Җәлилләрдә кунакта...

Муса Җәлилнең туган көне бүген. Зур юбилее. Еллар узган саен, каһарман шагыйребезгә бәйле истәлекләр үзенең кыйммәтен тагын да көчәйтә икән.  
Казанда «Җәлил укулары» бара. Шагыйрьне зурлау тантаналары... Җәлил һәйкәленә чәчәкләр салу... Фашист тоткынлыгын җиңеп кайткан «Моабит шигырьләре» яңгырый... Муса Җәлилнең кызы Чулпан Татарстаныбызның кадерле кунагы бу көннәрдә. Ниндидер үзгә бер җылылык, ягымлылык бөркелә аңардан. Күп еллар элек миңа Әминә, Чулпан Җәлилләрдә кунакта булырга, алар белән аралашырга туры килгән иде. Хәер, башыннан ук сөйлим әле...

Китаплар актарганда, тышына алтын-сары яфраклар төшкән әллә кайчангы иске блокнотым килеп чыкты. Кызыксынып, битләрен ачкалап карый башладым. Өзек-төтек җөмләләр, кыскартып язылган сүзләр, исемнәр, даталар... Менә бу биткә Ломоносов проспекты, «Университет» метро станциясе дип язып куйганмын! Әминә Җәлилова адресы!

...1984 елның март башында мине Мәскәүгә командировкага җибәрделәр. «Ялкын» журналының баш редакторы Роза Хафизова миңа шундый задание бирде: Муса Җәлилнең хатыны Әминә ханым, кызы Чулпан, оныгы Таня белән очрашып, журналның 60 еллык юбилей саны өчен материал әзерләп кайтырга. (Таня ул чакта нәкъ «Ялкын» укучы кызлар-малайлар яшендә иде – Э. З.). Җәлилнең оныгы исеменнән миңа бер журнал бите күләмендә материал әзерләргә кирәк иде. Җәлилләрнең телефон, адресларын Рафаэль Мостафин биргән иде. Мәскәүгә шалтыратып, барасы көнемне алдан ук хәбәр итеп куйдым. Ә Мәскәүгә килгәч инде «Комсомольская»дан туп-туры  «Университет» станциясенә, Ломоносов проспектына киттем. 

Миңа фотолар аша гына таныш булган Әминә апа, Чулпан... Бик җылы каршы алдылар – дулкынлануларым урынсыз булган икән! Әминә апа ул арада чәй табыны да әзерләп куйды. Чамалыйм инде, кечкенә Мусаны хәтерләтүчесе – Таня. Кара чәчләр, коңгырт күзләр, күз уемнары... Уйларымны сизгәндәй, Чулпан: «Безнең Таня бик музыкаль. Ул шул ягы белән дә әтигә охшаган, – ди. – Әти мандолинада уйнаган, җырлар иҗат иткән, «Алтынчәч» либреттосын язган... Мине дә музыкага өйрәтәсе килгән әтинең. Туган көнемә пианино алып бирергә хыялланган...»

Шул чак Муса Җәлилнең Әминәгә язган бер хаты искә төшә «Миндә бер идея туды: Чулпаныма бүләк алырга (туган көненә.) Монда Военторгта 850 сумга балалар пианиносы бар. Чын пианино үзе, тик күләме генә кечкенә. Бик матур! Хәзергә, минемчә, шул пианинода уйнап торырга мөмкин. Мин моны сезгә әйтмичә генә, сюрприз ясамакчы булган идем. Ләкин синең киңәштән башка алырга батырчылык итмәдем, серне ачарга булдым...»

Әнә ул. Җәлил алырга хыялланган пианино. Хәзер анда Таня уйный икән. 
«Үскәч, кем булырга хыялланасың, Таня?» – дип сорыйм. «Пианистка буласым килә!» – ди ул. (Соңрак Татьяна Малышева атаклы пианист-башкаручы буларак танылды. – Э. З.) 
Җәлилгә охшаган тагын бер ягы бар икән кызның. Ул театр ярата, спектакльләрдә уйный. Дуслары Эллен Аннор-Аджей, Ксения, Таня – актрисалар, Саша декорацияләр ясый, Валера – режиссер... Үзе бер труппа! Әле берсенең, әле икенчесенең өендә «гастрольләрдә йөриләр». Әти-әниләре – тамашачылары. Чулпан, мавыгып китеп, «Сез аларның гардеробын күрсәгез икән! Их, анысы безнең фатирда шул», – дип, тагын да ныграк кызыктырып куя да, нәрсәдер исенә төшеп, сумкасына үрелә. Бер кочак «любительский» фотолар! Таня һәм дуслары театр киемнәреннән. Цилиндр формалы баш киеменәреннән, бантлардан, эшләпәләрдән, сакл-мыеклардан...  Берсендә Таня үзе теккән озын ак күлмәктән «Евгений Онегин»да Татьяна ролендә. Миңа бу фотолар бар да кызык. Журналда файдалану өчен алып торырга да рөчсәт иттеләр. Ләкин редакциядә фотоларның сыйфаты бик үк шәп түгел, диделәр. Үзем теләгәнчә иркенләп язарга да урын юк иде. Бер бит бирелгән, шуннан чыкмаска... Әнә шулай, блокнотта, күңелдә әллә никадәр истәлек-хатирәләр калдырып, мин Таня Малышева исеменнән «Чәчәкләр китерәм бабама» дигән хат-мәкалә белән чикләндем. Ничек бар, шулай язмаганыма, аерым детальләрне күрсәтмәгәнемә соңыннан үкендем, әлбәттә.

...Әминә ханымның гадилеген, кунакчыллыгын (яшел кыярлардан салат та ясап куйган иде әле ул – Э. З.), Чулпанның йомшак, җылы сөйләшүләрен, миңа һәрьяклап булышырга әзер торуын (иртәнге 9 га ук кызын җитәкләп Әминә апа фатирына килеп җиткән бит! – Э. З.), тагын бик күп детальләрне укучыларга җиткерә алмаганмын ул чакта.

Соңрак, әтисенә багышланган төрле чараларда катнашу өчен  Казанга килгән вакытларында, Чулпан әллә каян танып ала, һәрчак якын итеп исәнләшә торган иде. 2004 елның маенда Муса Җәлил нигез салган балалар журналының 80 еллык юбилеен Мәскәүдә дә бәйрәм иттек. Кайчандыр Җәлил чыгыш ясап йөргән Асадуллаев йортына бик күп балалар, Мәскәүдәге милләттәшләребез, күренекле шәхесләр җыелды. Ә иң кадерле кунаклар арасында Чулпан Җәлилова, Татьяна Малышева һәм оныгы Миша да бар иде. 

Муса Җәлилнең тууына 100 ел тулуга багышланган тантаналы кичә шагыйрь исемен йөрткән опера һәм балет театрында узды. Чулпан ханым белән бергә Таня белән Миша да Казанга килгән иде. Редакциябезгәгә дә кереп чыктылар. Бергәләп фотога да төштек. Ул чакта фотога төшкәндә шукланып утырган Миша инде егет булган. П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясе каршындагы Үзәк музыка мәктәбендә укый. Бабасы Җәлил кебек музыка җанлы. Аны тамашачылары скрипкачы Михаил Митрофанов-Җәлил буларак белә... Тормыш дәвам итә – Җәлилләр яши!   
      

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7085
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4432
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2897
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9538
    6
    35
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4612
    0
    33
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда