнең һәртөрле субкультуралары (готлар, эмо, рокерлар, хиппи...), музыка акырту, киенү үзенчәлекләре, виртуаль социаль челтәрләрдә аралашу – болар барысы да яшь кешенең җәмгыятьтәге оригиналь позициясен күрсәтүгә омтылышы. 

Киңәш: Балагызны, аның фикерен хөрмәт итегез, аңа бу турыда әйтергә тартынмагыз. Тормышыннан хәбәрдар булырга тырышыгыз, шул ук вакытта юк-бар өчен бәйләнүдән, төпченүдән сакланыгыз. Күркәм, оты­шлы якларын танып белергә, аңларга булышыгыз. Гаилә проблемаларыннан аны артык ераклаштыру да файдага түгел. Бергәләп киңәш-табыш итә торган булыгыз. 


Дүртенче җидееллык 

22-28 яшь – җәмгыяви мөнәсәбәтләр төзү вакыты. Инде кеше тынычланган, җәмгыятьтә позицияләр билгеләнгән. Бу этап профессиягә ия булу, хезмәт юлына аяк басу, гаилә кору белән бәйле. Яшь кеше өлкән буынга, әти-әниләргә караганда уңышлырак тормыш стратегиясе корырмын дип исәп тота. 

Киңәш: Яшьләр өлкәннәр тәҗрибәсен­нән, башкалар хатасыннан гыйбрәт ала белсен иде. 


Бишенче җидееллык 

Бу цикл 29-35 яшь – физик һәм рухи җитлегү белән бәйле. Гаиләдә балалар туа, яңа җәмгыяви роль – әти-әни ролен үзләштерү бара, һөнәри яктан да уңышларга ирешергә вакыт, матди яктан да тотрыклылык кирәк... Нәкъ менә максатлар белән мөмкинлекләрнең тәңгәл килмәве бу чорның
төп каршылыгына әйләнергә мөмкин. 

Киңәш: Максатларның чынбарлыкка якынмы-юкмы икәнен тагын бер тапкыр уйлап карау комачауламас иде. Һаман үзенә ымсындырып торган хыялга ирешүнең тагын нинди юллары бар – моны кабат ачыклау кирәктер. Ә аның иң кыска юлы – хыялыңа таба һәр көнне бер генә адым булса да ясау. 


Алтынчы җидееллык 

36-42 яшь – кеше тормышындагы иң катлаулы чорларнын берсе дип атыйк. Бер караганда, инде бар да җайланган: гаилә, балалар, җәмгыятьтә тоткан урын, яраткан һөнәр... Нәкъ менә шул биеклектә кешене иң катлаулы кризисларның берсе – урта яшьтәгеләр кризисы көтеп тора. Дөньяның матди ягыннан тыш, рухи ягы, чынга ашмаган хыяллар, максатлар турында һаман да ешрак уйлана ул. Гомернең уртасына җителгән! Уңышлар бармы соң? Шуңа охшаш уй-фикерләр яшәү рәвеше турында уйланырга, нәрсәнедер үзгәртергә этәрә (кайчак зур югалтулар бәрабәренә). 

Киңәш: Игътибарны уңышсызлыкларга, җитеш­мәгән якларга гына юнәлтмәгез – дөнья ул агын да, карасын да тигез сыйдырган. Ә иң әһәмиятлесе – абына-сөртенә, чаба-кабалана хаталарны төзәтергә ашыкмагыз: сез омтылган үрләр, яңа тормыш
яңа проблемалар, яңа хаталар да алып киләчәк. Булганның кадерен белергә өйрәнегез. 


Җиденче җидееллык 

Бу цикл (43-49 яшь) рухи үзгәрешләр белән бәйле. Бу чорда, гадәттә, үткәннәр һәм бүгенге көн рухи күзлектән чыгып анализлана, кеше үзенең рухи тамырларына (дингә, фәлсәфи фикерләүгә) кайта, тормышның мәгънәсе турында чын-чынлап уйлана башлый. Еш кына моңа кадәр булган кыйммәтләр «энә күзеннән үткәрелеп», дөньяга яңа караш, яңа кыйммәтләр формалаша. Бу чорда кешенең  эчке конфликты үзенең рухи дөньясыннан, тормыш фәлсәфәсенең яшәү рәвешеннән аерылуы белән бәйле була. 

Киңәш: Бар булганны сызып ташларга ашыкмагыз әле! Һәрхәлдә, рухи үзгәрешләр үткәннәрне җимереп ташларга тиеш түгел. Тормыш юлын бергә үтеп, әчесен-төчесен бергә татыган парларның мәхәб­бәтләре яңару чоры бу – балалар инде үсеп җитеп килә, гаиләдә матди тотрыклылык бар. Бер-берегезне бәхетле итәргә ашыгыгыз! Үзеңне дә, тирә-юньдәгеләрне дә әле һаман яшьмен, яңа мәхәббәткә, яшь ярларга лаекмын дип ышандырырга тырышу гына бәхеткә китерми әле. Кыска вакытлы хисләр сыналган мәхәббәттән өстен була алмый – җете кызыл тиз уңа ди бит халык…


Сигезенче җидееллык 

50-56 яшь олыгаю этабына күчүгә әзерлек белән бәйле. Иң югары үрләр инде яуланган, пенсия яше җитеп килә, бераз гына салмаграк, тыныч ритмда яшисе килә. Көн үзәгендә – инде балалар, оныклар белән бәйле проблемалар. Яңа җәмгыяви рольләр – әби, бабай булу да күпмедер дәрәҗәдә үзләштерелгән. Гомернең алдагы чорларын уңышлы узган кешеләрнең алтын көзләре якынлаша. Ә эчке конфликтлар күбесенчә алдарак җибәрелгән хаталар белән бәйле. 

Киңәш: Әгәр кеше үзалдына дөрес максатлар куеп, шуларга тугры калса, ул, һичшиксез, җәмгыятьтә дә, гаиләдә дә матур уңышларга ирешә. Ә инде эчке каршылыкларын җиңә алмыйча, яшь калырга омтылып, гаиләсен, моңа кадәр булган тормышын җимереп яңадан яши башлаучылар көлке яки кызганыч хәлгә кала. Һәр чорның үзенә генә хас матурлыгы, өстенлеге бар. Ышанычлы мөнәсәбәтләр һәм ныклы гаилә – язмышның иң зур бүләге!


Тугызынчы җидееллык 

57-63 яшь – өлкәнлек чорына күчү. Актив хезмәт юлы тәмамлана, тормышның яңа этабы башлана. Яшәүдән тәм табып, гаиләдә, туганнар арасында дус-тату мөгамәлә урнаштырып яшәргә күнеккән кешеләр өчен бу чор гаять җиңел кичерелә. Шулай да, еш кына үзеңнең кирәксезлегеңне тою, нинди шөгыль белән көн уздырырга белмәү кебек хисләр эчке конфликт сәбәпләре булырга мөмкин. 

Киңәш: Барлыкка килгән буш вакытны бик файдалы һәм күңелле итеп уздырырга да мөмкин. Эшләгән вакытта күп нәрсәгә кул җитми: бәлки, сезнең күптән рәссам һөнәрен үзләштерәсегез килгәндер? Ә бәлки, истәлекләр китабы язарга телисездер? Кемдер, башаяк белән бакча, йорт эшләренә чума, ә кемдер оныклар, балалар белән мәш килә. Хәзерге тормышны компьютерсыз күзаллап булмый – бәлки, сезгә дә өйрәнергә кирәктер? Мөмкинлекләр – чиксез. Иң әһәмиятлесе – сәламәтлегегезне саклагыз һәм үзегезнең бик-бик кирәкле булуыгызны онытмагыз!

фото: http://pixabay.com
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    6951
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4361
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2850
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9434
    6
    35
  • Сыналган мәхәббәт бәхете Язмыштан котылып булмый, язмышыңа язылган булса, тешеңне сындырып керер, диләр. Вәсиләгә Газие белән бәхетле булырга язган булган инде. Урау юллар, яңа гаилә аша узып булса да. 
    3689
    0
    30
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда