​Син кемнең сыңары?

Газиз ХӘМИДУЛЛИН 
 «Егет сайлап өйләнәме, әллә кыз үзенә ирне үзе сайлап аламы?» – дигән сүз чыкканда, мин гел уйланып калам. Ә бит уйланасы да юк. Кемнең пары кем булачагы без туганчы ук күкләрдә – тәкъдир тактасына язылып куелган. Ягъни, бер яманга – бер яхшы, бер матурга – бер ямьсез... 

 Мин барып кергәндә энем, сукырана-сукырана, улынын колакларын төзәтеп тора иде. 

– Ничә әйттем хатынга: «Балаларның баш киемнәрен әйбәтләп карап кигерт, югыйсә колаклары бөкләнеп тырпаеп кала», – дип. Барыбер мине ишетми! Кеше янында малайны чишендерергә дә оялам... 

Ул улының киемнәрен күтәреп, бүлмәләренә кереп китте. 
Почмак якта оекбаш бәйләп утырган әни әллә аңа, әллә миңа, әллә үзалдына әйтеп куйды:  

– Күзләрең сукыр түгел – кемгә өйләнгәнеңне белгәнсеңдер... Берегезгә дә ирексезләп китереп такмадым хатыннарыгызны. 

Ни сабыр әни дә чыгырыннан чыккач, сәбәп монда тырпаеп калган колакта гына түгел бугай...   

Әнинең бу сүзләре уйларымны моннан кырык еллар элек булып узган туй көннәремә, өйләнеп йөргән вакытларыма алып кайтты. 

 ...Ике елдан артык яратып-сөеп йөргән кызым бер көнне:  

– Газизчик, син миңа кайчан өйләнәсең инде? Әти белән әни берәрсенә биреп җибәрмәсеннәр тагын! – дип, күңелемә ут салды. 

– Ничек биреп җибәрсеннәр. ди  – сөйләмә булмаганны! Укуым бетүгә, августта өйләнешәбез! 

– Кара, син нинди тиз! Башта кыз сорарга килеп карагыз әле. Аннары менә шушы копилканы вак акчалар белән тутыра тор. 

Ул минем алдыма уртасына вак акчалар сыярлык тишек ясалган калай капкач белән ябылган бер литрлы пыяла банка чыгарып куйды. Монысына аптырамадым. Танышларым арасында инде башлы-күзле булучылар шактый: аларның туй вакытында кияү белән яшь кәләшне каршы алырга чыккан бала-чага өстенә сибәргә акча ваклата алмыйча иза чигеп йөргәннәрен күргәнем бар.  Елмаеп куйдым... Булачак хатыным хәтта бу хакта да алдан кайгырта! 

Аның әти-әнисе – минем булачак әби-бабай белән, әлбәттә, таныш идем инде.  Кызларына өйләнергә теләвемне, вакыт уздырыр өчен генә йөрмәвемне сиздереп тә куйган идем инде. Әтисе – безнең яклардан, шуңа күрә ул мине  «якташ» дип, шунда ук якын итсә дә, әбиләр урамына яз килеп, кар тиз генә «эрергә» ашыкмады. Ана кеше үзенең баласына тормыш юлдашы итеп яхшыларның да иң яхшысы, булганнарның да иң булганы туры килүен тели.  Шуңа күрә монысына кәефем кырылмады. Үземнең дә башкалардан ким булмавымны, алар гаиләсе өчен чит кеше түгеллегемне күрсәтергә тырыштым. Укуым тәмамлануга, үзем теләгән эшкә урнаштым, бөтен көчемне туйга акча эшләүгә юнәлттем. 

Җәйнең көннәре озын булса да, төннәре кыска – ике-өч ай бик тиз узып китте. Август башында «копилка» тишегенә инде акча салып булмый башлады – банка шыплап тулды, безнең туебызга да санаулы көннәр генә калды.  

Бик тырышсам да, туйга әллә ни зур мая туплап булмады – әти-әнием, абыем ярдәменнән башка мин берүзем аны берничек тә үткәреп чыга алмас идем.  

Туебыз авылда, туган йортта узды. Ул вакыттагы гадәтләр буенча өч көн туй иттек. 

Соңгы көнне иртән туйга кайткан кунакларны авылыбызның табигате белән таныштырырга булдык. Безнең якның ургылып-ургылып аккан чишмәләре, болын-кырларыбыз белән сокланып йөрделәр. Сәйранда шактый йөргәннән соң, арып, кайтырга дип, авылга таба борылдык. Шул вакыт хатыным, башкаларга сиздермичә генә, җиңемнән тартты: «Әйдә, әкренрәк кайтыйк әле, өйнең кайда икәнен беләләр бит, адашмаслар». Кунаклар аз гына алга китүгә, ул мине кочаклап алды да, елап җибәрде. Бер мәлгә югалып калдым... 

– Ни булды?! Берәрсе кирәкмәгән сүз әйттеме? Әллә гаеп миндәме? – дим, тәмам аптырап.  
Аның җавабы мине, дөресен әйткәндә, аяктан ега язды: 

– Гафу ит, Газиз, мин сине яратмыйм... Беркайчан яратмадым да... Минем күңелем бүтәндә, уемда ул гына... 

Ул, күз яшьләренә буылып, үкседе дә үкседе. 

Аяк астыңда җир шуышу шулай буладыр инде... Өнсез калдым. Бераздан гына телгә килә алдым. Бу минутта, нигәдер, үземнән бигрәк аны күбрәк кызгандым.  

– Матурым (күз яшьләре белән җебеп бите буйлап аккан сөрмә-кершәннәр дә, елаудан кызарган борыны да матурлыгын, чыннан да, бозмый, киресенчә, ихласлыгы, чарасызлыгы аңа сөйкемлелек кенә өсти иде), бу сүзләреңне нигә өйләнешкәнче әйтмәдең соң? Хәзер елаудан ни мәгънә? Ике елдан артык очрашып йөрдек бит... Мине генә түгел, әти-әниләрне дә утка салачаксың! Үзеңнекеләрне дә, минекеләрне дә... Ничекләр итеп хәзер авылга кайтыйк, өйдәгеләргә ни дип әйтик? 

– Мин аны яратам, ә сине кызгандым, үпкәләтермен дип курыктым, – диде ул күзләремә карап. – Гафу ит мине, булдыра алсаң! Гафу ит, Газиз!  

Ул вакытта миңа каян килгәндер ул тынычлык – бүгенгәчә аңлый алмыйм шуны.  

– Әйдә, матурым, тынычлан, яшьләреңне сөрт тә, өйгә кайтыйк, безне югалтканнардыр, – дидем. Без бер-беребезгә шундый якын да һәм бик ерак та идек...  

Кайтышлый, бүгенге хәлне бүтән искә алмаска, бер-беребезгә тугрылыклы булырга сүз бирештек.  
Туйлар узып, кунаклар таралгач, хатыным бер айга пионер лагерена вожатый булып китеп барды, мин дә эшемә чыктым. Шулай итеп Ходай безгә бер ай аерым яшәп, уйланырга, фикерләребезне бер калыпка салырга, беребез өчен икенчебез кем икәнен аңларга, хәтта сагынырга вакыт биргәндер. Бер айдан соң яңадан очраштык та, ир белән хатын булып яшәп киттек.  
Моннан кырык ел элек: «Кем өйләнде соң? Кем кемне сайлады?» – дип, үз-үземә биргән соравым еллар кадагында эленеп калды. Тормыш иткәндә берничә тапкыр үземнекенә охшаган хәлне очратырга туры килде. Ул кешеләрнең дә тарихлары, бер каләм белән язылгандай, минекенә  охшаш иде. Соравыма җавапны гомер көзенә авышкач кына таптым...   

  
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (4)
Cимвол калды:
  • 2 сентябрь 2020 - 21:04
    Без имени
    Бик монсу хикэя.
  • 3 май 2020 - 06:14
    Без имени
    ЯХшы егет,хатыны да бэхетле булган.Э менэ минем ирдэн бэхетем юк.Нишлэп минем язмышка шулай язылды икэн.Бэлэкэй чактан ук эшлэп устем.Эштэн бэхетем бар, тик ирем эчэ.27 ел буена ойдэ тавышнын тынганы юк.Бианай да бар.Чэчем белэн жир генэ себермим бит мин ойдэ, кадер юк.Шулай балалар усте.Безнен яшэу кысла,аккош,чуртан баснясы кебек.Нишлэп минем ирдэн бэхетем булмады икэн,нишлэп минем бэхетле булырга хакым юк микэн?
  • 18 август 2022 - 10:45
    Без имени
    Авторнын сабырлыгы искиткеч! Э соравына жавабын кайчан куребез икэн?Белэсе килэ........
  • 18 август 2022 - 10:45
    Без имени
    Бу сорауга язма авторы башта ук ьавап бир. Никаһы күктә үк укылган булган.
Хәзер укыйлар
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 5 Бер көнне иртән торып бәлеш пешерергә уйладым. Бәрәңге турадым, суган әрчедем, камыр бастым. Духовкада кургаш кәгазь астында ике сәгать ярым эчендә бәлешем изелеп пеште. Ләкин хуш исе урамга кадәр чыккан итле бәлешемне ашарга насыйп булмады.
    13310
    4
    112
  •  Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 3 Рәфис белән 3 ел очрашып йөрсәк тә, мәхәббәтебез үбешүдән ары узмаган иде. Беренче зөфаф төнебезне мин куркып, дулкынланып көттем.
    12093
    5
    80
  • Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 2 Рәфискә кияүгә чыгарга җыенуымны әнием ошатмады, ул мине кабаттан үгетләргә кереште: «Кызым, тагын бер тапкыр уйлап кара әле! Габдулла белән Сания авылда иң усал гаилә булып санала, Санияне тиккә генә «юха елан» дип йөртмиләр. Алай гынамы, бу гаиләдә эшнең бетәсе юк: 50 сутый бакчалары, абзарларында өч сыер, кырыкка якын сарык...
    9754
    1
    55
  • Юлда кем очрамас... Кичә яшүсмер кызым эштән кайтты да, «Әни, син хәзер мине ачуланачаксың», – ди. Сагайдым. Ачуланасымны алдан ук белеп торгач, нинди ярамаган эш эшләде икән? 
    9087
    1
    55
  • Уеннан уймак Барысы да бәхәсләшүдән башланды. Хатын-кызлар, бигрәк тә йөрәкләре янып торган яшь кызлар бәхәсләшмәсен икән ул. Аларның яшьлек дәрте егетләрне үзләренә карату гына түгел, дөньяны әйләндереп бастыра ала... 
    4597
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 август 2022 - 08:30
    Без имени
    Гел дорес сузлэр генэ сойлисен
    Илсөя Бәдретдинова әйтсә, каты әйтә!
  • 16 август 2022 - 17:54
    Без имени
    Мин сезнең өчен бик шатмын, бер-берегезне кабат тапкансыз.
    Ике туй – бер ир
  • 15 август 2022 - 20:31
    Без имени
    Уземнең телем сынып бетте моны укыганда.
    Баланы сөйләшергә өйрәтәбез! 
  • 14 август 2022 - 12:38
    Без имени
    Менә болай яшәү сабырлык дип аталмый,куркаклык,хакларыңны өйрәнмиче таптату дип атала Гөмер бер генә,тазалык бер генә,бала хакы бер генә яшәү хакы бер генә бирелә.тормышыңда авырлыкны да,җиңеллекне дә только кеше үзе сайлый,славыйлыгын күрсәткән килмиче,кемнедер гаеп итеп күрсәтә, ә башы бары үзендә дөрес сайламаган өчен ,болар барысыда ТҮЛӘҮле АЛЛАһ каршында котылгысыз хакларны таптаткан өчен.Акыл алырдай хәлләр дә, гыйлемен (психология)дә биреп тора,гел шулай тормоз да торучыларны куатләп иии мескенем,түз инде,нишлатәсең язмышыңдыр диеп,чыгыш юлы барлыгын күрсәтмичә тилмереп үлүен көтеп торган кебек.Хатыннар исегезгә төшерәм тиран авыру, ирләр б н тору катгый тыела КОРЬӘНдә.Талак сүрәсен АЛЛАһ,бу хәлләр буласын белеп, кешеларне кисәтү өчен җибарде.Бу темага китеп язып була,язганнардан да мәгьнә эзләп гыйбрәт алып бик була.
     Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 3
  • 13 август 2022 - 23:40
    Без имени
    Искиткеч. Үземнең әтием күз алдыма килеп басты. Бик сагынам әтиемне
    Әткәем
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда