Ризаэддин ФӘХРЕДДИН турында 10 кызыклы факт – 1:

  • Аңа 1856 елда туып, 1857 елда вафат булган агасы Ризаэддиннең исеме бирелә. Галимнең ата-бабалары Самара губернасының Бөгелмә өязе (хәзерге Әлмәт районы) Кичучат авылының зыялы шәхесләре була.
 
  • Ризаэддин беренче сабакларны әнисе 5-6 яшьлек вакытта әнисе Маһүбә абыстайдан ала, хәреф танырга өйрәнә. Ислам дине нигезләре турындагы башлангыч гыйлемне әтисе бирә.
 
  • Шәкертлек дәверендә дистәләрчә китап күчереп яза. Аларның кайберләрен, кәгазе начар булу, карасы бозылу, мәдрәсәнең дымлылыгыннан бозылулалары сәбәпле, ике, хәтта өч мәртәбә күчерә. Кайбер кирәкмәгән китапларны да күчереп куя. Олыгаеп, иске кадими татар мәдрәсәсенә булган фикере тәнкыйди карашка әйләнгәннән соң, бер китап күчерелмәсенә мондый җөмлә теркәп куя: «Нинди хыяллар берлә язып утырганмын? Мәгънә, ни мәгънә...»
 
  • 1886 елда шәкерт Казанга сәяхәт итеп, замананың олуг тарихчысы, дин галиме Шиһабетдин Мәрҗани белән күрешә. Ни кызганыч, ул аның белән иркенләп аралаша алмый.
 
  • Төркиядә, Болгариядә, Мисырда, Америкада, Европада нәшер ителгән газета-журналларны язылып укый.
 
  • 1887 елның 19 июнендә, Уфада имтихан тапшырып, имам-хатыйплык шәһадәтнамәсе – указ ала. Шул ук елын яшь галимнең гарәп теле грамматикасы буенча беренче китабы чыга. Мәдрәсәдә укыган елларында Казанда янә 4 китабы дөнья күрә. Гомер кояшы баюга таба барган  Шиһабетдин Мәрҗани: «Бу егет өметле. Мәсләгендә дәвам итсә, яхшы хезмәт итәр!» – ди. 
 
  • 20 ел дәвамында укып, кече яшьтәге шәкертләргә белем биреп, ул мәдрәсәдән 1889 елның язында – утыз беренче яшендә генә аерыла.
 
  • 1889-1891 елларда Бөгелмә өязенең (хәзерге Азнакай районы) Илбәк авылында имам һәм мөдәррислек вазыйфасын башкара. Ул бу авылга килгәндә анда мәдрәсә булмаган.  Ризаэддин хәзрәт, үзенә йорт тергезү белән бергә, Илбәктә мәдрәсә дә салдырган.
 
  • Ризаэддин Фәхреддиннең шәкерт вакытында Казанда басылган китапларын типография Диния нәзарәте мөфтие Мөхәммәдъяр Солтановка җибәреп торган. Мөфти, бу китапларны укыгач: «Бу яшь егеттә өмет зур, үзен табып чакырыгыз», – ди.
 
  •  Мөфти аңа казый эшен тәкъдим итә. Бәлки гыйлем эше белән шөгыльләнергә булыр дип,  Ризаэддин ризалаша һәм 1891 елның февраль аеннан гаиләсе белән Уфада яши башлый. Өч ел саен, кабат-кабат сайланып, 1906 елга кадәр казый вазыйфасын башкара.

Гөлнур Хәсәншина әзерләде

Фотода: Ризаэддин Фәхреддин.
«Ризаэтддин Фәхреддин мемораил музее» сәхифәләреннән. Әлмәт районы Кичучат авылы.

Ризаэддин ФӘХРЕДДИН турында 10 кызыклы факт – 2

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11402
    5
    142
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    7021
    1
    93
  • 7982
    2
    53
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    9024
    1
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...