Пальма

Пальманы хаклы рәвештә тропиклар “патшабикәсе” дип йөтәләр. Чөнки ул анда көн күрүче халыкның төп яшәеш чыганагы булып тора. Һәм кешегә файдасы ягыннан пальмага тиң агач юк дип санала.

Дөньяда пальманың 3000 төре билгеле. Тик шулкадәр күптөрле булуына карамастан, бүлмә бакчачылыгында нибары 10—15 төрле пальма гына үстерелә.

Пальмалар бер-берсеннән зурлыклары һәм яфрак рәвеше буенча аерылып торалар. Шул ук вакытта аларның үзенчәлекле уртак сыйфаты да бар. Әйтик, пальманың үсү ноктасы чыбык очында урнашкан. Шуңа күрә пальманың чыбык очын кисәргә ярамый, ул корыячак.

Яфрак төзелешләре буенча пальмалар җилпәзәле һәм ютлы булалар. Канатлы пальманың яфраклары чыбыкчада ике яклатып тигез үсә. Моңа, мәсәлән, хөрмә (финиковый) һәм ховея пальмалары мисал булып тора. Ә җилпәзәле (веерный) трахикарпус, вашингтония пальма яфрагы эыкчада нур рәвешендә чәчелеп үсә.

Пальманы бүлмәдә үстерү артык мәшәкатьле түгел. Аның талымсыз төрен сайлый белергә генә кирәк.

Пальма яктылык ярата. Шул ук вакытта аны кояш кызды-торган урынга да куярга ярамый. Алай гынамы, ховея белән хомедорея пальмалары, мәсәлән, җиңелчә күләгәле урынны хуп күрә. Бүлмә пальмасы өчен 18—22 градус җылылык иң кулай санала. Аеруча хризолидокарпус, кариота, ховея, хомедорея пальмалары җылылык яратучан. Ә менә тис, хамеропс, трахикарпус, вашингтония, ливистона пьмаларын җәен балкон һәм террасага да утыртырга па. Кышын исә алар 10—15 градус җылылыкта да үзләрен иы хис итәләр.

фото: https://pixabay.com
Пальмага бүлмәдә торган җылымса су сибәргә кирәк, шкы айларда туфракны җиңелчә дымлы тоту да җитә, бөркү аеруча кышын файдалы.

Пальма күчереп утыртуны авыр кичерә. Шунлыктан, аны юргәндә, бар җаен җайлап утырту зарур. Иң элек чүлмәк төбенә яхшы дренаж (ул чәчәк кибетләрендә махсус сатыла) салыгыз. Чөнки пальма тамырларын даими сулы туфракта тоту зарарлы. Аннан соң пальманы кызыл балчык алаш кәсле туфрак салынган тирән чүлмәккә утыртыгыз.
Үсемлекне яздан башлап ашлама белән даими ашлап тору сорала.

Башка бүлмә гөлләреннән аермалы буларак, пальма орлыктан үрчи. Орлыкны шыттыру җылылыгы 25 градустан да ким булырга тиеш түгел. Пальма бик озак шытымлана. Шытып чыккач та беренче елны бик акрын үсә.

Безнең якларда үсәргә яраклашып, иң киң таралган пальмаларның берсе — нәфис хомедорея. Ул бүлмәдә 1,5 метр биеклеккә җитеп үсә һәм өйдә чәчәк атучы бердәнбер пальма санала.

Куаксыман саргылт хризолидокарпус пальмасы үзенчә бертөрле. Ул үсә төшкәч, як-якка тамырлы үрентеләр җибәрә.

Өй шартларында үстерү өчен ховея Белмора, ховея Фо-ретера, трахикарпус Форчуна да кулай санала.

“Үсемлекләрнең сихри көче” китабында: “Пальма, аеруча хөрмә пальмасы, йортны усал көчләрдән саклый”, диелгән.

Халыкта шуңа бәйле: “Татарның йортында фикус, яран һәм пальма, ә бакчасында тюльпан үсәргә тиеш”, дигән әйтем яши.

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7411
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4518
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5269
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3002
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9831
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда