Җәлилләрдә кунакта...

Муса Җәлилнең туган көне бүген. Зур юбилее. Еллар узган саен, каһарман шагыйребезгә бәйле истәлекләр үзенең кыйммәтен тагын да көчәйтә икән.  
Казанда «Җәлил укулары» бара. Шагыйрьне зурлау тантаналары... Җәлил һәйкәленә чәчәкләр салу... Фашист тоткынлыгын җиңеп кайткан «Моабит шигырьләре» яңгырый... Муса Җәлилнең кызы Чулпан Татарстаныбызның кадерле кунагы бу көннәрдә. Ниндидер үзгә бер җылылык, ягымлылык бөркелә аңардан. Күп еллар элек миңа Әминә, Чулпан Җәлилләрдә кунакта булырга, алар белән аралашырга туры килгән иде. Хәер, башыннан ук сөйлим әле...

Китаплар актарганда, тышына алтын-сары яфраклар төшкән әллә кайчангы иске блокнотым килеп чыкты. Кызыксынып, битләрен ачкалап карый башладым. Өзек-төтек җөмләләр, кыскартып язылган сүзләр, исемнәр, даталар... Менә бу биткә Ломоносов проспекты, «Университет» метро станциясе дип язып куйганмын! Әминә Җәлилова адресы!

...1984 елның март башында мине Мәскәүгә командировкага җибәрделәр. «Ялкын» журналының баш редакторы Роза Хафизова миңа шундый задание бирде: Муса Җәлилнең хатыны Әминә ханым, кызы Чулпан, оныгы Таня белән очрашып, журналның 60 еллык юбилей саны өчен материал әзерләп кайтырга. (Таня ул чакта нәкъ «Ялкын» укучы кызлар-малайлар яшендә иде – Э. З.). Җәлилнең оныгы исеменнән миңа бер журнал бите күләмендә материал әзерләргә кирәк иде. Җәлилләрнең телефон, адресларын Рафаэль Мостафин биргән иде. Мәскәүгә шалтыратып, барасы көнемне алдан ук хәбәр итеп куйдым. Ә Мәскәүгә килгәч инде «Комсомольская»дан туп-туры  «Университет» станциясенә, Ломоносов проспектына киттем. 

Миңа фотолар аша гына таныш булган Әминә апа, Чулпан... Бик җылы каршы алдылар – дулкынлануларым урынсыз булган икән! Әминә апа ул арада чәй табыны да әзерләп куйды. Чамалыйм инде, кечкенә Мусаны хәтерләтүчесе – Таня. Кара чәчләр, коңгырт күзләр, күз уемнары... Уйларымны сизгәндәй, Чулпан: «Безнең Таня бик музыкаль. Ул шул ягы белән дә әтигә охшаган, – ди. – Әти мандолинада уйнаган, җырлар иҗат иткән, «Алтынчәч» либреттосын язган... Мине дә музыкага өйрәтәсе килгән әтинең. Туган көнемә пианино алып бирергә хыялланган...»

Шул чак Муса Җәлилнең Әминәгә язган бер хаты искә төшә «Миндә бер идея туды: Чулпаныма бүләк алырга (туган көненә.) Монда Военторгта 850 сумга балалар пианиносы бар. Чын пианино үзе, тик күләме генә кечкенә. Бик матур! Хәзергә, минемчә, шул пианинода уйнап торырга мөмкин. Мин моны сезгә әйтмичә генә, сюрприз ясамакчы булган идем. Ләкин синең киңәштән башка алырга батырчылык итмәдем, серне ачарга булдым...»

Әнә ул. Җәлил алырга хыялланган пианино. Хәзер анда Таня уйный икән. 
«Үскәч, кем булырга хыялланасың, Таня?» – дип сорыйм. «Пианистка буласым килә!» – ди ул. (Соңрак Татьяна Малышева атаклы пианист-башкаручы буларак танылды. – Э. З.) 
Җәлилгә охшаган тагын бер ягы бар икән кызның. Ул театр ярата, спектакльләрдә уйный. Дуслары Эллен Аннор-Аджей, Ксения, Таня – актрисалар, Саша декорацияләр ясый, Валера – режиссер... Үзе бер труппа! Әле берсенең, әле икенчесенең өендә «гастрольләрдә йөриләр». Әти-әниләре – тамашачылары. Чулпан, мавыгып китеп, «Сез аларның гардеробын күрсәгез икән! Их, анысы безнең фатирда шул», – дип, тагын да ныграк кызыктырып куя да, нәрсәдер исенә төшеп, сумкасына үрелә. Бер кочак «любительский» фотолар! Таня һәм дуслары театр киемнәреннән. Цилиндр формалы баш киеменәреннән, бантлардан, эшләпәләрдән, сакл-мыеклардан...  Берсендә Таня үзе теккән озын ак күлмәктән «Евгений Онегин»да Татьяна ролендә. Миңа бу фотолар бар да кызык. Журналда файдалану өчен алып торырга да рөчсәт иттеләр. Ләкин редакциядә фотоларның сыйфаты бик үк шәп түгел, диделәр. Үзем теләгәнчә иркенләп язарга да урын юк иде. Бер бит бирелгән, шуннан чыкмаска... Әнә шулай, блокнотта, күңелдә әллә никадәр истәлек-хатирәләр калдырып, мин Таня Малышева исеменнән «Чәчәкләр китерәм бабама» дигән хат-мәкалә белән чикләндем. Ничек бар, шулай язмаганыма, аерым детальләрне күрсәтмәгәнемә соңыннан үкендем, әлбәттә.

...Әминә ханымның гадилеген, кунакчыллыгын (яшел кыярлардан салат та ясап куйган иде әле ул – Э. З.), Чулпанның йомшак, җылы сөйләшүләрен, миңа һәрьяклап булышырга әзер торуын (иртәнге 9 га ук кызын җитәкләп Әминә апа фатирына килеп җиткән бит! – Э. З.), тагын бик күп детальләрне укучыларга җиткерә алмаганмын ул чакта.

Соңрак, әтисенә багышланган төрле чараларда катнашу өчен  Казанга килгән вакытларында, Чулпан әллә каян танып ала, һәрчак якын итеп исәнләшә торган иде. 2004 елның маенда Муса Җәлил нигез салган балалар журналының 80 еллык юбилеен Мәскәүдә дә бәйрәм иттек. Кайчандыр Җәлил чыгыш ясап йөргән Асадуллаев йортына бик күп балалар, Мәскәүдәге милләттәшләребез, күренекле шәхесләр җыелды. Ә иң кадерле кунаклар арасында Чулпан Җәлилова, Татьяна Малышева һәм оныгы Миша да бар иде. 

Муса Җәлилнең тууына 100 ел тулуга багышланган тантаналы кичә шагыйрь исемен йөрткән опера һәм балет театрында узды. Чулпан ханым белән бергә Таня белән Миша да Казанга килгән иде. Редакциябезгәгә дә кереп чыктылар. Бергәләп фотога да төштек. Ул чакта фотога төшкәндә шукланып утырган Миша инде егет булган. П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясе каршындагы Үзәк музыка мәктәбендә укый. Бабасы Җәлил кебек музыка җанлы. Аны тамашачылары скрипкачы Михаил Митрофанов-Җәлил буларак белә... Тормыш дәвам итә – Җәлилләр яши!   
      

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7474
    1
    71
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8572
    2
    62
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    5705
    3
    55
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4225
    0
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:59
    Без имени
    Эйе, балалар бер дэ дорес эшлэмилэр, акыллы ир булса, яратсан, бер нигэ дэ карамыйча кушылыгыз. Килешерлэр тора-бара, минем бер танышым 70яшендэ чыкты бер бабайка, бик матур, тату яшилэр, соенеп бетэлми, балалары да йорешэлэр, ризалаштылар.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:31
    Без имени
    Исэнмесез,тормыштан алынган эсэр ,куп мени шундый вакыйгалар. Рэхмэт сезгэ ,ошады
    Колынлы бия
  • 24 гыйнвар 2022 - 12:09
    Без имени
    Андый белемнәрне гаиләдә, мәктәптә бирү яхшы булыр иде!
    Акыллы хатын – хәзинә
  • 24 гыйнвар 2022 - 20:35
    Без имени
    Без сонгы поколение эти- энине дэ,балаларны да рэнжетудэн куркучылар. Балалар хэзер эгоистлар аларны тынларга тугел,узенэ ничек унайлы ,ничек рэхэт шулай яшэргэ вакыт житкэн. Хэзер бары тик узегез турында гына уйлагыз.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 21:29
    Без имени
    Шулай шул, яндагы бәхетнең күпләр кадерен белми. Не было бы счастья, да помогло несчастье подружек)
    Яратып кочаклау
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда